Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 370 |
Zor zamanlardan geçerken elenmeye çaltmz bugünlerde, meseleyi öncelikle kavramsal olarak tarif etmeyi denemek, derdimizi anlamaya da imkân verebilir.
Festival: “Birkaç gün süren enlik veya sanat gösterisi; karmakark, düzensiz toplant veya elenceli olay.” Kültür: “Bir milletin inanç, fikir, sanat, âdet ve geleneklerinin, maddî ve manevî deerlerinin bütünü, hars; bir milletin sanat ve fikir eserlerinin bütünü.”
Taklit bir elence türü olarak Türkiye’de karlk bulan festivaller, çadalama ve çada pop kültürünü merulatrarak gelenei tasfiye eden ya da onu marjinalletirerek yeniden temellendiren ve Türkiye’yi Bat kültürel formasyonu ve yaama biçimine eklemlemenin bir aracdr. Burada yaplmak istenen Türkçe konuan, arada bir de olsa kula ve zihni ezana ayarl insann geleneksel zihin yükünü boaltmak. Tipik bir örnek olarak da bir organizasyonda tarihi camilerin kaplarna dansl, arkl elence programlarnn afiinin aslmasn gösterebiliriz. Önce kilise, fetihten sonra cami olarak kullanlan bir mekânn bahçesini akam saatlerinde konser alan olarak kullandktan sonra geç saatlerde duvarna dijital ebru çalmalarn yanstmak. Basit bir aklla mekân üzerinden her iki olay aynlatrarak uur altnda merulatrmak…
“nançl insanlarn” iktidar olduu bir dönemde yaanan deprem, yangnlar ve ekonomik krlmann kskacnda kvranan insanlar çadalk gerei ‘evrensel deerlere’ göre elendirmek, önemli ölçüde para harcamak, gelecekte yazlacak tarihimizde nasl bir karlk bulacak? Bireysel tercihlerle yaplan ilerden dolay paydalarn sorumlu tutulmama ihtimalini düünmenin yanlgsn hatrlatmak istedim. Ya deprem olmad, ek vergiler gelmedi, enflasyon belasyla boumuyoruz; ya da birileri olup bitenleri ciddiye almyor.
Kültür, insan davranlarn, inanç sistemlerini, deerleri ve ideolojileri, insanlarn yaama biçimini, beslenme, etkileim ve iletiimini; ait olduu corafyann, tarihin, kültür-medeniyet birikiminin snrlar çerçevesinde yaama çabasn ifade eder. Kültüre dair zihnini ilk yoranlardan biri olan Edward Tylor'n 1871'de yapt “kültürün bilgi, inanç, sanat, ahlak ve gelenek” olduu anlamndaki tarifini de hatrlamakta fayda var. Baka bir ifade ile sosyal bilimlerde kültür, biyolojik olarak deil, toplumsal araçlar ve sosyal organizasyonlarla aktarlp iletilen deerleri anlatr. Bu anlat, elence olarak tanmlanan festivalin konusu deil.
Ziya Gökalp’in, ‘medeniyet’ ile ‘hars’ (kültür) konusunda yapt basit tasnifle “medeniyet evrensel, kültür yerel ve millîdir”. Festival anlaynn yerel ve millî olu ölçüsünün takdirini, festivale tanklk eden aziz ülkemin insanlarnn ferasetine brakyorum.
Festivaller kitle kültürünü ve kültür endüstrilerinin ürünlerini pazarlayan ve/veya tannrln artrarak merulatran organizasyonlardr. Popüler kültür, iletiim, tüketim toplumu, medya, bo zaman kavramlar üzerinden kimlik, aidiyet ve ideolojinin dezenformasyonunu salayan tüketim toplumunun bir aracna dönütürülen festival, geleneksel deerlerle yaayan toplumlara yabancdr. Merhum Cemil Meriç’e göre "Geni halk tabakalar, ecdattan müntakil imanlarna sk skya baldrlar. Rasyonel, irrasyonel gibi nevzuhur tefriklerden habersizdirler. slamiyet’i toptan benimserler. thal mal ideolojiler intelijansiyamzn inhisarndadr. Bütün zorluklar onlarla çözer, bütün meçhulleri onlarla aydnlatrlar; slamiyet halk tabakalarnn “kültür”üdür. Bu sözde dünyevî kültür ise aydnlarn dini..."
Güç oda olduunu düünen çevreler, adndan baka içerisinde kayda deer bir ey barndrmayan festivaller yoluyla halk ile inançlarndan tevarüs ettikleri kültür arasna bir duvar örüyorlar. Tank olduumuz elence kültürü festivallerinde kültür yok artk. Kar-kültür, anti-kültür, hip-kültür, pop-kültür, sanal kültür var. Festivalle tantm yaplan kültür, turizme eklemlenmi seyyah ve miras aklndan yoksun elencelik bir kültürdür. Bu anlayta toplumun mensubu olduu deerler ve mukaddesler de yok! Bata gençler olmak üzere toplumun altrlmak istendii zihni ve kalbi kabullere yabanc bir kültür anlay var. Cumhuriyetle balayan tepeden inmeci bir anlay bu. Aptallatrc, düünceden ve düünmeden uzak bir "alt-kültür" dayatlyor.
Antik Yunan'da düzenlenen olimpiyat oyunlar ile balad düünülen festival gelenei, Roma mparatorluu'nda Saturnalia olarak adlandrlr. Saturnalia günlerinde sosyal ilikiler ve sosyal düzen gözetilmeksizin elence ve kutlamalarn dorua çkt, ahlaki ve insani kurallarn dikkate alnmad ve günümüzde alkollü baz pop-kültür festivallerinde de bunun tekrarland bilinir. Orta Ça Avrupa’snda festivaller, dini temalarla ksmen ekil deitirdi. Hristiyanlkla ilikili olarak Noel, Paskalya ve Aziz Patrick Günü isimleriyle festivaller düzenlenmeye baland ve bunlar dini törenlere dönüerek varlklarn sürdürdü. Bu festivaller, dini törenlerin yan sra zaman zaman halk danslar, müzik, sokak gösterileri ve pazar etkinlikleriyle de renklendirildi.
19. yüzyl sanayi devriminden sonra ticari bir kimlik kazanan festivaller, 20. asrda dans, müzik, tiyatro, film, el sanatlar ve gastronomi gibi farkl disiplinleri bünyesine dahil ederek farkllamay sürdürdü. Dünyann en bilinenleri arasnda Edinburgh Festivali, Cannes Film Festivali, Rio Karnavaln hatrlamakta fayda var.
Sonuç olarak mensubu olduumuz kültür ve medeniyet havzasnda festival kültürü yok. Uygulamaya koyan elitler de bunu bir kar kültür olarak hayata geçirdiler. Mehur ederek merulatrlan her ey “aidiyeti olmayan melez bir kimlik” üretiyor.
Yazar: Üzeyir Ýlbak |
28-08-23 |
||
| E mail: dirilispostasi.com | Tweet | ||
 |
 |
||
