Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 414 |
Bilim tarihinden bir kesit
Uluslararas likiler disiplini , bilhassa Souk Sava sonrasnda yldz parlayan bir disiplindi. Mülkiye disiplini içinde ona Hâriciye deniliyordu . Ama bu sâha , Souk Sava devri Siyâset Biliminin bir alt dal olarak muamele görüyordu. Hatrlayalm; Mülkiye ismi de deimi Siyâsal Bilgilere tahvil edilmiti. Neden böyleydi diye düünmüümdür. Gâliba Souk Savaa has bir durumdu bu. Dünyâ, demokratik ve otoriter rejimler olarak ayrmt. Buna bal olarak akademik alâka da, temeli ideolojik olan bu ayrmann üzerinde duruyor, siyâsal yaplarn, sistemlerin veyâ rejimlerin nasl ekillendii ve farkllatn anlamay, açklamay önceliyordu. Baka ekilde ifâde edecek, dâhilî farkllklar bamsz ( belirleyici); hâricî farkllklar ise baml (belirlenen) deikenler olarak mütalâa ediliyordu.
Dier taraftan, Souk Savan kurgular, devletler ve uluslararas ilikileri dondurmu ve kilitlemiti. Bu sâhada yaplabilecekler hayli snrlyd. 1960’larda ortaya çkan ve 1950’lerde en ser taraflaryla idrâk edilen Souk Sava iklimini dönütüren Yumuama (Detant) ve Bar çinde Yaama (Coexistence pasifique) süreçleri, özünde hâriciyecilerin eseriydi. Kanaâtim odur ki, Uluslararas likiler disiplininin özerklemesini balatan esas dinamik de buydu.
Souk Sava sona erdikten sonra bu özerkleme en mütekâmil hâline ulat. Siyâset Biliminden neredeyse kopan bir disiplinlemeyle karlatk. Bilhassa 12 Eylül’ü anmak gerekir. Evvelâ, disiplinin ismi deiti ve Hâriciye, Uluslararas likilere inklâb etti. nklâb bununla da snrl kalmad. Siyâset Bilimi, sanki poete konuldu. Kamu Yönetimi olarak yeniden vaftiz edildi. Siyâset Bilimi , Kentleme ve Çevre Sorunlar, Yönetim Bilimi gibi disiplinlerle evlendirildi. Uluslararas likiler bölümleri, poete konulan Siyâset Biliminden bamsz bölümler olarak yaplandrld. Ho, ortak dersler vard . Hattâ, ekâliyette kalsalar da bâz fakültelerdeki bölümlendirmeler, gelenee daha bal bir sûrette Siyâset Bilimi ve Uluslararas likiler olarak yaplmaya devâm edildi.
Bunlar anlamak lâzm. Dünyâ dönüüyordu. Artk küreselleme devrini idrâk ediyorduk. Ucu açk ve vâitkâr bir süreçti bu. Devletler küçültülüyordu. Bunun yerine toplumsal, üstelik sivil toplumsal yaplar üzerinden yeni bir ilikiler a oluturulmaya balamt. Hâricîye, nihâyetinde devletli bir kavramd. Hâlbuki yeni ilikiler, kadim zamanlarda olduu üzere devletler arasnda deil, STK’lar, NGO’lar üzerinden yürütülecekti. Devletler buna gölge etmemeliydi.
Ekonomizmin de yükseldii bir devirdi bu. Ekonomi hayli zamandr Mâliyeden ayrmtr. Ama bu defâ, letme ve Mühendislik disiplininlerinin bir bilim olarak Ekonomiyi istilâ etmesi ve kendilerine bamllatrmalar da sürecin dier yüzüydü. letme eskiden letme ktisâd olarak, ktisat fakültelerinin marjnda yer alyordu. Olsa olsa bir ensititü olarak faaliyet gösteriyordu. Souk Sava sonrasndaki üniversite yaplandrlmalarnda tam tersi ortaya çkt. letmenin yldz bir anda parlad. Eskiden Ekonomi fakültelerini kazanamayanlarn, daha düük puanllarn gittii letme bölümleri revaç görmeye balad. Ekonomi bölümleri ise gözden dütü.
Muvakkat bir devirdi bu. Küresellemenin krizleri kendisini belli etmeye baladktan sonra Uluslararas likiler ve letme disiplinleri gözden dümeye balad. Buna verilen akademik tepkilerin hayli düündürücü olduunu düünüyorum. letme disiplini hzla yeni uzmanlklara açld. nsan Kaynaklar, Halkla likiler, Pazarlama, Finans gibi bölümler kuruldu. Bunlardan çou uçuculat. Gâliba , topallayarak da olsa ayakta kalan tek alt disiplin finans.. Uluslararas likiler bölümlerinin isimleri kald,ama müfredât hzla reelpolitik ve strateji alanna kayd. Nihâi tahlilde aradan syrlp kazanan psikoloji oldu. Bu da sürecin ironik boyutu…
Gidiâtn çok skntl olduu ortada. Bir taraftan arlaan ekonomik krizler, dier tarafta yaanan savalar ve trmanan sava riskleri tabloyu her geçen gün biraz daha karartyor. Üniversitelerin bu süreçlere müdâhil olmas gerekmez mi? Ama bakyorsunuz, meselâ ekonomiyi ekonomi olarak, bütün gerçekleriyle ortaya koyan ekonomistler neredeyse yok denecek kadar az. Zâten onlar dinleyen de yok. letmelerin hatr saylr ksmnn zombiletii bir dünyâda letme disiplini ne söylüyor? Siyâset Bilimi uzmanlarnn dünyâdan , Uluslararas likiler uzmanlarnn ise toplumsal balamlardan kopuk konumalar hangi derde devâ olabilir acaba? Üniversiteler kekemeleti, tutuklat . Gâliba yeni bir skolastik devri idrâk ediyoruz. Üç eyden birisi yaplyor. Güncel bir mesele gündeme geldiinde , bâz akademikler onu en basit seviyede, giri dersi seviyesinde hikâyeletirmeye balyorlar. Hikâye bitince herkes baygnlk geçiriyor. Arkas da gelmiyor. kinci yaklam ise, çok defâ arkas doldurulmam komplo ve fesat teorileri üretmek ve yine bir hikâye anlatmak. Bunun ilgi uyandrd ve kendisini dinlettii muhakkak. Nihâyet , tpk kumarbazlarn iddial bir ekilde yapt gibi zar atmak. öyle olacak, böyle olacak demek.. Olmaynca da pikin pikin ayn ilemi baka bir masada tekrar etmek..Her alanda böyle bu. Diyeceim o ki, bilimin târihi hiç bu kadar laçkalamamt..
Yazar: Süleyman Seyfi Öðün |
08-09-22 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
