Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
Öretmenliimin ilk yllarnda bir mülakat için Ankara’ya gitmitim. Mülakatn sonunda komisyon üyelerinden birisi “Edebiyat öretmenisin, mutlaka kitap okuyorsundur. Son okuduun kitabn adn söyler misin?” dedi. Cevap olarak okuduum herhangi bir kitab deil, gülümelere yol açsa da henüz üç yanda bile olmayan kzma okuduum kitabn adn söyledim: Krmz Balkl Kz. Doruydu, son okuduum kitap buydu.
Bilinçli bir ekilde yapmasak da o yalarda anne baba olarak (özellikle anne) kzma yaptmz okumalar, aldmz kitaplar, onda muazzam bir okuma sevgisi oluturdu. Anlama, kavrama, anlatma ve konuma yeteneine büyük katk salad.
O dönemde televizyon dnda ekran bulunmamas veya yaygn olmaynn bu konuda bir frsat olduu düünülebilir. Günümüzde de parlak ekranlarn cazibesine kaptrmadan, küçük yalardan itibaren çocuklarda okuma/kitap sevgisi oluturmann yollar vardr ve bu yollar denenmelidir.
Üstat Mustafa Kutlu’nun “Çocuunuzu seviyorsanz ona bir kitap aln. Eer çok seviyorsanz iki kitap aln.” sözünden hareketle çocuklara, küçük yalardan itibaren birbirinden güzel, cvl cvl, renk renk kitaplar alp okumalar yapmak veya yaptrmak ihmal edilmemelidir. Çünkü “En iyi meguliyet, kitap okumaktr.” (A. Süheyl Ünver) ve “Güne dünyay, kitap insanlar aydnlatr.” (Cemil Meriç). Pek çok baarl insann hayat hikâyelerinin banda kitap sevgisi ve okuma alkanlndan bahsedilir.
imdi yazy süslü cümlelere bomadan, ebeveynlere “Çocuklara kitap okuma sevgisi ve alkanl nasl kazandrlabilir?” sorusuna cevap olabilecek baz tavsiyeleri sralayalm:
• Anne babalar, okuyarak çocuklarna örnek olmal; çocuun, “Kimse okumuyor, ben niçin okuyaym?” diye düünmesine frsat vermemelidir.
• Ebeveynler telefon, tablet ve bilgisayarla megul olurken veya televizyon seyrederken çocuklara “Kitap oku” demenin faydal olmayacan unutmamaldr.
• Akll telefon, tablet, bilgisayar veya televizyon, çocuklar oyalama ve megul etme arac olarak kullanlmamaldr.
• Çocuk konumaya baladktan sonra “okuma ve kitaba ilgi uyandrmak, okuma alkanlna kap aralamak için” renkli, resimli masal ve hikâye kitaplar okunmaldr.
• Okumalar vurgu, tonlama, jest ve mimiklerle ilgi çekici hâle getirilmeli; çocuklarn tabiat sesleri ve hayvan taklitlerinden çok etkilendii unutulmamaldr.
• Tekrar okunan bir hikâye veya masal uygun yerinde kesilerek, çocukta merak ve ilgi uyandrmak amacyla “Sonra neler olduunu sen anlat bakalm” denilebilir.
• Okunan kitapla ilgili olarak kafa kartrmayacak, kolay sorular sorulabilir.
• Hediye olarak oyuncak alnd gibi yana uygun kitaplar da alnabilir. Bu uygulama çocukla birlikte yaplrsa daha verimli sonuçlar elde edilir.
• Kitap alrken ilgisini çekecek kitaplar seçilmeli, çocuk “Bu kitab mutlaka okuman istiyorum” diye zorlanmamaldr.
• Seçilen kitaplarn çocuun ya ve seviyesine uygun, dili açk ve anlalr, milli-manevî deerlere saygl, iyi ve güzel düünceler uyandracak yararl kitaplar olmasna dikkat edilmelidir.
• Çocuk okumay örendiinde sesli kitap okuma çalmalar yaplabilir. Bu srada dikkatlice dinlemek ve bundan holanldn göstermek, onun okuma konusunda istekli hâle gelmesini salayacaktr.
• Her akam evde kitap okuma saatleri düzenlenebilir. Seviyeye uygun bir kitap srayla sesli olarak okunabilecei gibi herkes kendi seçtii kitab sessizce okuyabilir.
• Okunan kitap veya kitaplar üzerine herkesin görü ve düüncelerini dile getirecei bir sohbet düzenlenebilir.
• Okunan kitap ve yazdaki ilginç bir bölüm, çocuklarn da bulunduu aile ortamnda paylalabilir. Anlatm, merak uyandracak ekilde yaplrsa, onlar da okunan kitab veya yazy okumak isteyeceklerdir.
• Aile bütçesinden kitaba ve dier okuma materyallerine pay ayrlmal; bu uygulama, kitabn ve okumann hayatta önemli yeri olduunu düünmesi için çocua hissettirilmelidir.
• Evlerde küçük de olsa mutlaka bir kütüphane bulundurulmaldr. Çocua ait bir kitaplk oluturulmas, okuma konusunda tevik edici olacaktr.
• Evdeki kütüphanenin tertip ve düzeni çocuklarla birlikte yaplabilir.
• Çocuklarn seviyesine uygun çocuk dergilerine abone olmas salanabilir.
• Çocuun hangi konulara merakl olduu kefedilmeye çallmal ve okuyaca kitaplar ona göre seçilmeli veya seçmesine yardmc olunmaldr.
• Kelime hazinesinin zenginlemesi ve anlama-anlatma becerisinin artmas için seviyeye uygun bilmeceler sorulabilir, bulmacalar çözdürülebilir, kelime oyunlar oynanabilir.
• Çocuk arklar ve iirleri okunabilir, okutulabilir, mümkünse ezberletilebilir.
• Çarya, pazara, parka, elenceye, piknie gidildii gibi çocuklarla birlikte kütüphanelere de gidilebilir. Böylece hem kütüphaneye gitme, hem okuma alkanl kazandrlm olur.
• Arkadalaryla kitap alveriinde bulunmas ve arkadalarna kitap hediye etmesi salanabilir.
• Arkadan olduu gibi kitabn da kötüsü olabilir. Çocuklar, yarar yerine zarar getirecek kitaplardan uzak tutulmaldr.
• Çok okuduu için “kitap kurdu” denilerek övülmeli, ödüllendirilmelidir.
• Çocua hzl, fakat anlayarak okuma alkanl kazandrlmaldr. Bilinçsiz yaplan hzl okutma çalmalarnn anlamadan okuma alkanlna neden olaca unutulmamaldr.
• Yanl okuduu kelime ve cümlelerden sonra gülünmemeli, eletirilmemelidir. Bu tutum, yanl okuma korkusuna veya okumadan uzaklamasna neden olabilir.
• Okuma ve okuma alkanl konusunda öretmeniyle ibirlii ihmal edilmemelidir.
• Okumaya istekli olmayan çocuklara bask uygulanmamal; mümkün olduunca örnek olunmal, okumaya balamas için uygun ortamlar oluturulmaya çallmaldr.
Yazar: Mustafa Uslu |
04-02-24 |
||
| E mail: maarifinsesi.com | Tweet | ||
 |
 |
||
