Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 410 |
Yktklarmzdan Güzelini Yapabilir miyiz?
Depremzedeleri kalc konutlara yerletirmek için youn bir inai faaliyet balad. Öte yandan klasik betonarme konut sisteminin deimesi gerektii ile ilgili de çeitli görüler öne sürülüyor.
Mesela, “Mutlu Ev” kitabnn yazar Mimar Semih Akeker, betonarme binalarn en salamnn bile servis ömrü 60 ylla snrl olduundan, “Her 60 ylda bir koca ülke yklp, yeniden yaplr m?” diye soruyor.
Bence bu soru çok çarpc ve üzerinde düünülmesi gereken bir soru. Cevab net aslnda. Hayr, 60 ylda bir koca ülkeyi ykp yeniden yapamayz. Buna ne paramz ne de enerjimiz yeter. Daha dorusu boa harcayacak ne paramz ne de enerjimiz var!
Para sorununu çözsek bile beton gibi atklar çevre açsndan büyük riskler barndryor. Beton atklar yeralt sularn zehirliyor mesela. Sadece bu bile gelecek kuaklara büyük, çevresel bir felaket miras brakmak anlamna geliyor.
O halde ne yapacaz? Beton dndaki seçeneklere yöneleceiz! Buna mecburuz. Çözüm daha fazla betonda deil.
Son on yldr toprak mimari üzerine çalan Y. Mim. Serkan DUMAN yürütücülüünde bir grup mimar AFAD’a “Afetzedeler için alternatif bir mesken modeli” adnda bir rapor sundular.
Bu rapor bana bir hayli ilgi çekici geldi. lgiyle okudum. Çünkü bildiimiz betonarme sisteminin dnda, corafyamzn köklü tecrübeleriyle örtüen, gayet insani bir model teklif edilmi raporda. Hatta sadece yap modeli deil, yeni bir yaam modeli bile diyebiliriz buna.
Tarihi referanslar olan, ayaklar yere salam basan bu yeni yaam modeli yaklamna rahmetli Turgut Cansever’in kitaplarndan da ainaydk.
Rapor bugün için marjinal saylabilecek bir teklifle, konut malzemesi olarak topra öneriyor.
Kabul ediyorum, zihnimiz betonarmeye o kadar alm ki, aslnda son derece tabii olan bahçeli toprak ev modelinden oluan ehirler bugün bize ütopik geliyor.
Rapor sentetik malzemelerden üretilmi konteyner gibi geçici çözümlere gerçekçi bir alternatif sunmak için hazrlanm.
“Toprak malzemenin en önemli avantajlarndan biri, kolay eriilir olmasdr. Tedarik sorunu ya da hammadde eksiklii gibi durumlar söz konusu olmaz. Esnek üretim olana sayesinde konut haricinde, kre, umumi tuvalet, sosyal merkezler gibi farkl ilevlere hizmet edecek yaplar da üretilebilir.” deniyor raporda toprakla ilgili.
Bugün deprem enkaz ile ilgili en büyük sorunlardan biri, bu kadar büyük miktarda beton atn ne yaplaca? Toprak yaplarda böyle bir sorun yok çünkü kullanlan malzeme doal. Yani çevreyi kirletmiyor, gelecei karartmyor.
Raporda depremin etkiledii bölgelerde nitelikli kerpiç yaplarn yklmadyla ilgili bilgi de verilmi.
Duyunca ardm dorusu. Bilinenin aksine kerpiç birçok ülkede uygulanmaktaym aslnda. Almanya, ABD, Avusturya, Kanada, Fransa, Avustralya, sviçre, ngiltere, talya, Meksika, Fransa, Hindistan, Japonya, Yeni Zelanda ve Nepal gibi ülkelerde resmi yönetmeliklere uygun bir ekilde kerpiç yaplar imar ediliyormu.
Kolayca anlalaca gibi saylan ülkelerin bazlar deprem ülkeleri. Raporda, ina edilecek kerpiç yaplar; uygun zeminde, doru geometride, doru tekniklerle, tek yahut maksimum iki katl olarak yapld takdirde sorun yaanmayaca söyleniyor.
Deprem gibi afetlerde elektrik, su, doalgaz gibi kaynaklar kesintiye uruyor. Kalabalk ehirler düünüldüünde bu durum belki depremin kendisinden daha büyük bir afete dönüebilir, hayatta kalanlar için.
Hatrlayalm, deprem bölgesinde frnlar doalgazl olduu ve odun frnlar pek bulunmad için kimi yardm kurulular ehirlere doalgaz verilene kadar ekmekleri Suriye’deki odun frnlarnda piirip Türkiye’ye getirdiler.
O zaman bu yeni yaam modelinde evlerin snma, aydnlatma ve su konusunda nispeten bamsz olmas gerekiyor. Rapor, evlerin güne enerjisi sistemlerine, yamur suyu depolarna, odun ve kömür yaklacak ocak ve soba sistemlerine göre dizayn edilmesi gerektiini söylüyor. Bu sayede insanlarn temel enerji ihtiyaçlarn hanelerinden dar çkmadan, devlete ya da irketlere ihtiyaç duymadan çözebilmeleri hedefleniyor.
Raporda snma konusunda evlerin nitelikleri de karlatrlm. “Evlerin toprakla yaplmasnn önemli bir nedeni topran stma ve soutma için çok efektif bir malzeme olmasdr.” diyor rapor. “Aratrmalara göre 60 cm’lik kerpiç duvarn verdii s konforunu, dolu tula 1.20 m., ta duvar 1.75 m., betonarme duvar ise ancak 3.15 m. kalndnda olduu takdirde verebiliyor.” Bu da toprak yaplarn dünyada yaanan enerji krizine ilikin önemli bir alternatif olduunu gösteriyor.
Toprak ses izolasyonu salayarak mahremiyeti koruyor. Toprak ayn zamanda nefes alabilen bir malzeme olduu için özellikle yazn yanan, kn donan konteynrlarda yaanacak havalandrma problemi gibi sorunlar da üretmiyor. Doal ekilde temiz havay üreterek nemi dengeliyor ve bu da betonarme yaplarn meydana getirdii bir çok hastaln önlenmesi anlamna geliyor.
Raporda evlerin nasl yaplacayla ilgili teknik bilgiler ve yapm sureleri de belirtilmi. Toprak malzemeden 10 günde üretilecek 30 metrekare bir mesken maliyetinin, takriben 35- 75 bin bandnda olduu da hesaplanm.
Bir betonarme katn arl ortalama 120 ton iken, toprak katn arl 20 tonmu.
Görüldüü gibi bu model kültürel hafzamzda önemli bir yeri olan doa ile bark, güvenli bir yaam üslubu öneriyor.
Taa 70’li yllarda rahmetli Turgut Cansever öyle söylemiti:
“Bütün dünyada evin iç bahçelerinin, evin önündeki yaya yolunun, sokan, mahalle meydannn nasl büyük bir önem tad ortadayken, Türk teknokratlarn evleri apartman silolarna dönütürmesinin affedilmez tahripkar yanlgs halen sürmektedir.
nsanlar apartman silolarnda yaatmann birçok sosyal psiik ve kültürel krizin kayna olduu gerçeine ramen; bir, iki, üç katl evlerin, hem iletme, hem de yatrm maliyeti açsndan apartmanlardan çok daha ekonomik olduu açkça ortaya çkt halde insanlar 21. katlarda yaamaya mahkum ediliyor.”
Yine Cansever yarm yüzyl önce, “Yktklarmzdan daha güzel eyler yapmadk.” demiti Cumhuriyet Dönemi mimarisi için. Umarm bu kez “yaparz.”
Yazar: Ali Osman Aydýn |
01-03-23 |
||
| E mail: yeniakit.com | Tweet | ||
 |
 |
||
