Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 532 |
Dünya küreselleti, bütün snrlar ortadan kalkt ama insann ufku darald, insan miyoplat.
The Economist dergisi, son saysnda miyopluk sorununu ilemi. Tptaki miyopluktan ziyade baktaki miyopluk sorununu mercek altna alm dergi.
Makro ekonomik, politik ve ekonomi-politik sorunlarla urar The Economist, malum olduu üzere. Ama derginin miyoplama sorununu ilemesi sevindirdi beni, büyük ontolojik bir sorun olarak incelememi olsa bile!
Dünyann baknn ve ufkunun nasl daraldn tartyor konuyla ilgili makalede dergi, yine de.
Modernlik, insann iç dünyasn imha etmesi, d dünyaya yönelmesi ve d dünyay kontrol ve kolonize etmesiydi.
Postmodernlik ise insann iç dünyasna kapanmas, miyoplamas.
Postmodernlik, büyük soru’larn ve büyük sorun’larn terkedilmesi, bütün fikri’nin yitirilmesi, insann mikro gerçeklere, küçük hikâyelere kilitlenmesi demek.
Bakn ve ufkun kaybolmas, insann ayrntya, parça’ya hapsolmas.
lk bakta bir tevazudan sözedilebilir burada ama burada tevazu ne gezer!
Her eyiyle narsist bir uygarlkta tevazunun ne ii, ne yeri, ne de anlam olabilir! Narsizm, bakn körlemesi, öteki›nin karartlmas, ben’in kutsanmas, bencilliin tavan yapmas, sonuçta acmaszln zvanadan çkmas.
Bütün emperyalistler narsisttir. Bütün mütekebbirler narsisttir. Bat’da, sistem narsisttir! Sistem kutsanr. Sistem, insann önüne geçmitir. “Önce sistem, sonra nizam” esastr Bat uygarl’nda. Bizde, slâm medeniyetinde ise “önce insan, sonra nizam” esastr. Sonuç, intizam’dr: Hem felsefî / ontolojik olarak hem sosyolojik ve kültürel olarak varlklar arasnda dengenin ve ak-bak’n, gidi-geli’in, karlkl beslenme’nin inas hedeflenir.
Bat uygarlnda “önce sistem, sonra insan” ilkesi egemen olduu için, intizam deil intikam süreci devrededir sürgit: nsan Tanr’dan, tabiattan, erkekse kadndan, kanadnsa erkekten; beyazsa zenciden, zenci ise beyazdan intikam peindedir…
Varln ontolojik hiyerarisi korunduu zaman, intizam, sulh ve sükûnet egemen olur hem insann dünyasnda hem de dünya genelinde. nsann kalbi dinginleir, tabiatn ve dier varlklarn sesine ses verir, kendine gelir insan.
Varln ontolojik hiyerarisi ykld zaman intikam, kaos ve çatma egemen olur hem insann dünyasnda, hem de snflar, rklar, türler, cinsler, dinler, kültürler arasnda. nsan ruhsuzlar.
Yaratc, insan ve kâinât’tan oluur büyük varlk zinciri. Yaratan ve yaratlan arasndaki ontolojik denge büyük varlk zincirindeki hiyerarik iliki sürerse varln sürdürür ve hem insann iç / manevî dünyasnda hem de d / maddî dünyasnda bir denge, bir sulh, bir intizam hüküm sürer.
Büyük varlk zincirindeki ontolojik hiyerari bozulduunda yani insan, tanrlamaya veya dier varlklara, meselâ tabiata, meselâ dier medeniyetlere ve kültürlere hâkim olmaya kalktnda insann iç / manevî dünyasnda da, d / maddî dünyasnda da büyük bir bunalm sökün eder; insann hayat da, insanln dünyas da cehenneme döner, orada “survival of the fittest” / güçlü olann hakl ve hâkim olmas barbarl hükmünü icra eder; bu, sosyal darwinizm’dir; uygar barbarlk yani. Sadece bir boyutudur bu uygar barbarln.
Dijital uygarlk, bütün snrlarn ortadan kalkt ama insann snr’szln sanal dünyasna hapsolduu, miyoplama hastalna yakaland, derinliin ve dolaysyla derinliin anahtar, kayna ve yol haritas hakikatin buharlat, insann ufkunun, baknn ve zevklerinin sadece kendi üzerine younlat narsist, narsist olduu için de barbar bir uygarlktr.
Miyoplama, insann görünenin ötesinde gizlenen gerçekleri görmesini, ufka ve ötelere bakmasn önleyen, insan sonu nereye varaca belli olmayan bir çkmaz sokan eiine frlatan bir ufuk daralmas, derinlik kayb ve yüzeye hapsolmas, sanal, paralel evrenlerde kaybolmas, tuzla buz olmas her eyin.
Dijital uygarlk, insann görme, duyma ve düünme meleklerini sanallatrarak buharlatran makinann, sanal algoritmalarn dünyasnda anlamszln ve ruhsuzluun hükümranl.
Miyoplama, derinlik kaybn getiriyor. Derinlik kayb da, insann yüzeye hapsolmasn ve yüzeylerde gerçekletirdii ayartc yolculuklarda kaybolmasn… Bir nesne’ye dönümesini... Tabiri caizse, kurulmu bir makinaya dönütürülmesini… Eseri olan araçlarn esiri hâline getirilmesini…
Dijital uygarlk, insann duyma, düünme ve (derinlikli) görme melekelerini iptal edip insan yüzeye, hza, hazza ve ayartya mahkûm ettii için yeni bir barbarlk biçimi ile kar karya brakyor bizi: Uygar barbarlk.
Büyük sorular unutan, bütünlük ve derinlik fikrini yitiren, yüzeye ve yüzeysele, miyoplatrc ve ayartc bir baka hapsolan bir uygarlk, küçük sorunlarn pençesinde kvranmaktan, hakikati buharlatrmaktan, insan ruhsuzlatrmaktan ve acmaszlatrmaktan kurtulamayacakt kaçnlmaz olarak.
Buradan çk yolu ne, peki? Yazda ipuçlar var bunun ama bunlarn açlmas, derinlemesine tartlmas baka bir yaznn konusu elbette.
Vesselâm.
Yazar: Yusuf Kaplan |
03-07-22 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
