CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER Kategorisine Ait Yazılar |
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Din Afyon mudur?) |
DİN AFYON MUDUR?1
Şato2 kiliseye dayanıyordu, kilise, nass'a3. Batı'nın düşünce tarihi akılla4 naklin5 mücadelesi tarihi. Nakil, imtiyazların kalesiydi. Üçüncü sınıf6, bu asırlık kaleyi aklın dinamitiyle tahrip etmedikçe hürriyete kavuşamazdı. Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER(Yabancı Dil) |
YABANCI DİL1
Anti-klerikal2 Fransa ülkesinden kovar kara cüppelileri. Ama ülkesi dışında iltifata garkeder. Gambetta3, anti-klerikalizm bir ihraç metaı değildir diye haykırır mecliste. Yunanlılar için dillerini bilmeyen, barbardı. Bu ölçüyü insanlık ölçüsün& Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Istırap Hulasa Edilmiyor) |
11.9.1963 ISTIRAP HULÂSA EDİLMİYOR1
29 Ekim 1942. Elazığ'dayım. Arkamda kirli, korkulu, karanlık yirmi beş sene. Attila'nın atlılarından daha zalim yıllar, rüyalarımın hepsini çiğnemiş. Dost bi-perva2, felek bi-rahm3... Tesadüfün yoluma çıkardığı &cced Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Avrupalılaşmak mı Avrupalılaştırılmak mı?) |
AVRUPALILAŞMAK MI AVRUPALILAŞTIRILMAK MI?1
Batı dillerinde karşılığı olmayan bir mefhum, çağdaşlaşma. Bu habis2 kelimeyi, lügat hazinemizden tart etmedikçe3 düşünce selâmetine ulaşamayız. Gerçi Avrupa da şuurumuzu bulandırmak için, nice lafızlar icat etmiş. Ama hiçbir emperyalizm4, çağı tek başına temsil etmek gibi Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Cemaleddin Afgani Dosyası) III |
Şeyh efendi İslamiyet’in terakkiye mâni olduğunu Renan’dan daha büyük bir imanla belirttikten sonra, Arap kavmini müdafaaya geçiyor: “Ancak fetihlerindeki hızla mukayese edilebilecek fikrî bir yükseliş. Bir asırda bütün bir Yunan ve Acem1 ilminin elde edilişi, hazmedilişi... Araplar başlangıçta ne kadar cahil ve barbar olurlarsa olsunlar m Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Cemaleddin Afgani Dosyası) II |
Cemaleddin nazariyeci1 olmaktan çok politikacı onun girift ve tezatlarla dolu kişiliğini Renan’a verdiği cevapta buluyoruz. Ne gariptir ki aşağı yukarı bir asır önce cereyan eden bu münakaşa (müsahabe2 demek daha doğru olurdu) bize yanlış intikal etmiştir. Hiç kimse Cemaleddin’in yazısını okumak zahmetine katlanmamış, bütün yazarlar büyük bir c&ou Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Cemaleddin Afgani dosyası) -1 |
CEMALEDDİN EFGANÎ DOSYASI1
Onunla ilk defa Sultan Aziz2 devrinde karşılaşıyoruz. Meclis-i Kebir-i Maarif3 ve Encümen-i Dâniş4 âzasıdır. Yazık ki, Şeyhin İstanbul’da boy göste Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (İnananlar Kardeştir) |
İNANANLAR KARDEŞTİR1
Bu ülkenin bütün ırklarını, tek ırk, tek kalp, tek insan hâline getiren İslâmiyet olmuş. Biyolojik bir vahdet2 değil bu. Ne kanla ilgisi var, ne kafatasıyla. Vahdetlerin en Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Bizde Hiciv Yok) |
BİZDE HİCİV YOK1
Hiciv2, lirizm3 ırmağının coşkun bir kolu: önceleri bulanık akar, sonra durulur. Zamanla bir mekteb-i Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Son Yaprak) |
SON YAPRAK1
Kimi başında taçla doğar, kimi elinde kılıçla... Ben kalemle doğmuşum. İnsanlar kıyıcıydılar, kitaplara kaçtım. Kelimelerle munisleştirmek2 istedim düşman bir dünyayı. Şiirle başladım edebiyata, cıvıldayan bir kuş kadar rahattım yazarken, kulaklarımda bir ses uğulduyordu, etrafımdakilerin duymadığı bir ses. Ve defterler kendiliğinden doluyordu. Sonra ilmin, ilha Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (MEHLİKA SULTAN’A ÂŞIK YEDİ GENÇ) |
MEHLİKA SULTAN’A ÂŞIK YEDİ GENÇ1
Birer çocuktu Genç Osmanlılar2… yaramaz, serkeş3. Mefhumlar4 ve müesseselerle oynuyorlardı. Mehlika Sultan’a âşık yedi gençtiler5. Meçhul&uu Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (BAKİ KALAN) |
BAKİ KALAN (27)1
Din, aşk, şiir… Boşlukta yuvarlanan insanın bir yıldıza attığı merdivenler. En yüce, en güzel, en öl&u Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Bir İmparatorluğun Anatomisi) |
BİR İMPARATORLUĞUN ANATOMİSİ1
Kaçanlar2: “Boğuluyoruz”, diyorlar…“Memleket bir zelzele arefesinde. Gitmek, kaderin hatalarını düzeltmektir. Cangıldan3 şehire, kasırgadan limana kaostan tarihe kaçış.”
Yükseliş devrinde aydın, toplumun herhangi bir ferdidir: zev Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Kelam, Bütünüyle Haysiyettir) |
KELÂM, BÜTÜNÜYLE HAYSİYETTİR1
İlk kitap: hafıza. Şaman2 veya rahip3, yazının icadından sonra da imtiyazlarını titizce korur, fetihlerini uzun zaman yazıya dökmez, nesilden nesile sözl Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Türk Burjuvazisi ve Ümit Yaşar ) |
TÜRK BURJUVAZİSİ1 VE ÜMİT YAŞAR2
Baldensperger'ye3 ara verdik. Pazar günü konferansa götürdüler beni. Ümit Yaşar'ın4 konferansı. Lozan Kulübü5 ağzına kadar doluydu. Kadın kokusu, hamakat6 kokusu... Kon Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Doğu Despotizmi) |
DOĞU DESPOTİZMİ1
Montesquieu2, Doğu despotizminden3 söz eder. Düşünmez ki despotizmin âlâsı, perestişkârı4 olduğu İngiltere’de ve tebası bulund Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Hepimiz Suç Ortağıyız) |
HEPİMİZ SUÇ ORTAĞIYIZ1
Proküst’ün yatağı.2 Bu habis3 harfler şuurun gırtlağına dişlerini geçiren birer sülük. Atını senatör4 yapan Caligula5 insan haysiyetine bu hebbenneka6 eşkıya çetesinden çok Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Müstağrip) |
MÜSTAĞRİP1
Tanzimat2 sonrası Türk aydınına en çok yakışan sıfat müstağrip3. Edebiyatımız bir gölge-edebiyat; düş&uu Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Eski edebiyatımızda roman niçin yok?) |
DİVAN EDEBIYATINDA ROMAN1
Divan edebiyatında roman yok. Niçin olsun?Batının ilk romanlarından ‘Topal Şeytan’2. Kahraman evlerin, damını açar, bizi yatak odalarına sokar. Roman başlangıçtan itibaren bir ifşadır. Osmanlının n Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Slogan İlkelin İdeolojisi) |
SLOGAN İLKELİN İDEOLOJİSİ1
Karanlıkta kavga olmaz. İdeolojiler2, uçurumları aydınlatan hırsız fenerleri3. İstemesek de onlara muhtacız. Kaosu4 kosmos5 yapan insan zekâsı, tecrübelerini ideolojilerde sergilemiş. İdeolojiye düşmanlık, tek izm'e teslimiyettir: Obskürantizme6. İdeolojiler siyaset dünyasının haritaları. Haritasız denize açılınır mı? Ama harita tehlikeli bir yolc Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Argo/ Kamus, Bir Milletin Hafizası/ Penelop'un Örgüsü) |
ARGO1
Argo2, kanundan kaçanların dili. Uydurma dil3, tarihten kaçanların… Argo, korkunun ördüğü duvar; uydurma dil şuursuzluğun. Biri günahları gizleyen peçe, öteki irfanı boğan kement. Argo, yaralı bir vicdanın sesi; uydurma dil, hafızasını kaybeden bir neslin. Argo, her ülkenin; uydurma dil, ülkesizlerin.
KAMUS, BIR MILLETIN HAFIZASI4
Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Köylü ve Okumak) |
KÖYLÜ VE OKUMAK1
Köye tek kitap girebilmişti: Kur'an. Ve hayali cennete kanatlandıran birkaç risale2. Toprak adamı ancak cehennemden kurtulmak için okur. Kitap cennetin anahtarıdır. Öğretmen imamın yerini tutamadı, tutamayacaktır. Öğretmen köye neyi getiriyor? Samimiyetsizliği, köksüzlüğü ve hoppalığı3. Köy bir gurbet, bir sü Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Bu Firar Bir Kabil Kompleksi) |
BU FİRAR BİR KABİL KOMPLEKSİ1
Her dudakta aynı rezil şikâyet: Yaşanmaz bu memlekette! Neden? Efendilerimizi rahatsız eden bu toz bulutu, bu lâğım kokusu, bu insan ve makina uğultusu mu? Hayır, onlar Türkiye'nin insanından şikâyetçi. İnsanından, yani kendilerinden. Aynaya tahammülleri yok. Vatanlarını yaşanmaz bulanlar, vatanlarını "yaşanmaz"laştıranlardır.
Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Avrupa'nın Yeni Bir İhraç Metaı) |
AVRUPA'NIN YENİ BİR İHRAÇ METAI1
Batılılaşma miti2 eskiyince, yeni bir yalan çıktı sahneye… Daha doğrusu, aynı nâzenin3 taze bir makyajla arz-ı endâm4 etti.
Filhakika5, intelijansiyamızın6 şerefine şampanya şişeleri patlattığı bu sözde bâkire, Tanzimat'tan beri tanıdığımız "Batılılaşma'nın" ta kendisi.
"Çağdaşlaşmak", Avrupa'nın yeni Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Gerici Kim?) |
GERİCİ KİM ?1
Canavarlarla dolu bir ormandayız. Yolumuzu hayaletler kesiyor. Tanımadığımız bir dünya bu. İthal malı mefhumların kaypak ve karanlık dünyası. Gerçek, kelimeler arkasında kayboluyor.
Ne güzel tarif: “Gerici, bir toplumun gelişmesini sağlayacak hiçbir yeniliği istemeyen, her yönüyle eskiyi özleyen ve eski düzeni getirmeye çalışan (kimse Devamı...
|
| CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER (Sağ ve Sol) |
Türk düşünce tarihinin en büyük simalarından biri olan Cemil Meriç’i ne kadar okuyoruz? Genç kuşaklarımız bu ışık kaynağından ne kadar istifade ediyorlar acaba? Sohbet meclislerimizde dostlarımız, sınıflarda öğrencilerimiz Cemil Meriç’in ismi anılınca bir hürmet, bir tazim gösteriyorlar şüphesiz; ancak ondan yeterince istifade edebild Devamı...
|
