Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 745 |
Giri
Anadolu’nun slamlatrlmas, Türkiye’nin vatanlatrlmas, 1071’ten sonra kurulan Nomos tarihteki en ciddi dönüümlerin banda gelir. Anadolu’nun slamlamasyla Asya’nn içlerinden gelen farkl soylar, boylar, klanlar slam ile milletlemi, müterek bir hayat ve gelecei ina etmitir. Erken dönemlerde Anadolu Selçuklu Devleti ve Beyliklerle ikame ve ina süreci yaanrken mparatorlukla kalc, evrenselletirici bir süreç balamtr.
1071 sonrasnda ina edilen Nomos, slam-Türk-ehli sünnet-gaza omurgas etrafnda özgül ve özgün slami nizamn ekillendirdii Türk tininin kendilik bilgisine dayanr.
mparatorluk boyunca bu temellerin içerikleri günden güne doldurulmu, modern döneme yeni boyutlaryla aktarlmtr. Kadim dünyada slam zaten bireyin-toplumun-devletin ontolojisini olutururken, slam sonras Göktürk- lerle siyasi planda kendini gösteren “Türklük”, bilhassa Mool-Haçl-ia-Ba- tni-Heterodoks tehditler karsnda “mukavemet kalkan” eklinde belirmi ve kavilemitir.
stiklâl Mar metni Türklüün bu veçheleri üzerinde ciddiyetle ve kuvvetle durmu, millet-devlet-istiklâl, medeniyet kavramlar etrafndaki “öteki” kartl üzerine bina edilmitir. Bu açdan zaten modernitede, mparatorluklar sonrasnda husule gelen ulus devletler sürecindeki antagonist siyaset, ulus devlet haricindeki her tür “baka”sn tehdit biçiminde alglama tutumu kendini çok net biçimde stiklâl Mar’nda da gösterir. Mar komplekssiz biçimde tehditleri belirlemi, dümanlarla “bizim” aramzdaki snrlar çizmi; Hak - Batl dikotomisi kesinletirilerek artk yeni Türkiye’nin “dost ve dümanlar” da ekillendirmitir.
Türkiye’nin Nomosu
Anadolu’nun slamlamas yeni vatandaki siyasi yapnn, toplumsal yaamn dost ve dümanlarn, deerlerin, slam düüncesinin niteliinin, devlet mekanizmasnn ne yönde tekil edileceinin genel hatlarn vermiti. stiklâl Mar ile açlan yeni devlet kimliinde de Nomos etrafnda deerler, kaideler, millet ba, hedefler belirlenmitir.
1071 sonrasndaki nizamda slam “tek deer ölçüsü” olarak ekillenmiti. slam’a aykr olmayan örf-töre ile beraber slam düüncesi hukuktan devlet mekanizmasna, toplumsal hayattan iktisada kadar biricik norm koyucu, kymet belirleyici, ilikileri düzenleyici eklinde kabul edildi. Ehli sünnet inanc da burada bir baka yasayd artk gerek Anadolu’ya getirilen gerek Anadolu’da doan, zuhur eden heterodoks, Batni, sapkn inanlarn nomosta, kamusal alanda, toplumsal yaamda yer bulamayaca da kabul edildi.
Türk kimlii de gaza metoduyla birlikte, Müslümanln “kars”na düen, “dünyay fesada boan” her tür öteki ile mücadele bahsinde belirginleti. Türk kimliinin bir baka boyutunu da slamilii tesis eden nizam tekil ettiriyordu. Bat ve kapitalizm d bir dünyay, üslubu, hayat kurabilme azmi, cehdi, kavgas Nomosun en belirgin vasfn oluturur.
Osmanl’nn ina ettii yap, Türkiye’nin Nomosu’nu tam manasyla karlyordu fakat Aydnlanma sonras Avrupa’da gelien modernite ve kapitalizm yalnz mparatorluun düzenini bozmakla kalmad Nomosun genetiini tehdit etmeye balad. 19. Yüzyln ikinci yarsndan sonra klasik nizam ile geleneksel devlet mekanizmas ve omurga da çatrdamaya balad. Balkan Savalar ve 1. Paylam Sava ile Nomos çöktüü gibi “tarihten silinme” tehlikesi içine girdi. te stiklâl Harbi ve stiklâl Mar Anadolu’nun vatan klnma sürecini güncellerken nomosu da yeniledi, ulus devlet yapsna “uyarlad.” Doal olarak yalnzca bir mar yazmndan bahsetmiyoruz; ayn zamanda eski dünyaya ait siyasi oluumlardan yeni dünyaya geçi aamasnn hangi kriterlere göre ekillendirildiinden, yeni devlet düzeninin, millet vasfnn içeriinin doldurulmasndan da söz ediyoruz.
Marn içerii, deindii hususlar, kapsaycl bu yüzden esasl bir no- mos yâni yasa, âdeta deimeyen öz gibi de okunmal.
stiklâl Mar bir yanyla da Türkiye’nin tözü, anlam, ruhudur.
stiklâl Mar’nn Öncü Vasf
stiklâl Mar’n Türkiye’nin Nomosu klan hususiyeti onun ina edilmesindeki artlarla da ilikilidir. Öncelikle belirtmek gerekir ki, stiklâl Mar, daha Türkiye’nin önünü göremedii bir ortamda ekillenir. Harp aamasnda kaleme alnan Mar bu çatmann Türkler lehine sonuç vereceini kesinletiren bir “inanç abidesi” gibidir. Tek dii kalan Medeniyet’e kar verilen Harp zaferle sonuçlandktan sonra kurulacak devletin genel nitelikleri de bu metinde kurgulanmtr.
Mar öncü bir metindir; daha harb nihayete ermeden, zafer kazanlmadan, devlet teekkül ettirilmeden, Cumhuriyet kurulmadan önce tekkede yazlm, camide okunmu, Büyük Millet Meclisinde kabul edilmitir.
Marn “yasa vasf” ile milletin ruhu olmasnn nedeni de ina sürecindeki bu temel simgelerden ötürüdür; stiklâl Mar Meclis’te okunduu ve kabul edildii için de formel manada bile “yasa” saylr. 1071 sonrasnda olduu gibi 1921 sonrasnda da “müstakil millet, müstakil devlet” teekkül ettirildii Meclis’teki bu kabul ile bu yasayla dünyaya yeniden ikrar edilmitir.
stiklâl Mar’nn yasa ve millet bann ruhu olduunu gösteren ölçülerden biri bamszlk ise öteki de mütereklik fikrinin en rafine, en kesif biçimde hatrlatlmas, yenilenmesidir. Marta “rk” kelimesi geçse de bu “millet” manasndadr; Hegelci anlamda tarihteki yürüyüünü gerçekletiren ruhun kendisi, bütünü, mücessem hali... bu da Türkiye’nin Nomosu’ndaki Türk kimliinin ikamesini gösterir.
stiklâl Harbi bu topraklardaki farkl unsurlarn Türk kimlii altnda “medeniyet”e kar savam verilmesiyle gerçeklemitir.
Kurtulu Sava esasnda bu niteliiyle slam ülkelerinin ve tüm dünyada kolonyal faaliyetlerin nesnesi olan halklarn emsali, umudu, öncüsü de saylr. Nasl, nebaht “Türk yenilebilir” imgesini uyandrdysa, stiklâl Harbi de emperyalizmden çk bulunabileceinin iaret fieini yakmtr. Çünkü mar metnindeki “medeniyet”, yürürlükteki Bat düzenini, kapitalizmi, moderniteyi, Aydnlanmac emperyalizmi anlatr. Buna kar verilen savam ayn zamanda alternatif bir nizamn kendi içinde uç verebileceinin göstergesidir. “Çelik zrh” vurgusu Âkif’in üzerine titredii, öykündüü, ilerleme olarak gördüü ve slam aleminin de sahip olmasn istedii teknik ve teknolojiyi karlar. Yüksek teknoloji içeren modern medeniyete kar slam aleminin, biz Türklerin silah “iman dolu gösümüz”dür. Bu açdan zt yönlü yükseli kendiliinden belirir; kendi milletine, tarihine, temel kaynaklarna dönme ve muhafaza konusunda secdeye varan millete “ilahi yardm”, “korkma” nidas ile gelirken “medeniyet”e kar da ba ara yükseltecek bir dirili, millete biçilen yerin reddedilmesiyle gerçekleir. Nasl Mool-Haçl-ii-Batni unsurlara kar bu topraklar vatanlatrld, müstakil bir hayat, nizam, devlet ve millet tesis edildiyse sekiz yüz elli yl sonra da süreç özünde ayn öteki ile yenilenmi, millet ba sklatrlmtr. Esasnda yüz yl sonra 2013 eii ile birlikte bu Nomos adeta yenilenmi, güncellenmi, millet ba tekrar sklatrlmtr.
Vatan-millet “öz” deil varolutur; örtülmü hakikati ortaya mücadeleyle çkar. Bu öz ise esasnda “gaza”dan müteekkildir. Çünkü metinde sk sk Bat medeniyetinin de biz Türklerin de “akn” ile birbirlerine yaklatklar fikri üzerinde durulur. Her iki taraf da yani slam-Türk-Batnn birbirine bak, iliki biçimi sadece “akn” düzenlemeyle matuftur. Tabi Batnnki emperyalist metoda gönderme içerecek ekilde “hayaszca”dr. Bat medeniyetinin yaylmacl, sömürge geçmiine vurguyla “hayaszca” yani gayr meru, ahlakszca, çlgnca, alçakcadr.
Vatan ve Millet Kavramlar
Vatan kavram stiklâl Mar’nda yurt kelimesiyle karlanrken Anadolu topraklar baka her tür vatan yorumunun ötesinde kesinletirilir, mutlaklatrlr. Ne Orta Asya ne Anadolu dndaki herhangi bir saha vatan kapsamna alnmaz, bu Âkif’in genel fikriyat çerçevesinde deerlendirilebilecei gibi ümmetçiliinin bile Türkiye merkezliliinin bir sonucu olmasyla balantdr.
Vatann, milletin ikamesi salt toprakla da deil, tarihle, gazayla, nizam ile vuku bulur. Bu manada ehit, ehadet kelimeleri, “topran altnda yatan binlerce ehit” vurgusu, nomosun bir parçasdr ayn zamanda. Yurt stiklâl Mar’nda heimat manas yannda libensraum gibi hem snak hem yaam alan hem de üzerinde “kendiliimizin kurulduu mekân” ve dünyaya hitap edebildiimiz ana eksen eklinde anlatlr. Ebedi yurt vurgusu da zaten Anadolu d araylarn imkanszln belirtmeye mündemiçtir; Avrupallarn Orta Asya’ya sürmeye yönelik tavrlarna kar milletin “irade beyan”n oluturur metin.
Vatan kavramnn cennetle özdeletirilmesi bir yandan savunma bir yandan atak da içeren aksiyonculuun, eylemlemciliin sonucudur. Burada mevzuyu yer-yön açsndan ele aldmzda klasik dou-bat ayrmndan çok slam-Bat karlamasnn, küfür-iman dikotomisinin mutlaklatrldn söylemek gerekir. Haliyle vatan kavram da fiili-slami-hayati olan anlatr. Mar’n genel ruhuna bakldnda Müslümanlarn, milletin slam’n son yurdu olan bu topraklarda emniyette olduuna, “Türk bayra altnda” güvenliinin salanabileceine atf yapar.
Cumhuriyet döneminde bilhassa muhafazakâr-sa siyasetin çokça tekrarlad “ezan-bayrak-namus” üçlemesinin kökleri de stiklâl Mar’ndadr. Elbette stiklâl Harbi de yine din-iman-namus kavram üzerinden formüle edilmi, bilhassa askerîn motivasyonu bu kavramlar üzerinden ontolojik kldmz Türkiye’nin Nomosu’na yönelmesine vesile olmutur. Haliyle dinin varln gösteren ezan, vatann iareti bayrak, milletin remzi ehitler, Bat medeniyetinin namahrem kavramyla izah, Türkiye’nin kurucu kimliinin yalnzca slam ile salandn belirler. Nomos Türkiye’de “namus” biçiminde de çevrilir, Türkiye’nin Nomosu yani Namusu, slam-Türk-ehli sünnet-gaza omurgasnn ekillendirdii slami nizam ve kültürdür. Âkif’in namahrem vurgusu ayn zamanda Nomos’a yani Namus’a tasallutu da açklar. Namus’a, Nomos’a saldranlar mahremi yok etmek isteyen namahrem taifedir... Öteki, dümann ötesinden namahremdir, yabancdr, ecnebidir, baka bir varolu, özdür, küfrün kendisidir. Bu manada stiklâl Mar Türkiye’nin Nomosunu yenilerken slam ile milleti, vatan, Türkiye’yi, ontolojiyi eitler; Hakk’a tapan millet istiklâlini, kendine özgü dünyasn, slam vatannda kurmaya ehildir, hak sahibidir.
Seküler Ulusçulua Kar Türkiye’nin Nomosu
stiklâl Mar’ndaki pek çok kavramn mparatorluk’ta çok karl yoktu; vatan, bayrak, rk, istiklâl gibi kelimeler bilhassa Tanzimat sonrasnda fikir hayatna ve kamusal alana girmiti. Mar bütünüyle “yeni dönem”in yani modern ulus devletlerin dinamikleri üzerine oturur. Bat medeniyetinin modern döneminin ürünü bu mefhumlara stiklâl Mar “slami içerik”ler yükler; ehit, Hüda, Hakk’a tapma, kefensiz yatanlar, ezan, namahrem bu seküler kavramlarn içeriini slamiletirir.
Mar bu manada hem Türkiye’nin Nomosu slam’ kesinletirirken hem de ülkenin bir slam devleti olarak kurulduunu açkça ilan eder.
Yeni devlet elbette mparatorluk millet yapsndan farkl bir halk tabanna sahipti. mparatorluk din eksenli tabiyeti öngörürken ulus devletler vatandalk esasna dayanr. Fakat Lozan’da da görüldüü gibi Türkiye yekpare bir Müslüman varlyla tanmlanm, etnik kimlik üzerinden tanmlanma gayretlerini geri plana itmi, tüm Müslümanlar tek millet kabul etmitir.
Türkiye klasik bir ulus devlet vasfndan uzakta, mparatorluk miras, ümmet bütünlüü, hilafet yükü ile kurulduundan din esasl tabiyetle ulusçuluk arasnda tercih yapyor görünse, yer yer ulusçuluu ön plana çkarsa da 1071 sonras kurulan, stiklâl Mar ve Harbi ile kesinletirilen Nomosu ne tam belirginletirebilmi ne de reddedebilmitir.
Anadolu’nun slamlatrlmasndan sonra beliren Nomos iç ve d öteki ile etkisizletirilmeye çallm fakat her tehdit, beka kaygs, korku iklimi onu yenilemi, güncelletirmi, zamann ruhuna eklemlemitir. stiklâl Mar 12 Eylül’de Anayasaya girdiinde esasnda millet ban çözecek her tür ideolojik, siyasi yönelime kar kendini bir yasaya, deimez öze yaslamt. ç çatmalar, kutuplamalar, siyasi kavgalar, tarz- hayat çarpmalar siyasal alan böldüünde Türkiye’nin Nomosu devreye girerek bu topraklarn ruhunu, temellerini, köklerini belirginletirir; haliyle bir millî mutabakat iklimi salar.
Türkiye bir slam Devleti olarak kurulduu halde hilafetin ilgasyla seküler bir ulus devlet vasfna sürüklendi. Türk milletinin 1071 ile balayan tarihteki yürüyüü, Türk tini en son stiklâl Mar’nda kendini gösterdi fakat Kemalist idare burada sapma olarak yerini ald.
Cebrî, radikal laiklik politikalar Türkiye’nin Nomosu’nu, stiklâl Harbi ve Mar’nn ruhunu, millet ban, Türk tinini ortadan kaldrmaya yöneldi. Ne kadar ulusçu, seküler milliyetçi, Kemalist politikalar uygulanrsa uygulansn, stiklâl Mar’nn belirginletirdii Türk tini ve nomos ortadan kaldrlamyor.
Tam tersine radikal laik, seküler milliyetçi, ulusçu tutumlar ülkeyi uçurumun eiine getirip, beka savann içine atarken stiklâl Mar’nn ortaya koyduu Türk tini, Türkiye’nin Nomosu millet ban kurup, ülkeyi her defasnda o uçurumdan çekip çkaryor.
100. Ylnda stiklâl Mar Büyük Bilgi öleni
Yazar: Ercan Yýldýrým |
08-03-22 |
||
| E mail: tyb.org.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
