Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 3288 |
(TDK’den Bir Düzine Hata – 21)
TDK’nin “apartman” hâllerini daha önce anlattm. O yazda TDK’nin “apartman” manzaralarna bakp am ve öyle demitim:
mla falan at yine,
Sayfa dolup tat yine;
TDK’nin hatalar
Düzineyi at yine…
TDK’nin “apartman” nda bunca perianlk olur da “sala” nda veya “baraka” snda olmaz m?
TDK’nin “sala” perianl daha madde banda balyor: TDK’nin Güncel Türkçe Sözlük’üne göre “sala” kelimesi Türkçemize Bulgarcadan girmi; Büyük Türkçe Sözlük ile Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü’ne göre ise Macarcadan gelmi bir isim… Anlalan, TDK bu hususta son kararn verememi. Merak bu ya, “Bakalm, Sevan Nianyan ne diyor?” deyip Sözlerin Soyaac’na baktm. O da Büyük Türkçe Sözlük’te ve Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü’nde olduu gibi, kelimenin Macarca (szállás) olduunu kaydetmi.
“Canm, Bulgarcadan gelmi, Macarcadan gelmi; ne fark eder?” diyebilirsiniz. Bana göre de bunun bir ehemmiyeti yok. Vatandalarn zaten öyle bir derdi olamaz; onlar duyup okuduklar, böylece örenip benimsedikleri kelimeyi kullanrlar. Kelime örenmenin asl ekli de budur. “Ana dili” dediimiz lisann meydana gelip gelimesi de zaten bu yolla olur.
TDK’miz elbette Türkçe kelimeleri her yönden tetkik etmeli. (Nitekim kendisinin ilk ad Türk Dili Tetkik Cemiyeti’ydi; vazifesi de Türk dilini tetkik etmekti.) Mesela her kelimenin meneini ortaya koymal. Türkçedeki her kelimenin ilk kez hangi eserde geçtiini aratrp yazmal. (u andaki TDK lügatlerinden bunlar örenemiyoruz; iyi ki Sevan Nianyan’n Sözlerin Soyaac var…)
Evet, TDK her kelimenin meneini bilmeli… Ama bildiinden emin olmal. Ayn kelime için bir yandan “Bulgarca” deyip öbür taraftan “Macarca” notu dümemeli. (Düerse kendi notu da düer.)
“TDK” ismiyle “dümek” fiili yan yana gelince benim aklma nedense hep “TDK’nin hataya dümesi” geliyor. Niye mi? O kadar sk düüyor ki… Neyse, düe kalka yoluna devam edecek ite…
Buyurun, TDK’nin “sala” nda ve “baraka” snda dütüü, düzineyi at hatalar siz de görün…
Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü’nün Sala Cümleleri
Ahmet Midhat Efendi’nin Hasan Mellâh Yahut Sr çinde Esrar’ndan bir cümle:
“Eki ve mundar bir arap satlan meyhane klkl bir salaa gidip, akam yine skunaya avdet eder.”
Noktalama Hatas (I): TDK Yazm Klavuzu’na göre bibliyografik künyelerde yazar, eser, basmevi vb. maddelerden sonra virgül konur. Fakat Ahmet Midhat Efendi’ye ait eserin künyesi verilirken kitap ad ile sayfa numaras arasna konmam.
Noktalama Hatas (II): Bu cümlede art arda sralanm sfatlardan ilki olan “satlan” kelimesinden sonra virgül (,) konmalyd.
Noktalama Hatas (III): TDK bir yandan Yazm Klavuzu’nda “Metin içinde zarf-fiil ekleriyle oluturulmu kelimelerden sonra virgül konmaz.” diyor, bir yandan da kendisi – yukardaki cümlede olduu gibi – bu dediine uymuyor: Nitekim bu cümlede geçen “gidip” kelimesi bir zarf-fiil eki (-ip) ile tekil edilmi fakat kendisinden sonra virgül konmutur.
Virgül (,) iaretini lüzumlu yerlerde bazen kullanmayan TDK’miz bazen de – yukardaki cümlede olduu gibi – lüzumsuz, hatta yanl yerlerde kullanyor.
“Lüzumlu ve lüzumsuzu bu kadar kartrmak TDK'ye hiç yakmyor…” mu desem, yoksa “Lüzumlu ve lüzumsuzu bu kadar kartrmak TDK'ye çok yakyor…” mu? Bilmiyorum…
***
Yakup Kadri Karaosmanolu’nun Bir Sürgün adl eserinden bir cümle:
“Kar sahildeki salatan banyolar ona yalnz zmir’in “Karata” n, “Babribaba” sn hatrlatt.”
mla Hatas: zmir’in mehur “B a h r i b a b a” snn ad TDK’de “B a b r i b a b a” olmu… Yabanc bir isim gibi…
Noktalama Hatas: Yakup Kadri Karaosmanolu’nun bu cümlesi çift trnak ( “ ” ) içinde aktarlrken “Karata” ile “Bahribaba” kelimeleri tekrar çift trnaa alnm. Hâlbuki TDK Yazm Klavuzu’na göre trnak içinde verilen ve yeniden trnaa alnmas gereken bir sözü belirtmek için çift trnak deil tek trnak kullanlr. Dolaysyla “Karata” ile “Bahribaba” kelimeleri tek trnak ( ‘ ’ ) içinde verilmeliydi.
***
Enis Batur’un Ac Bilgi’sinden bir cümle:
“Kasvetli, sala pek çok otele snm, çou Kuzey Afrikal göçmen, yar göçmen içilerin sefâleti bu gün ek bir boyut katyor Benjamin’in 1928’de, 1929’da karlat insan manzarasna.”
mla Hatas: TDK’miz “sefâlet” kelimesini bugün “s e f a l e t” eklinde, yani düzeltme iareti (^) kullanmadan yazmaktadr.
Düzeltme (^) iaretini kendi kstaslarna göre lüzumlu yerlerde bazen kullanmayan TDK’miz bazen de – yukardaki kelimede olduu gibi – lüzumsuz, hatta yanl yerlerde kullanyor.
***
Enis Batur’un Kum Saatinden Harfler’inden alnm bir cümle:
“Sala biriki koltua çökmü oturuyorlar.”
mla Hatas: “Çok az sayda, birkaç” manasna gelen ve ayr yazlan “bir iki” sözü yukardaki cümlede yanllkla bitiik yazlmtr.
Noktalama Hatas: Bu cümlede art arda sralanm fiillerden ilki olan “çökmü” kelimesinden sonra virgül (,) konmalyd. kelimesinden sonra virgül (,) konmalyd.
TDK’nin Barakas
Güncel Türkçe Sözlük “baraka”y tarif ederken öyle bir ifade kurmu:
“Tahta, çinko vb. hafif eylerden yaplm, temelsiz ereti yap.”
Noktalama Hatas: Bu ibarede art arda sralanm sfatlardan ilki olan “temelsiz”
Ayn hata Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü’nde de tekrar edilmi.
***
Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü’nde Reat Nuri Güntekin’in Eski eyler’inden bir cümle:
“Memur boanan yamura kar banda bir emsiye ile dardan barakann kapsn açar.”
mla Hatas: Cümledeki "d a r d a n” sözü "d a r d a n” diye yazlacak.
***
Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü’nde Nazm Hikmet Ran’n Yeil Elmalar’ndan bir cümle:
“Bir gece barakada kumar oynanr, küfredilir ve ark söylenirken, Muhtar bize stanbul’un son yllarn anlatyordu yine.”
Noktalama Hatas: TDK bir yandan Yazm Klavuzu’nda “Metin içinde zarf-fiil ekleriyle oluturulmu kelimelerden sonra virgül konmaz.” diyor, bir yandan da kendisi – yukardaki cümlede olduu gibi – bu dediine uymuyor: Nitekim N. Hikmet'in cümlesindeki "söylenirken” kelimesi bir zarf-fiil eki (-ken) ile tekil edilmi fakat kendisinden sonra virgül konmutur.
***
Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü’ne Füruzan’n Sevda Dolu Bir Yaz’ndan alnan, kusurlu bir cümle:
“Ellerini çrptnda bahçenin dibindeki galvanizle kaplanm küçük barakadan iki delikanl çkveriyor.”
fade Kusuru: imdiki gramer kitaplarnn “anlatm bozukluu” diye isimlendirdii, eskilerin ise “ta’kid” dedii ifade kusuru: Cümle unsurlarnn diziliinde isabetsizlik…
Bu kusur cümlenin manasn belirsiz hâle getiriyor: “Bahçenin dibindeki” ey “galvaniz” mi, yoksa “baraka” m? Cümledeki ifadeye göre bunun cevab “galvaniz”“Füruzan neyi kastetmitir?” diye düünürsek “baraka” diyoruz.
Uzun lafn ksas:
1. Füruzan’n bu cümlesi kusurludur. (Çünkü “galvanizle kaplanm” sfat, ifadeyi kilitliyor. “Bahçenin dibindeki küçük baraka” nn “galvanizle kaplanm” olduu, bir baka cümlede belirtilebilirdi.)
2. TDK örnek cümle seçerken dikkatli olmaldr.
Son söz: TDK dikkatli yürümedii müddetçe ikide bir düecektir. Hatalar her sayfada düzineyi aacaktr. Onun bu hâllerini görenler aacaktr.
Yazar: C.Yakup Þimþek |
04-12-10 |
||
|
E mail: c.yakup_simsek@dogrulus.com Yazar Hakknda Bilgi ve Dier Yazlar |
Tweet | ||
 |
 |
||
