Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / MAÂRÝF (Eðitimle Ýlgili Yazýlar) | Okunma Says: 467 |
"Eitim Seferberlii" Ne Zaman Balad?
Cumhuriyet gökten zenbille inmi gibi anlatp duruyor Kemalistler. Onlara göre modernlememiz cumhuriyet ile balam! 1923’'ten öncesi karanlkm. Cumhuriyetten evvel fabrika namna, okul namna, kurum ve kurulu namna hiçbir ey yokmu! Cumhuriyeti ilan edenler her eye sfrdan balamlar!
Bu propaganda yüz yldr aralksz devam ettii için, baz insanlar anlatlanlarn gerçek olduunu düünüyorlar. Ben sadece eitimin bir aamasyla, dönemin yüksek eitimi saylabilecek liselerle ilgili baz bilgiler paylamak istiyorum bugün sizinle. “Eitim devrimi” 1923 tarihinde mi, yoksa ondan çok önce mi balam buna bakarak kendiniz karar verebilirsiniz.
Milli Eitim Bakanl Yaynlarndan çkan “Tarihi 100 Lise” adl bir kitap var. Kitap, Türkiye’de kurulan ilk liseleri ve tarihlerini anlatyor.
****
Mesela, Kuleli Askeri Lisesi ta 1845’te açlyor.
****
Davutpaa Lisesi, 1847 ylnda Rütiye Mektebi (orta okul) olarak açlyor. 1913 ylnda sultânî (lise) oluyor .
****
Caalolu Anadolu Lisesi Esma Sultan Saray’nn arsasna ina edilerek 22 Mart 1850 tarihinde hizmete giriyor.
Açla, Sultan Abdülmecid, annesi Bezm-i Âlem Valide Sultan, Sadrazam Mustafa Reit Paa katlyor.
Sultan Abdülmecid 546 cilt kitap ve bir tanesi hâlâ okulda sergilenen iki adet saat hediye ediyor.
****
Edirne Mekteb-i Rütiyesi 1857’de açlyor.
****
Isparta Lisesi 1861 de açlyor. 1930’da okulun be bin metrekarelik bahçesine dört dershanelik bir ek yaplyor.
****
Mula Lisesi, 1864 ylnda rütiye olarak hizmete balyor. 1892 ylnda rütiye, idâdîye çevriliyor.
****
Çapa Fen Lisesi, Padiah I. Abdülmecid’in iradesi ile Ahmet Cevdet Paa öncülüünde öretmen yetitirmek amacyla ilk Dârülmuallim (Erkek Öretmen Okulu) olarak 16 Mart 1848 tarihinde açlyor.
****
Vefa Lisesi, 1872 ylnda Mekteb-i Mülkiye’nin bünyesinde eitim ve öretime balyor ve 1925 ylnda ortaokula dönütürülüyor.
****
Denizli Lisesi 1874 ylnda Rütiye Mektebi olarak eitim ve öretime balyor.
****
Adana Lisesi 1878-1880 yllarnda eitim ve öretim çalmalarna balyor.
****
Bursa Erkek Lisesi 1883 ylnda kuruluyor. 1903-1906 yllar arasnda binaya kütüphane, yatakhane, yemekhane, kapal bir teneffüshane, 1911 ylnda da hamam ilave ediliyor.
****
Rütiye-i Askeriye olarak 1882 ylnda ina edilmeye balanan Erzincan Lisesi, 1884 ylnda tamamlanarak eitim ve öretim faaliyetlerine balyor.
****
Tokat Gazi Osman Paa Lisesi, 1884 ylnda 3 yllk rütiye olarak açlyor,
1902 ylnda da 5 yllk idâdîye dönütürülüyor. 1928 ylnda da okul, karma lise yaplyor.
****
Adana Kz Lisesi, Sultan II. Abdülhamit zamannda 1881- 1885 yllar arasnda yaplyor. Adana Mekteb-i dâdîsi olarak 1894-1895 eitim ve öretim ylnda yatl okula dönütürülüyor.
****
Balkesir Lisesi 1885 ylnda hizmete açlyor. 1914-1916 yllar arasnda Balkesir Sultânîsi’nde 8, 9, 10, 11 ve 12. snflarda okuyan ve mezunlardan gönüllü olarak cepheye giden 100 izci örenciden 87’si ehit düüyor ve bu sebeple o yl hiç mezun verilmiyor.
Balkesir Lisesi, Çanakkale Sava’nda en çok ehit veren okullardan birisi olarak kaytlara geçiyor.
****
Kastamonu dâdîsi’nin (Lisesi) temeli 20 Nisan 1885’te atlyor.
****
Ankara Atatürk Lisesi 1886 senesinde be yllk idâdî olarak eitim ve öretime balyor.
****
Bugün Üsküdar Burhan Felek Anadolu Lisesi adn tayan okul, 1887 ylnda Üsküdar dâdîsi adyla eitim ve öretime balyor.
***
1853 ylnda zmir’de ilk Rütiye Mektebi açlyor. Kurulan bu ilk mektep, zmir Lisesinin balangc oluyor. Lise 1887 ylnda eitim ve öretime balyor.
****
zmit Lisesi 31 Austos 1887’de açlyor. 12 Eylül 1887’de Mekteb-i dâdî adyla faaliyete geçiyor.
***
Sivas Lisesi, 1887 ylnda eitim ve öretime balyor. Sivas Kongresi de bu binada yaplyor. 1915 ylnda Çanakkale Sava’na katlan okulun son snf örencilerinin tamamnn ehadete ermesi nedeniyle 1915 ylnda okul mezun veremiyor.
****
Pertevniyal Lisesi, 6 Nisan 1872 tarihinde Aksaray’da Valide Cami yannda Mahmudiye Rütiyesi adyla ina ediliyor.
****
Trabzon Lisesi 1887 ylnda eitime balyor.
***
zmir-Konak Atatürk Lisesi, 1888 ylnda 120 örenci ile birlikte 5 yllk Mekteb-i dâdî olarak eitim ve öretime balyor.
****
Erzurum Lisesi, 1889 ylnda Erzurum dâdîsi ad ile kuruluyor. 1925 ve 36 yllar arasnda hastaneye çevriliyor ve sonra orta okul yaplyor.
***
Konya Lisesi, ilk kez Nizamiye Medresesinde 1 Eylül 1889 ylnda açlyor.
****
Elaz Lisesi 1890 ylnda, Padiah Abdülhamit döneminde kuruluyor.
****
Kütahya Lisesi 12 Ocak 1890 ylnda hizmete açlyor.
***
Çanakkale Lisesi 1892’de eitime balyor.
***
Çankr Lisesi 1893 ylnda, II. Abdülhamit zamannda “dâdî Mektebi” adyla eitim ve öretime balyor.
***
Diyarbakr Lisesi 1893 ylnda hizmete açlyor. 1925’den 32’ye kadar orta okul olarak hizmet veriyor.
****
Kayseri Lisesi 1893 ylnda hizmete balyor. Okulun millî mücadele yllarndaki mezuniyet defterinde “Son snf talebeleri Sakarya Sava için cephede ehit dütüünden bu öretim ylnda okul mezun verememitir.” cümlesi yazyor.
****
Afyon Lisesi 1894 ylnda eitime balyor. Yozgat Lisesi 1895, Antalya Lisesi 1898’de...
***
stanbul (Kadköy) Anadolu Lisesi 1899 hizmete açlyor. kinci bina ise 1901 ylnda yaplyor ve 1902 ylnda Hamidiye Kz Ortaokulu adyla açlyor.
***
Erzurum Nene Hatun Kz Lisesi Erzurum Darülmuallimini (Erzurum Erkek Öretmen Okulu) olarak 1900 ylnda kuruluyor.
***
skenderun Lisesi, 1901 ylnda açlyor.
***
Nide Atatürk Lisesi 1901-1902 eitim ve öretim ylnda açlyor.
***
Çorum Atatürk Lisesi lk defa 1876 ylnda Rütiye Mektebi (ortaokul) olarak açlyor ve 1902 tarihinde idâdî (lise) olarak hizmet vermeye balyor.
***
Bilecik Erturulgazi Lisesi ve Nianta Anadolu Lisesi 1905 ylnda açlyor.
****
Çelebi Mehmet Anadolu Lisesi, Bursa’da, 19 Austos 1906 tarihinde “Bursa Hamidiye Medrese-yi Muallimini” adyla ”Öretmen Okulu” olarak öretime balyor.
***
Çamlca Kz Lisesi ve Kabata Erkek Lisesi 1908 ylnda eitime balyor.
****
stanbul Erkek Lisesi 1884 ylnda kurulup 1910 ylnda stanbul erkek lisesi adyla hizmet vermeye balyor. Çanakkale Savalarna gönüllü olarak katlan stanbul Sultânîsi örencilerinden 50’sinin ehit dümesi üzerine binann pervazlar siyaha boyanyor ve okulun renkleri sar-siyah olarak kalyor.
****
Rize Lisesi 1910 ylnda...
***
Gaziantep ahinbey Lisesi 1911 ylnda kuruluyor.
***
Erenköy Kz Lisesi ve Kadköy’de 1911 ylnda...
***
stanbul Fatih Gelenbevi Lisesi, “Gelenbevi dadisi” adyla 1911 ylnda kuruluyor.
***
Eyüp Lisesi 1912 ylnda, Eyüp Sultan Readiye Numune Mektebi adyla açlyor.
***
Samsun Atatürk Lisesi 1912, Antakya ve Giresun Liseleri 1913, Edirne Lisesi 1914, zmir Karyaka Lisesi 1915, Kandilli Kz Lisesi 1916, Eskiehir Lisesi 1922 ylnda eitime balyor.
Balkanlar ve Anadolu’nun hemen hemen bütün büyük ehirlerinde modern anlamda daha birçok okulun henüz cumhuriyet kurulmadan çok önce eitime baladnn altn çiziyor kitap. Lisenin ksmen yüksek seviye eitim kurumu kabul edildii dönemde orta ve ilk okul düzeyinde çok daha fazla okul yaplyor ayn dönemde.
Cumhuriyet yönetimi, bu okullardan bir ksmn ya ilk- orta okula dönütürüyor ya da hastane, kamu binasn yaparak muhtelif amaçlar için kullanyor. Kitaptan yola çkarak cumhuriyet döneminde sfrdan balanp yaplm lise binas olduunu söylemek biraz zor. Belli ki kapananlar hariç, Osmanl döneminde ina edilen okullarn isim ve statüleri deitirilerek faaliyete devam edilmi.
Çok enteresandr ki, Kemalist tarihçiler ve Atatürkçü çevreler yakn tarihimizin bu mühim ksmn özellikle karartmaya çalyorlar. Bin bir emekle açlan bu okullar, onlar bu memlekete kazandran insanlar, ve bu okullamann arkasndaki Osmanl yönetimini gözlerden kaçrmaya ve dümanlatrmaya çalyorlar. Yaplan her eyi de, asl sahibine bakmadan Mustafa Kemal’in hanesine yazmaya çalarak geçmiin mirasnn üzerine oturmaya çalyorlar.
Halbu ki “eitimin olumlu ve olumsuz yanlarnn farknda olarak”, gelecein vatandalarna yeni bir zihniyet kazandrmaya çalarak, gelenei modernlie ezdirmemeye azami gayret göstererek, asri eitim usullerini tüm Osmanl corafyasna yaymaya çalan Sultan Abdülhamid’i, Ahmet Cevdet Paa’y, Tunuslu Hayrettin Paa’y, Sait Paa’y, Kbrsl Kamil Paa’y öncüler olarak en bata anmak gerek...
Bugün okullarmzdan mezun olan örencilerin kaç bu ülkede eitim seferberliinin Mustafa Kemal daha domadan çok önce Osmanl yöneticileri tarafndan balatldn biliyordur. Maalesef çok az bir ksm.
Çünkü okullarda “eitim seferberliinin” Mustafa Kemal tarafndan balatld, ondan önce memlekete bir çivi bile çaklmad, Sultanlarn eitim düman insanlar olduu öretiliyor çocuklara. Bu yüzden de insanlar Osmanl yöneticilerine, sabahtan akama kadar küfrediyorlar.
Tarihimizi bu ideolojik banazlktan kurtarmadan yeni nesilleri tarihin gerçek aktörleriyle tantrmamz mümkün olmayacak!
Yazar: Ali Osman Aydýn |
22-07-23 |
||
| E mail: yeniakit.com | Tweet | ||
 |
 |
||
