Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
Sonsuz mekânn peinde
Turgut Cansever'i daha çok 'olgunluk dönemi' yazlarndan tandk, sevdik. Mimariden yola çkarak slam sanat, mimarisi, daha geni anlamda slam düüncesi üzerine kaleme ald yazlarndan takip ettik.
Bir mimar olarak ortaya koyduu mimari eserlerinden çok bu konudaki düünceleri, çözümlemeleri öne çkt. Olgunlatrd fikirlerin, vard sonuçlarn tamamn mimari esere dönütürme imkan bulamasa da yaz ve konumalaryla düünce ufkumuzun açlmasnda önemli izler brakt.
Her ne kadar onu takip edenler, düüncelerini savunanlar gelenee yapt vurguyu benimsemi görünse de Turgut Cansever'in kendi düünce serüveniyle pek ilgilenmemi olmalar da ayr bir çeliki oluturur. Cansever'in düünce gelenei içinde "gelenek" hangi mecralarda akp bugüne gelmiti?
"Sonsuz Mekann Peinde" balkl Turgut Cansever'in doktora tezinin kitaplam (Klasik Yaynlar) halini görünce bunlar düündüm. Bilge mimarn düüncelerini bir araya getiren külliyat daha çok parça parça makale, konuma ve röportajlardan oluuyor. Bunlarn dnda Mimar Sinan isimli hacimli çalmasyla birlikte Türkiye'de sanat tarihi alannda yaplm ilk doktora tezi olma özellii tayan bu kitabn yaynlanm olmas önemli bir boluu dolduracak.
Cansever'in doktora çalmasn yapt dönemdeki gerek mimari gerekse özellikle slam sanatlar konusundaki düünceleri olgunluk dönemi diyebileceimiz ileriki dönemde kaleme ald ve ksmen de uygulad denemelerle ayn deil. Düünceleri deiip olgunlaarak kendini bulduunda bilge mimarn geni düünce dünyas da ortaya çkt. Bu sürece gelinceye kadar geçirdii evreler aslnda Cansever'le birlikte Türkiye'deki sanat tarihi çalmalarnn, teorisinin geçtii evrelerin de bir kronolojisi niteliinde saylmaldr.
Henüz doçentlik çalmas kitaplamam olsa da (Faruk Deniz'den aldm bilgiye göre bu çalma da yayna hazrlanma aamasnda) bu kitap, bir sanat ve düünce adamnn entelektüel seyrini takip etmek anlamnda önemli bir balangç. Sondan geriye giderek Türkiye'deki modern sanat düüncesi, hatta post-modernizme varan yol Cansever'in çalmalar yok saylarak anlalamaz. Nitekim daha 1960'l yllarda doçentlik tezini hazrladnda modernizmin kendisinin post-modernizmi douracan belirtmi bir düünce adamyla kar karyayz.
Bu zamana kadar mimar olarak Türkiye'de sanat tarihi alannda ilk doktora tezi hazrlayann rahmetli Turgut Cansver olduunu biliyorduk. Faruk Deniz'in titiz çalmas sonucu, sadece bir mimar tarafndan deil, sanat tarihi alannda yaplm ilk doktora çalmasnn Cansever'e ait olduunu örenmemiz de bir keif oldu.
"Selçuklu ve Osmanl sanatnda sütun balklar" isimli çalma bir medeniyetin nasl farkl birikimleri içine katarak zenginleebileceinin ve bundan nasl orijinal sanat anlay üretebileceinin somutlam hali bu kitap. Kendinden önceki birikimleri yok saymadan kendi dünya görüü ve medeniyet anlay içinde eriterek gelitirebilmenin aheser örneidir Selçuklu ve Osmanl deneyimi. Varlk, deer ve anlam üzerine yükselen sanatsal üretimin, Selçuklu ve Osmanl geleneinde sütun balklarndan yola çkarak, çözümlemesini yapyor.
Cansever'in daha sonra billurlatrd düünceleriyle farkl noktalar da bulunan bu tez çalmas aslnda derinlerde süregelen düünsel devamlln da ipuçlarn veriyor.
"slam mimarisi üzerine düünceler" balkl daha sonra kaleme ald makalesinde mimaride slam düüncesinin taa verdii anlam ve ilevsellikle bat düüncesindeki anlamn mimaride tezahürü arasnda muhteem bir çözümleme yapar. Temelden bir oryantalizm eletirisini de içeren bu makalede ta üzerinden giderek süreklilik ve hareket fikri üzerinde younlar. Hristiyan düüncesinin barok mimariye yansmas bir tefrit idiyse Rönesans da buna tepki olarak ifrat temsil ediyordu. Bu çözümlemede slam mimarisinin eyay aslna rücu ettiren anlamnn tespiti, sanat ve estetik teorisi açsndan önemlidir.
Yazar: Akif Emre |
01-12-10 |
||
| E mail: yenisafak.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
