Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / ÎMAN VE ÝSLÂM | Okunma Says: 480 |
Bizim aklmz bir pencereye benzer, hakikatler ise günee. Bizim penceremiz ne kadar büyükse, evimize o kadar çok güne dolar. Biz güneten gelen o ziya ile aydnlanrz. Baz insanlar hadlerini bilmemiler ve günei küçücük pencerelerinin içine sdracaklarn iddia etmilerdir. Sözde hakikat aray ad altnda birçok hayat telef olmutur. Birçok insan aklclk illetine yakalanarak aklllktan feragat etmitir.
Allah hayat bir bulmaca olarak yaratmamtr. Vahiy yoluyla insann bilmesi gereken en temel hakikati insanlara açklamtr ki o da insann yaratl gayesinin Allah’a kulluk etmek olmasdr. Hakikati aryorum diyerekten bir dehlizin içinde ömür boyu kvranmak deil, kulluun gereini yapmaktr akln gerei… Bu dünyada en akllmz Allah’a en güzel kulluk edenimiz ve bu yolda en çok gayret sarf edenimizdir. Çünkü akl Hazreti Ali Efendimiz’in de buyurduu gibi bir iin sonunu düünmektir.
Kur’an- Kerim sürekli “Hiç akletmez misiniz?” diye buyururken aslnda bunu modern insann iine geldii gibi “aklnz yüceltin” anlamnda söylememi “aklnz kullann” demek istemitir. Yani bu; “Aklnz iyi kullann da Yüce Allah’n büyüklüünü artk anlayn ve sadece O’nun ismini yüceltin” anlamndadr. slam’n övdüü “akl” tek bana her eyin ölçütü olan, yüceltilmi, neredeyse ikonlatrlm akl deildir. slam âlimlerine göre akl nakille yani dini naslarla kayt altndadr. man etmi olan bir mümin, imann gerei olarak inand dinin yani slamiyet’in dorularn kabul etmek durumundadr.
Cüneyd- i Badâdî ve Süfyân- Sevrî gibi âlim sufilerin arkadalarndan Ebû Ömer Zeccâcî öyle demitir: “Cahiliye döneminde insanlar akllarnn ve tabiatlarnn ho gördüü eylere uyarlard. Resulullah sallellahu aleyhi ve sellem ise onlar eriata ve sünnete uymaya çard. Sahih akl, eriatn güzel bulduunu güzel bulan, çirkin gördüünü ise çirkin gören akldr.” (Bkz. Abdulfettah Ebu udde, Hakikati Arayanlar için Klavuz, s.44)
Merhum Prof. Dr. Bekir Topalolu, mam Mâtürîdi’nin “Kitabu’t Tevhid” adl eserini tercüme ederken kitabn giri ksmnda bu anlay çok güzel ifade etmitir. Gerek mam Matüridi’nin gerekse mam E’ari’nin akl ve nakil konusundaki görüünü öyle özetlemitir: “Aslnda bu iki imamn, akl ile naklin deerini yükseltilmesi, ayrca slâm’n akl ihmal etmemekle birlikte tek bana ona tam güvenmemekteki mutedil tutumunu yaygnlatrp örnek haline getirilmesi yolundaki gayretleri büyük olmutur” (Kitabu’t Tevhid Tercümesi, Giri, s. XVII)
Bu hakikati Prof. Dr. Mehmet Yaar Kandemir Hocamz ise çok sarih bir ekilde öyle ifade etmitir: “Esasen akla çeki düzen veren slâmiyet’tir. slâmiyet’in geldii yllarda Câhiliye devrinin hurâfeleri, efsaneleri, atalarn garip gelenekleri akl esir almt. Fakat slâmiyet akl hürriyetine kavuturdu. Ayn zamanda ona üstün bir yer verdi. Bununla beraber akln dizginini büsbütün serbest brakmad. Ona yolunu armadan rahatça gezinecei bir alan belirledi. u bilinen bir gerçektir ki, akln anlama ve kavrama gücü ne kadar geni olursa olsun, bütün hakikatleri kavrayamaz. te bu sebeple slâmiyet akla, sebebini ve hikmetini tam olarak kavramasa bile erîate teslim olmay, ona boyun emeyi emretmitir.” (Prof. Dr. Mehmet Yaar Kandemir, Hadis Kartlar Ne Yapmak stiyor, s.123,124)
Esasnda akln bir snr olduuna inanmak akln da bir gereidir. Vahiyle kayt altna alnmayan bir akl insanln dertlerine çare olmayacaktr. Filozoflar içinde de akln çok fazla yüceltenler olduu gibi akln bir snr olduuna inanlar da vardr. Mesela kadim filozoflardan Descartes öyle demitir: “Her ne kadar düüncemizin gücü üstünde olsalar da, Tanr’nn bütün vahiylerine inanmak gerekir.” (Descartes, Felsefenin lkeleri, Çeviren Mehmet Karasan, stanbul, 1997, s.43)
Ayn durum Eflatun’da da söz konusudur: “Eflatun felsefesinin hareket noktas, sofistlerinkinin tamamen zdd olan bir prensiptir. Çünkü Sofistler ‘her eyin ölçüsü insandr’ derken, Eflatun her eyin ölçüsü olarak Tanr’y almakta bu görü üzerine bütün bir felsefe, siyaset ve ahlak sistemi kurmakta ve bu sistemin temeline de dini yerletirmektedir.” (Günay, Enver, Din Sosyolojisi, stanbul, 2000, s.90)
Bizi Twitter’dan takip etmek için TIKLAYIN
Akl ar yücelterek, vahyin önüne geçirmeye çalmak kelimenin tam anlamyla itikadi bir sapmadr. slam tarihinde bunun örnei Cehmiye frkasdr. “Ehl-i Sünnet âlimleri, slâm’a aykr görüleri yüzünden Cehmiyye frkasn slâm d kabul etmilerdir. Çünkü bu frka, akl vahyin de üstünde tutar; aklla naklin yani vahyin çeliebileceini ileri sürer; böyle durumlarda akln esas alnmas ve naklin te’vil edilmesi gerektiini söyler. Ahmed bni Hanbel bata olmak üzere slâm âlimleri Cehmiyye frkasnn görülerini reddetmek için çeitli eserler kaleme almlardr.” (Mehmet Yaar Kandemir, Kitabu’s Sünne Tercüme ve erhi, Hadislerle man Esaslar, s. 295)
Günümüzde de bir çeit eytani aklclkla dini naslara yaklaan baz kimseler, ayet ve hadisleri dar akllar ile idrak edemeyince reddetme veya anlamn usulsüz bir ekilde tevil etmeye kalkyorlar. Doç. Dr. Ebubekir Sifil Hoca bu konuda öyle diyor: “Her eyde akla uygunluk aramasnn tabii bir uzants olarak, Modern Müslüman, birçok hadisi de akla uymuyor gerekçesiyle inkâr etmitir. Efendimiz sallellahu aleyhi ve sellem’in mucizelerini anlatan rivayetler bunlarn banda gelmektedir. Yine ayn gerekçeyle slam’n birçok hükmüne kar çkarken, dinde olmayan yeni hükümler ihdas etmekten de geri durmamtr.” (Ebubekir Sifil, Müslümanca Bir hayat çin, s. 79)
Ayn tesbiti Prof. Dr. Mustafa Kara Hoca u cümlelerle yapyor: “Akl çandayz ya biz aklmzn kuatamad bir eyi kabul edemeyiz (!) Çada ilahiyatçyz ya, Kur’an’a da böyle yaklayoruz. Utanmasak u ayetlerin de bir ksmn bir kenara brakalm diyeceiz. Onu diyemiyor, hadislere çatyoruz. Hncmz hadislerden alyoruz, onlar kilomuza uygun geliyor. Aslnda problemin temelinde u var; küçücük aklmzla her eyi tartmaya çalyoruz.“ (Tasavvuf Akademisyenleri le Konumalar 1, Ankara, 2003, s. 210)
Hâlbuki slam’da her eyi akl ile izah etmek mümkün deildir. Hatrlarsanz büyüklerimiz bu hakikati hatrlatmak için Hazreti Ali radyellahu anh’n u sözünü misal verirler: “Ben, Resulullah sallellahu aleyhi ve sellem’in ayan üstünü meshettiini görünceye kadar, daima, altn meshetmenin evla olduunu düünürdüm.” (Ebu Davud, Taharet, 63) Alt daha çok kirlendii için ayan altn meshetmek akla daha uygun gibi görünse de Efendimiz üstünü meshetmitir. Demek ki aklla her eyi çözmek mümkün deildir. Hele ki akln ibadetler alannda hiçbir yetkisi yoktur. Allah Resulu sallellahu aleyhi ve sellem nasl tarif etmi ise akla uyan da odur.
Aklclk bir iddia iidir. Akl ile bir yerlere varma iddiasdr. Tasavvuf ise bir nevi iddialardan vazgeçmek demektir. “Ben gelmedim dava için” diyen Yunus Emre yanl düünmüyorsam bunu anlatmak istemitir. Zira Arapçada “iddia” ve “dava” kelimeleri ayn kökten gelmekte ve benzer anlamlar tamaktadr. Ziyauddin Nahebi Hazretleri öyle buyurur: “Azizim bu öyle bir yoldur ki kiinin itaatkâr olmayan, taat davas güden kimseden daha iyidir.” (Bkz. Silküs Süluk, Ariflerin Yolu, Tercüme. Mustafa Çelik, stanbul, 1999)
Hakikat arayna bir iddia ile çkanlar kendi cüce akllarn dev aynasnda gören kimselerdir. Küçük akllarn hakikat araynda yolunu saptacan yüz yllar öncesinde bn Hazm çok veciz bir ekilde ifade etmitir: “Varlkta ve salkta senden aa olana bak, dinde, ilimde ve fazilette senden üstün olana bak. Derin ilimler kuvvetli ilaçlar gibidir, kuvvetli vücudu slah eder ama zayf vücudu helâk eder. Derin ilimler de kuvvetli akllar takviye ve tasfiye eder, zayf akllar da tehlikeye sokar. Aklla derin eylere dalmak mecnunlua dalmak gibidir.” (bn Hazm, Nefislerin Tedavisi, Tercüme: Selahaddin Kip, s.21)
Yazar: Aydýn Baþar |
21-08-23 |
||
| E mail: irfandunyamiz.com | Tweet | ||
 |
 |
||
