Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : DÜNYADA NELER OLUYOR / ÝSLÂM ÂLEMÝ | Okunma Says: 550 |
Afganistan’da ekonomik kalknma ve göçü önleme gündemi imdiye kadar alk olduumuz haberlere nazaran oldukça garip gelebilir, ama durum tam da öyle. 2 buçuk yl öncesine kadar bu ülkede geçerli olan tek dil igalin, iddetin, savan, istikrarszln diliydi ve böyle bir gündeme asla sra gelmezdi.
Bir ülkeden baka ülkeye giden düzensiz göçmenler veya mülteciler kendi ülkelerine dair sorunlarn, yetersizliklerin ve çekilmez hayat koullarnn haberlerini tar veya alglarn olutururlar. ABD’ye kar 20 yl boyunca verdikleri Cihad’n ardndan kazandklar zaferin “dorudan ve ad konulmu olarak slam’n zaferi” olduunu “dolaysyla kendilerine düen büyük sorumluluun bu cihadn vakarn, shhatini ve erefini düünmek ona uygun davranmak ve onun ismini daha da yükseltmek” olduunu söyleyen Taliban yönetiminin aslnda en büyük imtihan Afganistan’dan baka ülkelere göç eden insan kayna. Ülkenin artlar insanlar göç etmeye itiyor, çünkü i yok, geçim artlar yetersiz ve ülkenin siyasal durumu insanlar kendi ülkelerine dair ümitvar klmyor.
Türkiye’de de ahit olduumuz Afgan düzensiz göçmenlerin bu göç yolculuklarnda ve gittikleri yerlerde katlanmak zorunda olduklar büyük zorluklar, kopup geldikleri artlara dair bir fikir veriyor.
Kukusuz Afganistan’dan iltica ve düzensiz göç son iki-üç ylda, yani Taliban döneminde balam deildir. Aksine 45 yl boyunca devam eden igaller ve iç savalar ülkede istikrarl ve umut verici bir ekonominin olumasn büyük ölçüde engellemitir. ç sava artlar da hesaba katldnda Afganistan’n sürekli darya göçmen üreten bir ülke olmas anlalabilir. Bilakis imdilerde 2. Taliban yönetimi 45 yldr ilk defa bütün ülkeye yaylan bir istikrarl yönetimi tesis etmi ve ekonomik kalknma sorunu üzerinde ilk defa düünülebilmesini salam durumda.
Aslnda daha önce ekonominin en büyük girdisi saylabilecek uyuturucu, ülke için balbana büyük bir sorun olmakla birlikte zaten gelirleri de vatandalara yansyan bir sektör olmaktan da uzakt. Daha önce de dediimiz gibi oradan salanan gelirlerle bir ölçüde igalin finansman salanrken, bir yandan da igal için gerekli insan kayna bu kapkaranlk sektörün bamllk oluturma yoluyla temin ediliyordu. Taliban’n bu sektörü ksa bir süre içinde kökten kurutmu olmas bile kendi hanelerine kaydedilecek çok büyük bir deer ve baar.
Taliban’n igalcileri ülkeden kovduu gün Afganistan’dan kaçmak üzere ABD kargo uçaklarnn tekerlerine, kanatlarna tutunan insanlarn görüntüsü ülkeden kaçan insanlarla ilgili ister istemez karmak alglar üretti. Taliban’n ülkeyi yaanmaz hale getirebilecei fikri genellikle bu alglar arasnda Batl medyada öne çkarlanyd. ntikam ve devr-i sabk peinde koacak bir Taliban yönetiminin zaten sürekli göç vermekte olan ülkeden göçü daha da hzlandraca beklentisi de vard. Oysa Taliban yönetimi kendisinden beklenen rövan veya devr-i sabk politikalar yerine yönetimi devralr almaz bir genel af ilan ederek kii hukukunu ihlal etmi bir suç sözkonusu olmad sürece kimseye eski rejimle ilikisi dolaysyla takibat yaplmayacan söyledi. u ana kadar da bu sözüne uygun davrand. Bu durum aslnda Afganistan’dan beklenen daha hzl göçü de durdurmu oldu.
Dahas, son aylarda daha önce Pakistan’a göç etmi çok sayda Afganlnn imdi geriye göçü de gündemde.
Afganistan’da Taliban yönetiminin slami bir yönetim adna belki en büyük imtihanlarndan biri de vatandalarn ülkelerinde tutacak artlar oluturabilmek. Bunun için gerekli olan toplumsal bar ve huzur büyük ölçüde Taliban’n istikrar vadeden yönetimi sayesinde temin edilmi durumda. Bir adm sonras ise ülkeyi daha iyi yaanabilecek, vatanda baka yerlere itmeyecek ekonomik kalknma artlarnn olumas.
Görütüümüz bakanlar bunun için ciddi çabalarnn olduunu söylüyor. 20 yllk ABD yönetimi altyap, sanayi tesisi veya insanlara ekonomik kaynak oluturacak hiçbir yatrmda bulunmam. Bu yatrmlarn yaplmas için yeni yönetim kollar svam durumda ve aslnda bilhassa slam ülkelerinden yatrm giriimleri bekliyorlar.
Afganistan yatrmclar için çok iyi frsatlar sunuyor. Enerji, altyap inaat, madenler, tarm ve beerî sermayesi itibariyle.
Gerçekten de çok dinamik bir genç nüfusu var. Son derece çalkan, becerikli, kolay örenen ve hiçbir zorluktan kaçnmayan bir beerî sermaye oluturuyor bu gençlik. Ayrca çok geni, kaliteli, tarma elverili arazileri ve zengin bir bitki örtüsü var. Ülkeyi yatrmclar için bir frsatlar ülkesi olarak sunacak bir tantm kampanyas balatarak uluslararas tekstil veya emek-youn sanayi üretimleri için bir cazibe merkezi haline getirmek mümkün. Bu tür sanayi yatrmclar bu tür iler için Çin’e, Hindistan’a, Banglade ve Pakistan’a, hatta Msr’a gittikleri gibi Afganistan’a da gelebilir. Bu Afganistan’n hem ekonomik kalknmas için bir basamak oluturur hem de merkezinden göçü önleme program olarak çok etkili bir yol olabilir.
Dier yandan, Afganistan’n geni tarma elverili topraklar ayn ekilde genç istihdamn salayacak ekilde yabanc yatrmcya açlabilir. Gda konusu bugün dünyann en önemli sorunlarndan biri. Birçok ülke baka ülkelerde kendi gda kaynaklarn üretmek için birçok yola bavuruyor. Afganistan neden bu alanlardan biri olmasn bundan sonra?
20 yl sonra igalcileri ülkelerinden kovarak bamsz yönetimlerini kuran Afgan halk bu mülahazalarla Müslüman ülkelerin yatrmclarn bekliyor. Bilhassa vurguladklar husus, bu konuda ba anlamnda yardm talep etmedikleri, aksine yatrmclar için kazanç vaat eden ülkelerine Müslüman iadamlarnn ilgilerini bekliyor olduklardr.
Yazar: Yasin Aktay |
17-01-24 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
