Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 469 |
Mavi Gök Yaz Yer
Hayata kar filozofça duruta Epiktetos yahut Stoaclar Roma’nn o maddi güç dünyasnda; günümüze benzeyen bir yap içinden insanlmzn zaman ve mekândan münezzeh duygularn dile getirdiler. Onlarn felsefesinde bu yargy düündüren, öze dokunan ve zaman ve mekânda kendözümüzle bizi yaklatran sözleri daha dorusu halleri var olduunu söylemek yanl olmayacaktr. Nereden geldik nereye gidiyoruz hay huyu içerisinden bizi bize anlatan, ayinelik eden hikmet kaynaklar pek çok yerden karmza çkabiliyor. Kendi merkezi sabitelerimiz çevresinde tüm zamana, mekâna ve tarihe aksetmi sözler insanln müterek halini de kimseye kendi icazetini dayatmadan buyur ediyor. Bazen Yunanca, bazen Latince, bazen Arapça ve bazen de Yunus dili Türkçe olup ruhumuza dökülüveriyor. Varlk, birlik üzerine müesses ise; mana bundan aklmz ve ruhumuzu teekkül ettiriyorsa bunlarn fikrimize döküldüü her sema bizim deil midir? Bu asla bir enternasyonalci, köksüz hepimiz kardeizcilik de deildir. En azndan biz bu insanlk mirasna kendini red ve inkâr için sebep olarak bakmyoruz. Lakin bunlar çok önemsiyor ve deerli buluyoruz. Varl var eden bir o birlikten çokluk içinden bizlik var etmise bundan mahrum kalmak mefkûreye srt dönmek kendözümüzü umursamazlk etmek deil midir?
Kendimize Bakarken Liyakati Düünüler
Epiktetos bir yerde insann kendini anlama erdemi için önemli gördüü felsefe ve filozofa dair düüncelerinde aslnda her ite dikkat edilmesi gereken liyakat ölçütlerini verirken iin bizde var etmesi beklenen hâsla konusunda da deerli bir yaklam sergiler: “Öncelikle yapacan iin niteliini anlamaa çal. Sonra bu yükü tayacak kadar güçlü olup olmadn anlamak için kendi karakterini incele. Çünkü hepimiz ayn ey için domu deiliz. Filozof mu olmak istiyorsun? Düün ki bu yola girmekle, onlar gibi bütün zevklere veda edebilir misin? Geceleri uyank kalp, çalmaa, ailenden ve dostlarndan uzak kalmaa, bir esirin oyunca olmaa, ksacas her yerde geride durmaa raz olmak gerekir. Ya bedenine bal ya da ruhuna bal eylerle uramalsn. Özetle ya iç dünyann servetini ya da d dünyann zenginliini elde etmee çalmalsn. Ya bir filozofun karakterini ya da düpedüz bir adamn karakterini seçmelisin. Düünceler, XL, s.31”. “Felsefe öreniminde bir adamn ilerlediinin gerçek belirtileri, kimseyi yermez, övmez, kimseden szlanmaz, kimseyi suçlandrmaz, güçlü bir kii imi ya da bir eyler bilirmi gibi kendisinden hiç söz açmaz. Elde etmek istedii eyin eline geçmesine bir engel ya da herhangi bir ekilde güçlükler çkarsa yalnz kendisini sorumlu sayar. Olur da bir kimse kendisini överse, onunla gizlice alay eder; eer suçlandrlrsa hakl çkmaa çalmaz. Onun hiçbir eye kar takn ve cokun hareketi yoktur. Enver Demirpolat, Epiktetos’un Hayat, Eserleri Ve Felsefi Görüler, Frat Ünv. lahiyat Fakültesi Dergisi, 9:2 (2004), s.77-78.” Burada verilen bilgilerin bir akademisyen olarak diyebiliriz ki akademide ciddi çalmak isteyenler, buray bir unvan, makam ve para alan olarak görmeyip bir hayat tarz düünenler için çok önemli liyakat gerekçeleri ortaya koyduunu, akademik kendözümüz için de çok deerli yaklamlar olduunu ifade etmek isteriz. Meslek seçimine dair genel olarak da baklabilecek bu ifadeler meslein oluturmas beklenen sonuçlar açsndan da deerli yorumlar içeriyor: Bilgiçlik etmeyen, engellerde sorumluluu üstelenecek kadar aklselim ve bali olan, övgüye ve yergiye itibar etmeyen, arlklardan ari bir karakterin akademide son derece deerli olduunu ifade ile iktifa edelim.
Hayatmza Ayna Tutular
nsan söyledii deil eylediidir. Ayinesi itir kiinin lafa baklmaz denmitir. Epiktetos bu konuda güncel sanclarmza dair derinlikli bir yaklam sergiler. Sosyal medya çanda, klavye peygamberlerinin yaad bir semada, algnn gerçei yok sayd bir ortamda u sözler binlerce yl geriden güzel bir ikazr: “Cahillerin önünde güzel vecizeler sayp dökme. Bunun yerine bu vecizelerin emrettii eyi yap. Mesela bir ziyafette nasl yemek yendiini anlatma. Fakat nasl yenmesi lazmsa öyle ye. Epiktetos, Düünceler ve Sohbetler, (çev. Burhan Torak), s. 42.” Bugün sadece konuan ama örneklikleri az olan erdemler çandayz. Malumat çok ama eyleyen çok az. Kiiliklerin geliiminde bu naksa son derece büyük bir toplum meselesi olarak önümüzde duruyor. Nurettin Topçu’nun dedii gibi var olmak düünmek ve hareket etmek ise ne düünen ne de hareket edenler olarak var olduumuzdan söz edilebilir mi? Muahayyel bir sofrada mutasavver gevezelikler peinde bir güruh… te bu güruhun toplum içinde makam/mevki/para kayglar onu erdemden ve kendinden uzak bir ey haline getirir. Dekadans bir yoksunluk halidir bu. nsanln bu halini Epiktetos ho bir tebihle ortaya koyar: “Halka incir ve fstk atarlar. Çocuklar onu toplamak için birbirine girer. Ama büyükler hiçbir durumda bunu yapmaz. Sen de bu büyükler gibi olmalsn. Eyalet valilikleri datlr, bunlar da çocuklar içindir. Yargçlk ve konsüllükler datlr; bunlar da çocuklar içindir. Bunlar benim için incir ve fndklardr. Bunlardan biri rastlantyla elbisemin üzerine düerse alp yerim. Ama onlar toplamak için asla eilmem ve hiç kimseyi itmem.” te bu vaziyette yaral bir toplumdan ne beklenir? nsan insann kurdu olur; hrslar akllar yok eder: “Gizli eyleri örenmeye merakl ve elinde olmayan eyleri elde etmek için çok istekli ve bunlar elde etmek için alçalabilecek karakterde olan birisine rastlarsan sakn srrn açma. (Çünkü) Bir bakasnn o kiiden senin srrn örenmesi için onu kzgn zifte veyahut insann uzuvlarn kran çarka yaklatrmasna lüzum yoktur. Bir kzn bir göz iareti, hafifmerep bir kadnn en basit okamas, en küçük bir mevki ve makam ümidi, bir vasiyetnamede bir mirasa nail olma ihtiras, buna benzer binlerce ey kolayca, senin srrn ele vermesi (için) kâfidir.” Burada bahsedilen manzarann, insanlk durumunun, halin Roma’da milattan önce veya sonra bilmem kaç ylnda olup bittii bugün hayatmz ilgilendirmedii yahut hayatmza dair baz gerçekleri yanstmadn söyleyebilecek olan var mdr? Aaa evet ya, gördün mü baklar duyar gibiyiz. Lakin bunlar bilmek, Kur’an’ bilmek, hadisleri bilmek o ey olmaya kafi midir? Milli Eitimimiz, aile için olgunlamamz, toplumda sosyallemelerimiz, ehrimiz ve devletimiz bu hal üzere mi bakar insana. Ben örettim ötesini bilmem mi diyoruz?
O vakit Epiktetos söylesin son sözü : Bu dünya bir konaktr ve hayat bir ölenden baka bir ey deildir. Kendözümüze sahip deilsek hiçbir eitim, bilgi ve terapi bizi kendimize ulatramayacaktr. Bir de u önemli sözün sözü anlamaya ehil kulaklara/gönüllere denip denmedii. Yoksa o söz zayidir. Hal imi…
Vesselam
Yazar: Altan Çetin |
22-08-23 |
||
| E mail: yenisoz.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
