
| Kategori : / MAÂRÝF (Eðitimle Ýlgili Yazýlar) | Okunma Says: 580 |
Bu yaznn baln eitim raporu koymak istedim. Ancak sancm dindirmeye yetmediini hissettim. Bu nedenle eitim sistemimizi deerlendirme yazs, maarif raporu olarak ortaya çkt.
’Türkiye’de Eitimi Yeniden Düünmek’’ Üzerine
Milli Eitim Bakan Mahmut Özer’in Temmuz 2022’de piyasaya çkan Türkiye’de Eitimi Yeniden Düünmek kitabndan hareketle bir eitim yazs yazmak için yola çktk. Bu kitabnda sayn bakan hedef ve çabalarn açk bir ekilde ortaya koymu. laveten bakanln tüm açk kaynaklar ve verilerini de tarayarak aadaki bilgi ve bakanlk çalmalarna ulatk. Sayn Bakann çalmalarnn younlat alanlar be balk altnda topladk:
1- Dezavantajl guruplarn eitime eriiminin artrlmas
2- Meslekî eitimin, meslekî eitim merkezleri arlkl olarak gelitirilmesi
3- Öretmenlik Meslek Kanunu.
4- Eitim sistemimizin küresellemesi
5- Kütüphanelerin yaygnlatrlmas ve kitap miktarnn çoaltlmas
Durumun Özeti
Bu çalma neticesi ksa bir rapor ortaya çktn söyleyebiliriz. Yukardaki maddelerinde öz’ünü yani özetin özetini belirtelim. MEB’in kendi ifadesiyle Sayn Bakann reform yerine benimsedii ‘’iyiletirme ve gelitirme’’ çalmalarnn özellikle ve öncelikle ‘’iki alanda’’ younlatn belirtmeliyiz. Mesleki eitimin gelitirilmesi ve eitime eriimin artrlmas. Bakan, MEB’in dier tüm faaliyetlerini bu iki alann alt bileenleri durumuna getirmi.
Maddelerin analizi:
1- Tarihi kimliimiz ve sosyal adalete dayal toplumsal yapmz sebebiyle eitime eriilebilirliin özellikle dezavantajl kesimlerde yükseltilmesi çok önemli ve anlaml bir adm olmaktadr. Ancak burada eitim yann ana okulu yoluyla olabildiince (4 ya) düürülmesi çocuun ailenin rol modelliinden koparlarak, öretmenin rol modelliine teslim edilmesi anlamna gelmektedir. Bu durum tüm zorluklara ramen dünyadaki en salam kale Türk ailesinin çocuk üzerindeki hedefini kaldrarak, okul endoktirinasyonuna ( eletirilemez ve tartlamaz ekle sokma) teslimi anlamna gelmektedir. Bir zamanlar Sovyet Rusya’da çocuklarn zorla ailelerden alnp ideolojik eitime tabi tutulduklar konuulurdu. Bugün ‘eitime eriim namna daha anne kucandan çocuklarn alnp okullarda toplanmas bundan baka bir ey deildir. Okul yann bu derece düürülmesinin sonuç ve tesirleri bir nesil sonra görülebilecektir. Ancak görünen köy klavuz istemez, gidiat bellidir. Neslimizin aile balar ile birlikte bütün gelenek deerleri ve maneviyat alanndan syrlarak olabildiince sekülerlemeyi getirecek bir gidiata götürmekte bu durum. Kendi kavramlar ile ifade edelim, ‘’çktlar’’ insanca ve insanmzla paralellik arz etmeyen, çada küresel medeniyetin konfor ve tüketim dükünü nesil modeline karlk gelmektedir bu maddenin sonuçlar..
2- Mesleki eitim alannda paradigma deiiklii ifadesi ile i alanlarn dolduran mülteciler ve gelien Türkiye’nin artan ara eleman ihtiyacna yetimek için yaplm zorunlu/gerekli bir hamle. Özellikle üretim artnn getirdii ara eleman, teknisyen ve her türden meslek eleman açn kapatmak için artlarn zorlad bir yaplandrma olmu. Alanda henüz sonuçlaryla belirginlememi de olsa adm olumlu görülebilir. Teknolojik yenilikler nedeniyle önümüzdeki on yl kadar süre içinde mesleklerin % 65’i ortadan kalkacak durumda. Bunlarn yerine teknoloji tabanl yeni meslekler geliecek. Ayrca meslekî eitim alan, ülke ihtiyaçlar ile gelecein teknoloji ve meslekleri açsndan ülkedeki bu alana bakan kurum ve kurulular arasnda 2053 vizyonu dahil mastr planlamalar yaplmasn gerektirmekte. Bu nedenle sanayiciler, dier paydalar ve MEB arasnda meslekî alanda, sürekli yenilenmeyi gerektiren modüler bir planlamaya gidilmesi gerekiyor. Çünkü ihtiyaçlar, teknoloji ve ülke öncelikleri sürekli deime ve gelime göstermektedir.
3- Öretmenlik Meslek Kanunu. Türkiye’nin 1.2 milyon öretmeni var. Bu haliyle Türkiye’nin milli eitimini kontrol etmek ve yönetmek maarif ve idare bilgisinin yannda i, insan, hukuk, teknoloji, sosyoloji, kitle psikolojisi ve tarih bilgisine dayal strateji gerektiren, içinde Türkiye mefkûresi ve idealini barndran; iç ve d oldukça fazla karan, kesieni ve etkileeni olan bir yapnn idaresi anlamna gelmektedir. Bu büyük yapy kazasz, kaypsz ayn zamanda moral ve motivasyonla yönetmek bile büyük bir maharet gerektirmekte. Çünkü eitimin en mühim gücü olan öretmenler, hem sahip olduklar kitle psikolojisi, hem de meslein hassas ruh hali gerei Türkiye’de sahiplenilmesi gereken eitimin en temel unsuru ve lokomotif gücü durumundadrlar. Öretmenler topluluunun motivasyonunun bizzat millî eitim bakan tarafndan yönetilmesi gerekmektedir.
2022 ubat aynda çkarlan ÖMK’nin öretmenlere uzun meslek hayatlarnda motivasyonlarn artrc rütbe verilmesi eklinde düzenlendii anlalmakta. Bu konu yaklak 20 yldr farkl format ve muhtevalarla gündemdeydi. En son Ömer Dinçer zamannda iki kere çaltay yapld. Oluan fikir, akademik kariyere benzer bir öretmenlik kariyer planlamas yapmakt. imdiki bakan, bir türden kucanda buldu diyebiliriz bu kanun taslan. Konuyu bir fkra ile açalm. Körolu zamannda köyleri dolarm. Bir köyden geçerken çeme banda hem çamar ykayp hem de kendi kendine söylenen bir kadna rastlam. Biraz kulak kabartnca kadnn ‘’Allah belan versin Körolu’’ deyip durduunu iitmi. Yaklap kadna sormu: ‘’Teyze sen Körolu’nu tanr msn?’’ Cevap: ‘’Hayr tanmam.’’ ‘’Peki öyleyse neden beddua edersin’’ deyince Körolu, kadncaz, ‘’Evladm ne bileyim herkes beddua ediyor, ben de ediyorum’’ diye mukabelede bulunmu. Bu kanunun çk artlar ve muhtevasna baknca biraz böyle bir kanun olduu anlalmakta. ‘’Her meslein kanunu var, öretmenliinde olsun!!!’’ Bu kanunun bir baka eksii de Millî eitimde henüz bulunmayan ‘’çevre ve çerçeve’’dir. Hangi eitim muhiti, hangi aksakalllar, hangi ilim adamlar bu konuda görü verdiler bilinmiyor. Yani bir muhiti yok. Ve hangi paradigma yahut çerçeve esas alnd ona dair de bir kayta ulaamadk. Belki de ‘’biz varken ne gerek var bunlara’’ denildi. Bilemiyoruz. Ancak kadük bir kanun oldu diyebiliriz.
Bu süreçte öretmenlik meslek kanunu ile öretmenlerin kitle motivasyonunun bozulduunu en batan dile getirmeliyiz. Gelecee karamsarlk ve sorunlar devredecek ekilde bu meseleye dalnd görülmekte. Snavla alnan seçme topluluk öretmenler yek ahenk yapdan, sradan öretmen, uzaman öretmen ve ba öretmen eklinde üçe bölünmesi gündeme getirildi. Camiay karamsarlk ve huzursuzluk kaplad. Hem öncesinde snavla aldnz topluluu ve öretmenleri üçe bölmektesiniz. Hem de pimi çekilmi bomba gibi okul idarelerini ‘’öretmen-veli-örenci-okul idaresi’’ dörtgeninde sorunlar yumann tam ortasnda brakp geriye çekilmekte, bakanlk. Genel ve adil hizmet istediiniz bir topluluu üçe bölmek Türk sosyolojisine aykr. Sorun biriktirecektir. Hele ki bakanlk cenahndan yaplan ‘’sorular kolay olacak’’ yollu açklamalar bu iin üzerine tüy dikecek türden. Bu durum iin suyunu çkarmaktr. Öyle anlalyor ki, 2014 felsefe krizinin bir benzerini imdi ÖMK ile yaamaktayz. Bir bu krizimiz eksikti, nur topu gibi oda oldu türünden.
4- Eitim sisteminin küresellemesi.
Dünyay tanmazsak, yeryüzündeki millet varlmz devam ettiremeyiz elbette. limde, teknikte, teknolojide, öretim metotlarnda, eitim bilimlerinde dünyadaki gelimeleri yakndan takip etmeli. htiyaç olan, millet varln ve bakasn destekleyen, her gelimeyi yakn takibe almal. Uygun olanlar sistemimize entegre etmeli. Millî bekamz ve millet varlmz için küreselleme sistematik olarak bünyemizde varln korumal. Bu konu da bakan beyin kitabnda iki yerde geçmekte. Ancak içerik ve hangi artlarla bir küresellemeye gidildiine dair bilgi bulunmamakta. Küresellemenin lokomotif artlarna talip olmazsanz kurulu dünya sisteminin ancak vagonu olursunuz. Bu gerçein bilincinde olmak gerek. Asl soru millileme meselesi halledilmeden küresellemenin hedef haline getirilmesidir.
5- Kütüphanelerin yaygnlatrlmas ve kitap saysnn artrlmas.
Akl ve düünceyi harekete geçirici bir okuma insan olmamzn bir gereidir. 58 milyona çkarlan kitap says kulaa ho gelen bir söz. Ancak bundan ne tür bir hasla elde edeceiz sorusunun cevab yok ortada. ‘’Hangi insan, ne tür bir insan’’ sorusuna ve cevabna dair bir tasavvur da bulunmamakta.
Burada ne tür bir okuma, hangi temeller üzerinden, nasl bir anlam ve anlama yolculuu yaptrdnz önemli. Rotas(mefkûresi) olmayan geminin yelkenlerini hangi rüzgârlarla doldurursanz doldurun, milli hedefleriniz olmazsa gideceiniz yer kuvvetli rüzgârlarn sizi götürdüü yer olacaktr.
‘’Milli Eitim Üzerinde Yeniden Düünmek Önce Zihinle Olur:
Tehisler, Tespitler, Fikirler:
1– Millî Eitim, millî kültür
a) Zekâ Kapasitemiz ya da Enderunî Okullar
Ülkenin geliip kalknmasnda önünü açan sürükleyici güç ilimde, idarede, kültürde, sanatta ufuk açan en seçme kabiliyetlerin son derece mükemmel yetitirildii nitelikli zekâ okullardr. Millete yol açan, gelecek kuran isimlerin yetitirildii bu tarz okullarn eitim kapasitesi milletin geleceine dair söylenen en kalc sözü, en deerli hizmeti anlamna gelmektedir. Çünkü temel alanlarda ülkenin gelecei, en zekîlerin ald en iyi metodoloji ve sistematiklerle verilmi nitelikli eitimlerle belirlenir.
Bu çerçevelerden özellikle fen liselerimiz ile sosyal bilimler liselerimiz, sistem içindeki tüm metotlara ilaveten aidiyet ve ballklar millet bekasyla mütenasip olacak ekilde güçlendirilmeli. Enderunî bir adanmlkla bütün çada imkân ve kültür deerlerimiz üzerinden verilecek özel eitimlerle bu okullarn nitelii yükseltilmeli. Devlet eliyle ‘’dersaneleme’’ süreci yaayan ve var olan zekâ kapasitesi dersanelemeye teksif edilen bu okullarda okuyan çocuklarmz snav basksndan kurtarlmal. Meslek eitiminde devreye konulan özendirici uygulamalar bu okullarmz için de yürürlüe konmal. Bakanlk faaliyet planlamalarnda bu okul türleri ile alakal bir tek iyiletirme çalmas bulunmamakta.
b)Aidiyet Unsurlarmz: Müfredattaki aidiyet unsurlarmz güçlendirilmeli. 1970’lerde Boaziçi Köprüsü bir aidiyet unsuru idi ve her evde kartpostal olarak bulunurdu. imdi Türk zekâs bunlardan kat kat fazla mamur eserler ortaya koymasna ramen, eitim sistemimiz yeterli aidiyet gelitirememekte. Eitim sistemimiz, aidiyetlerimizi andrmakta. Özellikle yaygnlaan ana okullarnn alt yaps iyi hazrlanmaz ise maneviyat alanlarmzn kuraklamasna yol açabilir. Sistemin temel karakterinde yer alan ‘’egoist’’, ‘’hazc’’, ‘’snrl kelimelerle s düünen’’, ‘’gücü kutsayan’’ birey imalat gittikçe derinleebilir. En son yaplan ve konulduktan ksa bir süre sonra kaldrlan 2018 ABDE snavnda deyim, atasözü vs. bilmeyen örenci says % 64’lere çkmt. Kültürel aidiyetimizi kuracak deyim, terim, atasözü, türkü, ark, iir gibi kültürel unsurlarmzn sistem içindeki varl gittikçe zayflamakta.
Edebiyatmz ve kültürümüz üzerinden aidiyet ve ballklarmz artracak yeni bir çerçeve/paradigma deiikliine gidilmeli. Deerlerimizin ve aidiyet unsurlarmzn hangi eitim kademesinde ne kadar kazandrlacann tespit edildii ve Türkçenin kademelere göre öretimini kapsayan bir insan ideali planlanmal. Bütün bileenleri ve etkileenleriyle birlikte hemen uygulamaya geçilmeli. Özellikle 4 yandan itibaren bir millî benlik ve millî kimlik eitimi ülke için gerçek bir varlk meselesi. Milli aidiyetler ne yazk ki bakan beye gündem ol/a/mam. Ülke için gündemdeki yerini korumaya devam ediyor.
c)Tüm öretim kademelerinde ‘insan’ ve ‘ftratn’ esas alan öretim metotlar benimsenmeli. ‘Baary’, ‘meta’ ve ‘’güç’’ü kültletiren müfredat, ders kitab ve programlar yerine ‘’insan’’ ‘’çabay’’, ‘’süreci ve devamll’’ esas alan bir yeni temellendirme yaplmal, tüm sistemde. Çocuklarmz mal ve meta ile deil, önce ‘’iyi’’ ‘’doru’’ ‘’güzel’’ ile giri yapacamz maneviyatla tantrmal. Sistem bu temeller üzerine tüm etkileen kesimleriyle birlikte yaplandrlmal. ’’Kann kendi kendini yapt’ ‘’hücrenin kendi kendini onard’’ ‘’dünyann kendi kendine ekseni etrafnda döndüü’’ gibi deist ve ateist unsurlar müfredattan ayklanp, Allah’n varlnn sistemin tam merkezindeki yeri ilmî bir dille ilenmeli.
nsan ve insanl yok oluun eiine getiren küreselizmin uzant ve eklentilerinden tüm sistemimiz, (müfredat, öretmen yetitirme ve ders programlarmz) temizlenmeli.
d) Sistemsizlik, ölçüsüzlük ve liyakatsizlik bütün toplum ayarlarmza negatif tesir etmekte. Bunun temeli eitimden kaynaklanmaktadr. Üzerinde kafa yorulmas gerekmektedir.
e) Özü insan olan eitim sistemimiz akletme kapasitesini en verimli kullanacak bir öretim metodu ve metotlar benimsemeli. ‘’Çoklu örenme’’ insanmzn örenme kabiliyet ve akna karlk oluturabilecek öretim metodlarndan bir tanesidir. Tüm eitim kademelerinde, her alanda, tüm branlarda sistematik hale getirilmeli. Sistem içindeki ça geçmi, ‘’dogmatik ezberler’’ temizlenmeli. Ders programlarndaki fikir imal edebilmeyi zorlatran yap yerine, muhakemeyi gelitiren, akl yürütebilen, kyas yapabilen ve inisiyatif almay destekleyen, hüküm çkarma kabiliyetini öne çkaran perspektif ve metotlar yerletirilmeli. Yerel deerlerimizi de kültürel zenginliklerimiz içine alabilen modüler-ksmen özerk model benimsenmeli.
f) Deerlerimizle(dinî, millî, kültürel) donanml, ahlâkî temele dayal insan, kimliimizin temelini tekil eder. Allah(c.c), Hz. Muhammed( S.A.V.), ahlak, sabr, ükür, aile, akraba, ezan, bayrak, vatan, sebat, selam, töre, dayanma, hürriyet, akraba, sla-i rahim, adalet, bayram, kurban, mevlid, aure, üç aylar, namaz, fedakârlk, çalkanlk, hürmet, izzet, hakikat, hak, besmele, Kâbe, mazlum, sadaka, evrensel deerlerimiz (iyilik, doruluk, güzellik), istikamet, ilim, irfan, hikmet, vicdan, insaf, azim, tevekkül, inanç, ibadet, hoca, talebe, dilimiz Türkçe, ahde vefa, insanla hizmet eden ilim adamlarmz… Bir ksmn saydmz bu deerlerimiz millî kimliimizin ve millî kültürümüzün temelini tekil etmektedir. na edeceimiz insan, bu temel deerlerden beslenmelidir.
2- Maarifin ikinci kök görevi milli dilimiz Türkçe’nin sahih eitimidir.
Millî dilimiz Türkçe ideal, sevgi ve uur olarak yeni nesillere kazandrlmal. lkokullarmz milli kimlik ve milli kültür yannda, temel ilemlerle birlikte sadece doru, güzel ve sahih bir Türkçe eitimine tahsis edilmelidir.
Sahih bir Türkçe eitimi, en güzel kullanan air ve yazarlarmzdan eser- okuma örnekleriyle balatlmal.
Türkçe eitimi konusunda temel metinlerimiz ile belli bal yazarlarmz üzerinden okuma programlar uygulayan okul d eitim gönüllülerinin i, imkân ve kabiliyetleri gelitirilerek sistem içindeki yeri geniletilmeli.
Destanlarmz, hikâyelerimiz, masallarmz, türkülerimiz, halk kültürümüz, folklorümüz, edebiyatmz ve kültürümüz üzerinden insanmz ina edeceimiz bir Türkçe eitimi ile milli kimliimiz ve millî kültürümüzü temel alan yeni bir müfredat, program ve öretmen eitimi çerçeve program hazrlanmal ve her derece okullar seviyesinde uygulamaya konulmal. Millî kültüre dayal eserler üzerinden, sinema, tiyatro, ksa film, internet çekimleri örenci, veli ve öretmen projeleri haline getirilmeli. Gelitirilmeli.
Türkçe, eitim sistemimizin atardamardr, kalbidir. Varlk temelidir. Bakan beyin kitabnda tek atfta bulunmamas gerçek bir trajedidir.
3- Meslekî eitim. MEB’in u anki büyük ölçekli ‘’gelitirme ve iyiletirme’’ çabas meslekî eitim üzerine. in ‘’eitim ve insan’’ taraf en temel eitim meselelerimizle birlikte varln korumakta.
4- lim yapma, bilgi üretimi, aratrma, üniversiteler. Bu alan bal bana ayr bir yaz ve inceleme konusu. Sadece bir hususu belirtmek gerekiyor. Sistemimizin edilgen, klasik memur zihniyetli, inisiyatif alamayan ve ticari kabiliyet gelitirmeyen insan modeli yetitiren yaps acilen terk edilmeli. Yaratc, i becerisi olan, ticari eilimini gelitiren insan modeli öngören bir sistem yenilenmesi yaplmal. Bu durum gerçek eitimcilerin hakim olacaklar temel bir eitim konusu.
Sonuç ve kritik:
Savunma ile birlikte adnda millî olan iki bakanlmz var. Bunlardan Millî Eitim Bakan Mahmut Özer, “Bir eitim sistemi toplumsal ihtiyaç ve talepleri karlayabildii ölçüde ilevsel ve demokratiktir.’’(S.28) ifadesini kullanmaktadr. Burada ‘’toplumsal talep’’ ‘’ilevsellik’’ ‘’demokratik’’ tabirleri tekrar bir tanmlamaya muhtaç. Zülfü yâre dokunmamak için ‘’ortaya karkl’’ yapmak ya da halk tabiri ile ne yaptn gözden kaçrmak için ‘’iz azdrmak’’ denir bu i tutma biçimlerine.
Nasl bir ihtiyaç tanmlamas? Hangi demokratiklik? Bütün bunlar kimlere hizmet eder? nsanlarmzn gerçek toplumsal ihtiyaçlar nelerdir? Sistematik bir aratrma ve analiz yapld m? Yapldysa kimler hangi ölçülere göre yapt?
Yine bakanlk kaynaklarnda skça ‘’evrensel insanlk deerleri’’ vurgusu yaplmakta. Bu tabirler bize kafalarda örtülmeye çallan, bilgi bakmndan eksik kalm ilmi tekemmülata gerek duyulmadan dar perspektifli baklarla karar verildii hissini uyandrmakta. Eitimde kural belli; Ya her gelen sisteme kap açar küresel düzenin tüketicisi olan ‘’homo ekonomikus’’ tüketici ‘’insan’’ imal edersiniz. Ya da bu ülkenin deerleriyle donanml insan yetitirirsiniz. Bir baka temel soru da 160 sayfalk bakan faaliyet kitabnda tek satrlk Türkçe faaliyetlerine dair açklama olmamas. Büyük bir soru ve temel bir sorun.
imdi soralm.
Türkçe, yönettiiniz MEB’in hiçbir faaliyet plannda yer almadysa bütün dier faaliyetlerinizi hangi dilde yapmay planlamaktasnz?
Türkçe olmazsa millet varl ve millî kimlik olur mu?
Türkçe eitimin kalbidir. Allah’n milletimize en güzel armaanlarndan biridir. Kalp olmasa beden olamaz. Milletimiz hayatiyetini sürdüremez.
Maarifi en son 27 mays darbecileri ‘eitime’ çevirmiti. O tarihten beri de Topçu merhumun dava sesi olarak yüreklerimizde çnlamaktayd.
Sayn bakan de gelir gelmez Nabi Hoca’nn bir hediyesi olan maarif müfettilerindeki maarifi bu ülkeye çok gördü ve kaldrd. nsan sormadan edemiyor, ‘’sayn bakan, maarifle alp veremediiniz nedir? Sahiden ne derdiniz var maarifle?’’
Türkçe bu kadar sahipsiz ve babadan MEB’siz anneden YÖK’süz ve öksüz mü?
Hele ki geçen aylarda Ak Parti’nin deerlendirme toplantsnda talebelerdeki eksiklere istinaden ‘’adab’’ dersi konulmasn isteyen vekile verdii ‘’cari açk dersi koyarsak cari açk kapanr m?’’ cevab talihsizlikten öteye bir ey. Adab millet ruhunun sindii maneviyatdr. Milletimizin anlam dünyasdr. Onu anlamayan bizden bir ey anlamaz.
Bu söze karlk, klasik sistemimizdeki terbiye kurumlarmzn kapsndaki sözü hatrlatmakla yetinelim:’’Edeb ya hû!’’
Sayn Bakan eitimin bandaki ‘’millilikten’’ ne anladn açklamal..
Eitim sistemimizin lokomotif alan ilk iki maddede yer alan milli kimlik ve dilimizdir. Kendi iklimimizde, kendi rüzgârlarmz arkamza alan, kendi insanî deerlerimizi lokomotif yapacamz sistemi kuramazsak, bir lokomotif ve rüzgâr, tefekkür alanlarmz kuraklatrarak bütün katarmz yedeine takabilir.
Kaynaklar:
1- Mahmut Özer – Türkiye’de Eitimi Yeniden Düünmek, Vakfbank Kültür Yaynlar – stanbul – 1 bask – 2022
2- Meb – Türkiye’de Eitimin 20 yl – 2021
3- Nureddin Topçu Türkiye’nin Maarif Davas Dergah Yaynlar stanbul, 5. Bask, 2006
4- Meb.gov.tr
Yazar: Memiþ Okuyucu |
30-08-22 |
||
| E mail: maarifinsesi.com | Tweet | ||