Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 354 |
Chatgpt ve benzeri bilgisayar uygulamalarnn isimlerini son zamanlarda skça duyar olduk. Bilgisayara bir soru soruyor ya da bir istekte bulunuyorsunuz, o da tüm internetin bilgi birikimini tarayp size yazl cevaplar veriyor. Örencilerin makale ödevlerini bu uygulamalar üzerinden yaptklar, bu uygulamayla akademik makalelerin yazld iddia ediliyor. Gazetelerde bu yapay zekâ uygulamas ile yazlm köe yazlar yaynland. Avukatlar, i dünyas, özellikle uzun ve karmak sözlemeleri yazarken artk bu uygulamalar kullanyorlar.
Neresinden bakarsanz bakn dehet bir durum! Bilim ve teknoloji tarihinin en dönütürücü icadyla kar karya olabiliriz. Uygulamann daha da gelimesi örnein milyonlarca insan isiz brakabilir.
“Yapay zekâ” üzerinden devam eden felsefi tartmalar da chatgpt ve benzeri uygulamalarla daha ateli bir hal ald.
Kimileri insann çok gelimi bir makine olduunu, gelecekte bilimin insann tüm srlarn çözebileceini iddia ediyorlar. Bu durumda yapay zekâ robotlarnn gelecekte insandan daha gelimi olabileceini, Bilim-kurgu eserlerinde gördüümüz “robotlarn dünyay ele geçirmesi” kurgusunun ileride gerçee dönüebileceini söylüyorlar.
Chatgpt uygulamas hem “insann bir makine olduu” iddias üzerinden meydan okuyor, hem de bu iddiann doru olmas durumunda yapay zekânn dünyay ele geçirecei korkusunu besliyor.
“Determinizm” denen bir fikir akm var… Bu düünceye göre evrendeki her ey bir sebep-sonuç ilikisi üzerinden gerçekleir. Ta brakrsanz yere düer çünkü yerçekimi var. Gündüz ve gece oluur çünkü dünya kendi etrafnda dönüyor. Damarlarmzdan kan akar çünkü kalp onu pompalyor… Evrende tesadüf, tevafuk yok. Olaanüstülük, olaan dlk, mucize yok. Her ey açklanabilir; eer açklanamyorsa henüz kefedilememitir. Yine bu düünceye göre tanr yok ya da “ilk fail” olarak sistemi kurmu ve kenara çekilmi. Özgürlükten ya da özgür iradeden bahsedilemez, zira insann “seçme”, “belirleme” gücü yok…
Bugün kar karya kaldmz yapay zekâ ite böyle bir düünce akm üzerinden ilerliyor: Akl, zekâ, zihin, muhakeme, düünme, bilinç, irade, etik, ahlak gibi birçok kavramn beyinde (ya da bedende) olutuunu, beynin tüm srlar, nöronlarn tüm hareketleri çözüldüünde bu kavramlarn da açklanabileceini iddia ediyor. Ak gibi, sevda gibi, inanç gibi duygu ve düüncelerin zaten hormonlara bal eylemler olarak srrn çözdüklerini söylüyorlar.
Peki, öyle mi? Gerçekten de akl ya da muhakemeyi, ak ya da iman bilimle açklayabilmek mümkün mü? Bilim bugün yapamyor ama gelecekte yapabilecek mi? nsan gerçekten makine mi?
Elbette hayr. En bata unu söyleyelim: Allah var ve her an yaratyor. nsana da cüzi irade verdi ve eylemlerinden sorumlu tutuyor. Akl, bilinç, muhakeme gibi eylemlerin beyinde mi gerçekletii, yoksa “gönülde”, “ruhta” m gerçekletii bilinemez zira bunlar bilimin konusu dahi olamaz.
Bilimin kendisinin bile bilimi çürüttüünü Kuantum ile gördük. Einstein, “Kuantum dolankln” kefetmi ama mantk d olduunu görünce, Tanr’nn her eyi bir sebep-sonuç ilikisiyle yarattn vurgulamak için “Tanr zar atmaz” demiti. 100 yl sonra ise atomlar düzeyinde bir sebep-sonuç ilikisinin var olmad ispatland.
Ya da dil… Chatgpt ve yapay zekâ sanki “dil denilen mucizeyi” çözmü gibi bir alg var. Oysa dilin mant, matematii üzerinde epey keif yaplm olsa da mahiyeti çözülebilmi deil. Yunus Emre’nin, sadece 7 basit kelime kullanarak söyledii “Beni bende demen, ben bende deilem. Bir ben vardr bende benden içeru” dizelerindeki manay hangi makine anlayabilir, hangi makine üretebilir?
Üretimi, tüketimi ve itaati kolaylatrmak için hemen tüm dünya son birkaç yüz yl içinde okur-yazar yapld. imdi ise yapay zekâ ve chatgpt gibi uygulamalarla ortalama insann okur-yazarl elinden alnyor. Evet, dünya büyük bir deiime gebe. Ama akl hâlâ “Allah vergisi” ve kymetli. nsan ise, Allah müddet verdikçe “yeryüzündeki halife” unvann sürdürecek.
Yapay zekâ ve Chatgpt’deki gelimeler insann makine olduu iddiasn dorulamaz; hatta kim bilir, biz bakmadmz zamanlarda belki de ay orada deildir.
Yazar: Aydýn Ünal |
30-06-23 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
