Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / SANAT | Okunma Says: 746 |
Siz O Çöplere Sanat M Diyorsunuz?
Bugünün elence kültürü içinde toplumun ahlaki kabullerini yerle bir eden öyle ar eyler yaplyor ki, insanlar hakl olarak tepki gösteriyorlar. Fakat bu ileri yapanlar, kendilerini savunurken yaptklarnn “sanat” olduunu söyleyerek kendilerine dokunulmaz bir alan oluturuyorlar. Yaplan “sanat” olunca her türlü gayri ahlaki ey, hatta teröristlerin srtn svazlamak bile makul ve meru hale geliyor onlara göre. nsanlar buna da tepki gösteriyorlar. Fakat srf tepki gösterdikleri için sanattan anlamayan, cahil, banaz, gerici ilan ediliyorlar “sanat” çevrelerince.
Hakl olabilirler mi? Sanat ad altnda sahnede soyunmak, kendini cinsel objeye dönütürmek, bedenini insanlarn gözüne sokmak, küfürle mizah yapmak da dahil ne yaplrsa yaplsn, paa paa sayg duymak m zorundayz? Sanat, toplumun dokunmamas gereken bir zrh m? Sanat her eyi aklayan bir iksir mi? Nedir Sanat?
Bu meseleye farkl bir açdan bakmak için iin erbabna bavurmann doru olacan düündüm. Bu yüzden L. Tolstoy’un “Sanat Nedir?” sorusuna verdii uzun ve ufuk açc cevab içeren kitaptan birkaç alnt yapacam. Aktüel tartmalara bir de bu gözle bakmak, iyi olacak zannediyorum.
Bugünkü eserlerin, yannda plastik çiçek gibi kalaca, zamannn sanat eserleri hakknda unu söylüyor Tolstoy: “Toplumumuzun Avrupai kesiminde, yüksek snflarda gelien sanatn en önemli sonucu, insanolu için düünülebilecek en kötü, en zararl duygular (yurt sevgisine ilikin kör inançlarla, ehvet duygularn) yayarak toplumu yozlatrmasdr.”
Bugün sanat ad altnda üretilen eserler, enerjilerini insandaki ehvet ve iddet duygularn istismar etmeye harcyor. Hatta tek hedefleri bu!
“Bütün sanat dallar dur durak bilmeksizin halk din ve yurt sevgisine ilikin olarak sersemletmemi, öfke ve kin duygularna gömmemi olsayd, ynlar çoktan gerçek aydnla kavumu olacaklard.”
Kemalist sanat çevreleri itiraz edeceklerdir ama bizde yllardr üretilenlerin neden olduu gibi, sanat bizatihi yozlamann kayna haline gelebiliyor. Yani sanat, içerii ne olursa olsun, bizatihi iyi bir ey deil. Aksine insandaki kimi duygular tahrip eden, istismar eden, tahrik eden bir ilevi var. Mesela bizdeki gibi dini olan her eyi tahkir ettii gibi, din d her eyi göklere çkarabiliyor. Bu da, sanat ad altnda önümüze konulanlarla ilgili bir ayrm yapmamz zorunlu klyor.
“Günümüzde sanatn insanlar cinsellik gibi toplumsal yaamn en önemli alanlarndan birinde yozlatran balca etken olduu görülmektedir. Cinsel tutkulardaki snr tanmazln ne büyük ruhsal ve bedensel aclara mal olduunu, bu uurda ne inanlmaz çabalarn heba olup gittiini herkes kendisinden bilir.
Çk nedeni cinsel tutkulardaki snr tanmazlk olan Troya savandan tutun da, her gün gazetelerde yer alan ak intiharlarna ya da cinayetlerine kadar, dünya kuruldu kurulal insanolunun içinde debelenip durduu aclardaki en büyük pay hep bu cinsel kudurmuluundur.
Edebiyatmz batan aa istila etmi olan en incesinden, en kabasna dek ak ve cinsel tutku tasvirleriyle dolu u mahut romanlar anmsadnzda... Çplak kadn bedenlerini ileyen resimleri, yontular, ilan ve reklam panolarn kaplayan irençlikleri düündüünüzde... toplumsal yaammzn her alann, her yan kaplam olan operalar, operetleri, ak arklarn vb. düündüünüzde ister istemez, toplumumuzda bugün geçerli olan sanatn tek bir hedefinin bulunduunu, o hedefin de ahlakszl en geni ölçüde yaymak olduunu görürsünüz.”
“Ahlakszl yaymak” tespitini bu ülkede yaptnz anda gerici oluyorsunuz. Televizyon dizileri, klipler, televizyon programlar müstehcen olmamal dediinizde yobaz oluyorsunuz. Çplakln sanatla bir ilgisi olmadn söylediinizde sanattan anlamayan örümcek kafal oluyorsunuz. Çünkü birilerinin ticaretlerine engel oluyorsunuz. Birileri bedenleri üzerinden para kazanmay i haline getirmi durumda ve tezgahlar bozulsun istemiyorlar!
“Toplumumuzda sanat diye adlandrlan eyin insanlarmzn ileri gitmesine en ufak bir katkda bulunmak urada dursun, tam tersine, toplumsal hayatmzn iyilemesinin karsndaki en büyük engel olduu görülmektedir… Daha güzel bir yaam sürmek isteyen herkes, var gücüyle bu sanat yok etmek için çaba göstermelidir; çünkü o, insanln içini karartan, ona zarar veren kötülüklerin en acmasz olandr.”
Bizde, islamclar itham etmek için olacak politik bir tavrla, her türlü sanatn, ilerlemenin vazgeçilmez bir cüzü olduu öne sürülür. Bununla baz sanatlarn icra biçimlerine mesafeli olan dindarlar tahkir edilir. Sanat bir dinmi ve kabul ettiiniz anda her türlü ahlaki ölçüyü göz ard etmek zorundaymsnz gibi davranlr. Tolstoy bu yaklamn ne kadar rezil olduunu çok güzel özetliyor.
“Brakn herkes istediini özgürce yapsn” palavralarn, Tolstoy böyle sanat ürünlerine kar herkesi inisiyatif almaya, onlar yok etmek için çaba sarf etmeye davet ediyor! Tolstoy bugün yaasa Kemalistler onun için özel istiklal mahkemesi kurmak isterlerdi muhtemelen.
“Hristiyan uygarlmz için hangisi daha iyi olurdu: Sanat ad verilen eyden, yanllar ve barndrd bütün iyi yanlaryla hepten yoksun kalmak m, yoksa gelimesi için ona destek olmay sürdürmek ya da bugünkü haliyle varlnn sürmesine göz yummak m? Böyle bir soruyla kar karya kalm olsaydk, her akl banda ve ahlakl insann bu soruya da verecei yant, Platon'un Devlet'inde sunulan ya da Hristiyan ve Müslüman din bilginlerince getirilen yantn ayns olurdu; yani: "Sanatn hiç olmamas, bugün sanat diye yürütülmekte olan ahlakszln ve sanat öykünmeciliinin sürüp gitmesinden çok daha iyidir!"
Bugünkü yozlatrc sanatn hiç olmamasnn daha iyi olacan söylüyor Tolstoy…
Evet bir El- Kaide savaçs dei konuan, Tolstoy…
O halde sanat nedir? Neye hizmet etmelidir? Tolstoy cevap veriyor: “Sanat ne keyiftir, ne de elence; sanat yüce bir itir. Sanatn üzerine düen büyük görevler vardr: Sanat, ama gerçek sanat, dinin güdümündeki bilimin de yardmyla, günümüzde mahkemeler, polis, tefti, denetleme, hayr kurumlar vb. dsal birtakm önlemlerle gerçekletirilen bir eyi, insanlarn özgür, mutlu, bar içinde bir arada yaamalarn salamaldr.” Tolstoy, mahkemelerin yapmas gereken denetim ve telkini, sanatn alayaca ödev duygusu yapmaldr diyor.
“Bir tek sanat yapabilir bunu. Dinsel deerler, ana babamza, çocuklarmza, karmza, kocamza, yaknlarmza, dümanlarmza, yabanclara, büyüklere, hastalara, hayvanlara... nasl davranlmas gerektii sanat yoluyla aktarlabilir. Kutsal tasvirlere, arapl ekmek yemek türünden dinsel ayinlere ve krala sayg duymak; arkadaa ihaneti utanç verici bir davran olarak görmek, bayraa ballk, onur krc bir davranla karlatnda kendini ille de bunun öcünü almak zorunda hissetmek, dinsel tapnaklarn yapmnda ve süslenmesinde karlksz çalmak, kendinin ya da ülkesinin onurunu korumak gibi duygular uyandrabiliyorsa eer sanat insanda; tek tek her insan deerli görme, her hayvann canna sayg duyma; lüksten, iddetten, öç almaktan, bakalar için gerekli eyleri kendi zevki için kullanmaktan utanç duyma gibi duygular da uyandrabilir, bu da bir yana, farknda bile olmadan, hatta sevinç, mutluluk duyarak insann kendini bakalar uruna feda etmesini de salayabilir.”
Ülkemizde sanat ad altnda tartlan eylerden büyük ksm buradaki ölçülerin tamamen dnda. Hatta bu ölçülere zt denebilir. Tolstoy sanatn yüce deerleri anlatmas gerektiini vurguluyor oysa bizim önümüze sunulan sanat ad altndaki ürünlerde hayvani duygular, gayri ahlaki davranlar tasvir ediliyor. Tolstoy, lüksten, iddetten, öç almaktan utanç duyulmasn” salamal diye sanata görev biçiyorken, bugünküler lükse, öç almaya, iddete imrendiriyor. Bu çerçevede üretilen kitap, müzik, film, dizi gibi eylerin hiçbirinin sanatsal bir deeri yok. Hepsi çöp! Dolaysyla onu kutsallatrp, dokunulmaz klanlara kar hepimizi bekleyen bir görev var, Tolstoy’un da belirttii gibi. Kimsenin çöpünü toplumun, evimizin orta yerine boaltmasna “seyirci” kalmamalyz.
Yazar: Ali Osman Aydýn |
28-05-22 |
||
| E mail: yeniakit.com | Tweet | ||
 |
 |
||
