Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
Wikileaks dalgas dünyann farkl kylarn vurmaya devam ediyor. Yüzbinlerce belgenin açlmasn beklemeyi göze alamayacamza göre olayn muhtevasna dair bugünden yarna söylenecek çok ey var.
Belgeler sayesinde Amerikan diplomasisinin ayplarnn saçlm olmas karsnda iyimser yorumlar arlkta. Her eyden önce devlet srr denilen bilgilerin bu denli kolayca ulalp deifre edilmesinden gelecek adna olumlu sonuçlar çkaranlara baklacak olursa; bilginin küresellemesi ve bilginin demokratiklemesi adna sevindirici gelimekler yaanmaktadr. Hatta daha ileri gidip hegemon güçlerin bilgi tekelinin artk krlmaya baladn söyleyenler de yok deil.
Bizzat belgelerin orta yere saçlmas bu tür sonuçlara varmay kolaylatryor. Tek bana hegemon bir gücün srlarnn ifa edilmesi, dünyann herhangi bir yerindeki gazete okuyucusunun, internet kullancsnn ulaabilecei yaknlkta olmasndan ibaret olsayd heyecan verici olurdu. Yine de bunca istihbarat örgütüne , teknolojik imkana ramen ABD'nin diplomatik srlarnn orta yere dökülebilmi olmas tek bana ezber bozucu bir durum.
Ancak tüm bu heyecan verici istihbarat dedikodularna ramen sormamz gereken baka eyler de var. Bilginin demokratiklemesi, küresellemesi, hegomonik tekelin krlmas gibi iletiim çann milad saylmas gereken sonuçlara varabilmemiz için internet alarnn Amerikan tekelinde olmasna ramen Amerika'nn bu bilgilerin datmn neden engellemedii, zamanlama olarak neden bu tarihin seçildii, kimlerin denetimden geçtikten sonra hangi belgelerin gizlenip hangilerinin yaynlanmasna karar/izin verildii gibi temel sorularn da cevaplanmas gerekir.
Amerikan gücünü mutlaklatran ve her türlü zaaftan münezzeh olduu anlamna gelen szmalar küçümseyici tavr ne kadar abartl ise bu durumun anlamn aan ar yorumlara gitmek de yanltcdr. Bunun yerine szan bilgileri nasl okumal, nasl anlamlandrmal sorusuna cevap arayarak bir zihniyet çözümlemesi yapmann daha isabetli olacan düünüyorum.
Öncelikle una dikkat çekmek gerekir: yaananlar diplomasinin 11 Eylülü ise, böylesi bir bilgi szmasn, kafas atan bir çavuun maceras olarak okumak imkanszdr. Bireysel bir eylem olsa bile bunun yaynlanmas, dünyaya malolmas sistemik güçlerin bilgisi, izni dnda olmas mümkün deildir.
Bu durumda iki ihtimalden söz edilebilir. a) sistem içi bir hesaplamann parças olarak, b) Amerika'ya dorudan kafa tutamayan muhtemel rakip ve rakipler koalisyonunun operasyonu olabilir. Bu ana kadar edindiimiz izlenim, szan belgelerin sistem içi bir hesaplamann sonucu yaynland yönündeki izlenimleri güçlendirmektedir.
Sistem içi hesaplama olduu yönünde kanaatimizi güçlendirecek birkaç ipucu var. lki bu belgelerin içerdii bilginin yaylmas ile hangi dengelerin, rakiplerin hedef alnd, ikinci olarak belgelerde öne çkan dil ve usluba yansyan bak açlarnn benzerlikleri.
Wiklleaks szntlar iki tür tavr yanstyor; Amerikan diplomatlarnn kendi dndaki dünyaya bak, bir dieri de Amerikan diplomatlaryla muhatap olanlarn Amerika'ya, daha çok da kendilerine baklar...
Amerikan diplomatlaryla muhatap olan yerli unsurlarn bak açsna bir zihniyet sorunu olarak daha önceki yazda deinmitik. Adeta gönüllü Amerikan misyonu gibi davranan hariciyeci, bürokrat, bürokrat- aydn tip örneine ve iliki biçimine Asya, Afrika ülkesinde skca rastlanr.
Dikkat çekici olan bu szntlara yansyan Amerikan diplomasisine hakim olan bak tarz. Avrupallara hakim olan tarihsel önyarglardan beslenen oryantalist bak açsn hatrlatr biçimde, daha çok pragmatizmiyle bilinen Amerikallara da hakim olan bir dil dikkat çekici.. Bu dilin siyasi karl neocon durutur.
Dikkatli bir göz szan belgelerin önemli ksmna hakim olan neocon bak fark edecektir. Ya da szdrlanlarn bu baka sahip olmalar...
Bu durumda belge szdrma üzerinden yürütülen mücadelenin daha çok sistem içi bir çatmann, rekabetin sonucu olduu kanaati ar basyor. Bu durumda hedefin kim olduu sorusu anlaml duruyor.
Yazar: Akif Emre |
07-12-10 |
||
| E mail: yenisafak.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
