Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 618 |
Her derslikte örencilerin görmesi için en uygun yere aslan Gençlie Hitabe’yi okuyan örenciye, hatta öretmene rastladnz m? Çok çok ilk ve son cümleler olan “Ey Türk Gençlii” ile “Muhtaç olduun kudret damarlarndaki asil kanda mevcuttur” akllarda kalmtr, o kadar. Ho, okusalar sanki anlayacaklar!
Hepimiz o sralardan geçtik ve anlamadmz bir dille yazlm bir yazy seyrettik. Gençlie Hitabe’yi anlamak için uzman olmak lazmdr da ondan. sterseniz bir deneyelim örencilerle okumay:
“Birinci vazifen...” ‘Vazife’ ne demek? Bilmiyorum. Otur.
Devam et: “Türk istiklalini…” stiklal ne oluyor? stiklal Mar da var ama bilmiyorum. Geç.
“lelebed muhafaza ve müdafaa”nn manas ne? Soru çok çetin.
Daha yeni balamtk halbuki. Srada “mevcudiyet” var, “istikbal” var, “dâhilî ve haricî “bedhahlar” var, hatta “erait”, “namüsait”, “mümessil”, “cebren”, “elim”, “vahim”, “dalalet”, “müstevli”, “tevhid”, “fakr u zaruret” “bitab”, “ahval” vesaire var olu var.
Türkiye Cumhuriyetinin ilk Cumhurbakannn metni bugünkü nesillerce anlalmaz bir haldedir ve bunu sadece Gençlie Hitabe ile snrlamayn, neredeyse bütün konuup yazdklarnda bugün dilimizden atlm binlerce kelime kaynar. Sözümona nklap Tarihi hocalarnn çou da Osmanl’dan devralnan bu zengin dili ya tamamen veya hakkyla bilmedikleri için çarpan arabalar gibi bir yerlere toslayp duruyorlar.
Ortada tam bir “körler, sarlar” muhabbeti olduu için ve kimse gözündeki morluun görülmesini istemedii için komusunun camna ta atmamaya özen gösteriyor, bir “al gülüm, ver gülüm” muhabbeti devam edip gidiyor.
Bir kenara brakalm ilkokul duvarlarndaki tabloyu, doktora tezlerinde hangi feci Türkçe hatalar ilendiini yazsam aar kalrsnz. Adam profesör olmu, hâlâ MECZ ETMEK diye yazyor. Yahu bunun dorusu MEZC ETMEK’tir. MEZC ile MECZ’i kartryorsan bari edebiyat yapmaya kalkmadan yaz unu. Daha ne herzeler!
Neyse, bu berbat misallerle pazar gününüzün ufkunu karartmayaym, diyorum ama derdi de fakiri bomak üzere. Onun bugün için biraz dertleelim müsaadenizle.
Dil bayram m dil matemi mi?
12 Temmuz Türk Dil Kurumu’nun kuruluunun 90. yldönümüymü. Türkçeyi katleden kurumun kurulu yldönümü demek daha doru olurdu.
Gerçi Türk Dil Kurumu (TDK) 12 Eylül darbesinden sonra aslî iine, yani Türkçenin kaynaklarnn düzgün bir ekilde nerine geri döndü. Doru olan da buydu. Lakin yaklak yarm asr boyunca Türkçeyi çamura çeviren suni müdahaleler, kastl kelime uydurmalar, eitime ve TRT’ye igüzarca dayatmalar vatan topramzn bir parças olan dilimiz üzerinde tamiri mümkün olmayan hasarlara meydan verdi.
Bu yaralar bugün kanamal haldedir. Bozulmadan önceki kaynaklara dönmekten baka da çare yoktur. Türkçeyi anlalr ama zengin bir kvama getiren kalemleri okumak tek çkar yoldur. Mesela kimleri mi? Sayalm.
Mehmed Akif, Yahya Kemal Beyatl, Necip Fazl Ksakürek, Refik Halit Karay, Reat Nuri Güntekin, Peyami Safa, Ahmet Hamdi Tanpnar, Kemal Tahir, Falih Rfk Atay, hatta Nazm Hikmet… lk azda saydm bu isimlerin kitaplarn okuyarak dil zevkini kazann. (Hangi kitaplarn m? Onlar da bir liste halinde yaynlarm inaallah.)
Sizin anlayacanz, bu marazn hastanesi filan yok, doru kitaplar okuya okuya zevk as olmaktan baka bir çözüm de görünmüyor.
Türkçeyi tasfiye ettiler
Tarih bir ayna. Milletlere kim olduunu öreten bir ayna daha dorusu. yi ama bizim aynamz karartlm ve çatlatlmsa bizi hakkyla yansttn söyleyebilir miyiz? Aynamz harf inklabyla karartld, dil inklabyla ise çatlatld. Hem karartlm, hem de çatlatlm bir ayna ile ne kendimizi doru dürüst ifade edebilir, ne de o kanamal dil araclyla hakikati görebiliriz. Bize bu kötülükleri yapan kurumun kuruluunun “dil bayram” olarak kutlanmas da bir baka fecaat deil mi?
Neredeyse dokuz asr boyunca dilimize girmi kelimeler tasfiyeye kalkld. Neymi? ‘mkân’ Arapça imi. At. Yerine ‘olanak’ uydur. Oldu sana Türkçe. Türkçe oldu mu bu imdi? Benim dokuz asrdr iirinden türküsüne milyonlarca metne girmi ‘imkân’m atlacak, TDK’nn bir masasnda oturan Agop Dilâçar adl Türk bile olmayan adam kelime uyduracak ve bu uyduruu Türkçe olacak!
Yllar önce Hazar denizinin kuzeyinde bulunan Astrahan’da belki 70’inin üzerinde bir Tatar kadn öretmenle tanmtm. O Türkçe konuamyordu, ben Rusça. Çevirmen vastasyla anlamaya çalyorduk. Anlalan Çarlk devrinde bir öretmen olan babasnn mesleinden bahsederken söyledii bir kelimeyi çevirmen tam ifade edemedi filan derken benim aklma birden ‘muallim’ kelimesi geliverdi. ‘Muallim’ kelimesini duyunca yüzüne yaylan rahatlamay ve “Evet, muhallim, muhallim” demesini hiç unutmuyorum. Aramzdaki sihirli kelimeyi bulmutuk. Ortak kelimemiz ‘muallim/muhallim’ idi. Orada bu kelimenin hangi dilden geldii deil, ortak hatralarmz tayp tamadnn neden daha önemli olduunu yaayarak örenmitim.
Bir ngiliz’in yazd ve Türkçeye Trajik Baar: Türk Dil Reformu diye çevrilen kitab okumanz tavsiye edeceim eer basksn bulabilirseniz. Lakin bu kitabn orijinal ismi The Turkish Language Reform: A Catastrophic Success’tr ve doru çevirisi “Felaket Getiren Baar” olmalyd. Baarl olmutur gerçi ama bir dil de felakete itilmitir.
Yazarn fikrini örenmek açsndan u paragraf dikkatinize sunuyorum:
“Dil devrimi üzerine fikir bildiren Türk yazarlar genellikle alfabenin deimesinden pek bahsetmezler. Onlar için harf devrimi ayr bir konudur. (…) Alfabe deiikliinin amac, Türkiye’nin slami Dou ile olan balarn koparmak, içteki ve Bat dünyas ile olan iletiimi kolaylatrmakt.”
Fazla söze gerek yok. Geoffrey Lewis çözmü meseleyi.
Dil marazmz üzerine tekrar be tekrar düünmek zorundayz. Vatan topramz elimizden alnyor. Dilimizi kskanalm.
Yazar: Mustafa Armaðan |
17-07-22 |
||
| E mail: yeniakit.com | Tweet | ||
 |
 |
||
