Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÜNYADA NELER OLUYOR | Okunma Says: 545 |
Rus ordusunun üst düzey subaylarndan Aleksey vanoviç Tevkelev ile “Rusya’nn douya açlan penceresi” Orenburg’a vali olarak atanan Peter Rçkov, 1759 ylnda, Kazak steplerinin genel durumu ve bölgedeki dengelerle ilgili ayrntl bir rapor hazrlayarak Dileri Ofisi’ndeki yetkililere takdim etmilerdi. Tevkelev, esas ad “Kutlu Muhammed” olan eski bir Müslüman’d. 1734’te vaftiz olarak Hristiyanla geçmi, ardndan Ruslar hesabna çalmaya balayarak tâbiyeti altna girdii yeni millete büyük yararllklar göstermiti. Kendisinin Kazak, Tatar veya Bakurt asll olduuna dair iddialar bulunan Tevkelev, Türkistan corafyasnda konuulan neredeyse bütün dillere iyi derecede hâkimdi. Peter Rçkov ise Rus Bilimler Akademisi’nin saygn bir üyesi, ciddi ve gayretli bir bilim adamyd. Dolaysyla, bu iki ismin ortaklaa hazrlad raporda, dikkate deer noktalarn bulunaca kesindi.
Tevkelev-Rçkov ikilisi raporlarnda, evvela, steplerde 7 bin 500 kilometrelik hat boyunca uzanan bir alan kaplayan Kazak otlaklarnn bulunduu konumu tanmladlar. Kazaklarn güneyde Türkmenler, Hîveliler, Aral Denizi Türkmenleri, Küçük Karakalpaklar, Buharallar, Türkistan, Takent ve Oyratlarla komu olduuna dikkat çektiler. Kazaklarn Küçük ve Orta Orda’lar bölgedeki en zorlu gücü tekil ediyordu. Her iki Orda tek bir güçlü liderin komutas altnda toplanm olsa, 50-60 bin atldan oluan bir ordu toplayabilirdi. Ancak srf geleneksel bamszlk anlaylar ve bir hann güçlü otoritesinden holanmamalar nedeniyle, ordularnn mevcudu ancak 10-20 bin atl civarndayd.
Aleksey . Tevkelev ve Peter Rçkov, Rus ordusundaki birçok komutann aksine, askerî yöntemlerle Kazaklar tamamen saf d brakmaya güçlerinin yetmeyeceini düünüyorlard. Tevkelev ve Rçkov’a göre, bu ekilde düünen komutanlarn saha bilgisi çok zayft. Bölgenin yapsndan dolay, askerî harekâtla hedefe ulamak mümkün deildi. Zira Kazaklar stepler boyunca kaçabilir ve misilleme basknlar düzenleyebilirdi. kili, bunun yerine bambaka bir yöntem önerdiler. Özetle öyle diyorlard:
“Tüm bir halkn ulusal örfünü ve eski geleneklerini deitirmek en zor ksm olsa da, yeni tâbi halklar yönetme meselelerinde, en bandan itibaren onlarn gelenek ve göreneklerinin farknda olmak ve devletinin çkarlarnn gerektirdii ekilde, adalet ve ölçülülük yoluyla onlara rehberlik etmek en önemli husustur. Dier uluslara nazaran, Kazaklar Rus tesirine çok yatkndr. Kazaklar ticarete, diyet ekmek yemeye ve k için saman yapp depolamaya çoktan altlar. Ticaret, onlar zamanla ehliletirip yerleik hayata geçirecektir. Hanlar, Rus yönetimi tarafndan atanmal ancak hanlarn otoritesi güçlendirilmelidir. Yerel yöneticilerden bazlar, ileride han olmak üzere yetitirilip desteklenmelidir. Kazaklarla askerî düzlemde kar karya gelmek makul deildir, çünkü saylar çok fazladr. Bunun yerine Kazaklar arasnda dümanlklar tetiklenmeli, bölge birbirine düürülerek halklar kontrol altna alnmaldr.”
Yukardaki bilgilere, tam da Kazakistan’da ortaln kart u günlerde elimin altnda bulunan “Türkistan ve Avrasya Steplerinde Rus Yaylmacl - Bir Sömürge mparatorluu’nun Oluumu (1500-1800)” adl kitapta (Michael Khodarkovsky, tercüme: Mehmet Akif Koç, Selenge Yaynlar, s. 249 vd.) rastladm. Khodarkovsky, Tevkelev-Rçkov raporunun yeterince dikkate alnmadn, ksa süre sonra yeniden kaba askerî metotlara geri dönüldüünü, böylece Ruslar açsndan baz frsatlarn da kaçtn kaydediyor.
Rusya’nn çounlukla Müslümanlarn yaad Asya, Kafkasya ve Ortadou corafyasna yüzyllar boyunca srarla ve istikrarla devam ettirdii aknlar her boyutuyla anlamak için, çok daha ayrntl ve dikkatli okumalar gerekiyor kukusuz. Bugün ahit olduumuz her bir hadisenin, on yllara yaylan arka planlar, aamalar ve süreçleri var. Sadece yönetilen corafyalar açsndan deil, yöneten devlet akl açsndan da geçerli bu durum. Örnein, Rusya’nn bugünkü yönetimi ve Devlet Bakan Vladimir Putin’in, Kazaklarla ilgili tam 263 yl önce hazrlanan Tevkelev-Rçkov raporundan habersiz olduunu düünmek zor. Hatta bölgeye yaklamnda raporun içeriinden faydalanmadn da söylemek mümkün deil. Putin’in att admlar dikkatle takip eden herkes, onun eski imparatorluk çalarna sadece öykünmekle kalmadn, ayn zamanda o dönemde üretilen teorik çerçeveyi de tamamen elinin altnda tuttuunu görecektir.
Devlet aklnda devamllk, corafyada iddia sahibi olmann en ayrc vasflarndan biridir çünkü.
Yazar: Taha Kýlýnç |
08-01-22 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
