
| Kategori : / MAÂRÝF (Eðitimle Ýlgili Yazýlar) | Okunma Says: 467 |
Kandrmak; inandrmak, aldatmak anlamna geliyor. Genel olarak insann dier insan kandrmas, bir konuya, bir olaya, bir duruma onu inandrmas eklinde olur. Amaçl ve bilinçli bir eydir. Kandrmann dier bir ad olan aldatmak, bir eyin aslnn yerine sahtesini koymak demek. Sahte olmadan, sahtekârlk yapmadan aldatmak hayli zor. Buna hukukta “ifal kâbiliyeti” deniyor. Yani aldatma yetenei. Hukukçular bunu, be duyuyla ilk bakta anlalamayacak olan sahtecilik olarak izah ediyorlar. Yani karanlk bir gecedeki kapkara bir tan üzerindeki karnca misali.
Kandrmay insann baka insan kandrmas ve kendini kandrmas olarak ikiye ayrmak mümkün. Bir insan baka bir insan ya sözle ikna ederek ya da sahtecilikle kandrabilir. kna yoluyla da olsa sahtecilikle de olsa bu kandrma türünün bavurduu snak yalandr. Yalan söylemeden birini kandrmak mümkün deil.
Ancak insann kendini kandrmasnda ikisinin de rolü yok. Kendimize ne yalan söyleyebiliriz ne de sahtecilik yapabiliriz. nsann kendini kandrmas ancak bilgiyle mümkündür. Daha doru bir ifadeyle insan kendini o zamana kadar edindii bilgilere olan güvenle aldatyor. Bunu, Kur’an- Kerim (Mü’min, 83) “kendilerinde bulunan bilgiyle gururlandlar” diye belirtir. Evet, insan, sahip olduu bilginin gururuyla baka düüncelere kendini kapatyor, en üste yerletiriyor kendi bilgisini. Gururland bilgiye paralel olan, onu destekleyen, ona uyumlu olan her türlü bilgiye dikkat kesilirken, aksi yönde olanlara ise burun kvryor, küçümsüyor yahut eksiklik görüyor onlarda.
“Aldatan bizden deildir” der efendimiz. Her iki kandrma da aldatmann içine girse gerek. Birincisi aleni, dieri ise sadece kiinin kendisinin bilebilecei bir hâl. Bu nedenle birincisinde toplum ayplayarak, hukuk ceza vererek insana yardmc olur. Ama ikinci aldatmaya kiinin sadece kendisi kendisine yardm edebilir. Bunun da yolu örenme ahlakndan geçer.
Örendii bilgilerle yetinmeme, onlar sürekli denetleme, edindii bilgileri sürekli teste tabi tutma, onlara eletirel bakma ve üpheyi bilgi edinmenin temeli yapma alkanln “örenme ahlak” olarak tanmlamak mümkün. Örenme ahlak, insana sorumluluk verdii gibi tevazu da verir, adalet duygusunu gelitirir, vicdanl olmay zorunlu klar. Öte yandan ilkelerle düünmeyi ve yaamay da gerekli klar. nsanlar öncelikli ve deerli görmeyi art koar, buna göre davranlmas gerektiini belirtir.
Örenme ahlak, kiinin kendi dünyasnda kurduu sistemdir. çimizde de bir hayat var. Bu hayat bizim nasl yaadmz belirledii gibi iç ahvalimizi de ortaya koyar. Bu da sözlerle ve eylemlerle olur. Söylediimiz/söylemediimiz ve yaptmz/yapmadmz bir eylem dolaysyla vicdanen huzur duyuyorsak buna iyilik, rahatszlk duyuyorsak buna kötülük denir. nsann dier insanlara yaptklar dolaysyla iyi ya da kötü biri olmas da ina ettii örenme ahlakyla ilgilidir. Örenme ahlak varsa, insann kendini kandrmasndan /aldatmasndan söz edemeyiz ama yoksa bahsedebiliriz. Bu nedenle örenme ahlak, hem toplumsal hayatmzda hem de iç dünyamzda bir nizam oluturur. “fal kâbiliyeti” yüksek bireylerin yetimesi ile iç nizam olmayan insanlarn yetimesi, örenme ahlakn alamayan eitim sistemlerinin doal sonuçlardr. te gerçek eitim, bu örenme ahlakn oluturan eitimdir. Bu nedenle eitimi “eitim=ahlak x (bilgi + beceri+ yetenek)” formülüyle izah etmek; eitim ve öretim sistemimizi bu minvalde ina etmek en doru olandr.
Yazar: Ýsmail Aydoðan |
08-09-22 |
||
| E mail: maarifinsesi.com | Tweet | ||