Ailenin ve nüfus art hzmzdaki trajik düüün arz ettii tehlike zannettiimizden daha büyük. Üstelik bu yllar öncesinden göz göre göre gelen bir düü. Cumhurbakan Recep Tayyip Erdoan babakanlnn daha ilk yllarndan itibaren bu tehlikeye iaret ediyor ve kendine göre bu tehlikeye kar insanlar daha çok doum yapmaya tevik ediyor. Daha önce de deindik, onun yapt bu kampanyalar sayesinde en azndan geni kesimler üzerinde çok çocuklu çiftler üzerindeki mahalle basks büyük ölçüde azald.
Bu az bir ey deil, sanlabileceinden çok daha deerli bir katk. Çünkü, biraz Marksistçe kaçacak ama, deien ekonomik altyaplar beraberinde ona uygun aile kültürleri veya ideolojilerini de getiriyor. Geleneksel toplumlarda çocuk aile ekonomisi açsndan bir gelir kaynadr. Çok çocukluluk ayn zamanda bir güç ve itibar kaynadr. Çünkü çok çocuk daha çok emek, dolaysyla daha çok gelir demek oluyor. Çocuk bir masraf veya külfet sebebi deildir. O yüzden bu toplumlarda insanlar çocuklarnn saysn gurur ve övünme vesilesi olarak öne çkarabilirler.
Oysa kentletikçe, medeniletikçe, hele bu kentlemede eitim ve teknolojiyle içiçe bir hayat yaama yolunda ilerledikçe bireyselleme de geliiyor. nsanlarn akraba cinsinden birbirlerine ihtiyac azalyor. Mesafeli ilikilerle toplumsal ibölümü çerçevesinde herkes bu hayat içinde ihtiyaç duyduu hizmetleri alabiliyor. Çocuk büyük bir külfet ve masrafa dönüüyor bu yaam biçiminde.
35 yana kadar evliliini ertelemi olan insanlar bu saatten sonra yaptklar çocua, eskiden olsa tahsis edebilecekleri maddi kaynan belki on katn tahsis edebiliyorlar. Öyle ki bugün maddi imkanszlklar yüzünden ikinci veya üçüncü çocuu yapmaktan imtina edenler sahip olduklar bir çocua belki eski ölçeklerde on çocua harcanacak paray harcayabiliyorlar.
Bunu da belki “çocuumun bakalarndan geri kalmamas” bal altnda ifade edilebilecek bir veli ideolojisi adna yapyorlar. deoloji, insanlarn birbirleriyle yararak besledikleri ve marttklar, balarna bela ettikleri bir put gibi. Bu yüzden ikinci bir çocua harcayacak güçleri kalmyor zaten. Bunun uzun vadedeki etkisinin ne olacan tahmin edebilirsiniz, çünkü gördüümüz ve yaadmz gerçekliin resmidir. Biri yetitirilen çocuun üzerindeki, dieri de genel olarak nüfus alkanl üzerindeki etkisinin resmi:
Kendisine onca masraf yaplan, üzerine titrenilen ve baka çocuklardan esirgenen bütün ilgiyi tek bana üzerine çeken çocuklarda gelien ben-merkezcilik, bireyselcilik, narsizm vs; ikincisi, ebeveynde zaten baka bir çocuu yapabilecek bir takatin kalmam olmas.
Üstüne üstlük kadn-erkek rollerinin gereinden fazla karm olmas ve bunun da sözüm ona cinsel eitlik adna kutsanmas da aileyi etkileyen en önemli faktörlerden biri. Eitime alabildiine tevik edilen kadn i hayatna ve kariyere de “pozitif ayrmclk” gibi iyice garipleen bir yaklamla kaçnlmaz olarak tevik edilince o pozitif ayrmclk aslnda dönüp önce kadna en negatif ayrmcl yaparak vuruyor. Yasal mevzuat açsndan kadnn güçlendirilmesi adna alnan tedbirler zannedildii gibi uzun vadede kadnn lehine sonuçlar vermiyor. Kadna evlilik akdi ile birlikte verilen orantsz avantajlar erkek tarafnda evlilie mi adm atyor bir maynl tarlaya m adm atyor olduu yönünde ciddi bir çekingenlik oluturmaktadr.
Kariyer açsndan alabildiine tevik edilmi olduu halde kadna ömür boyu nafaka ve belli makamlarda beyannn esas alnmas gibi hususlarda salanm olan avantajlar uzun vadede aileyi ulalmas çok zor bir hedefe dönütürmektedir.
Ailenin tesisini, geliimini ve sürdürülebilmesini tehdit eden malum sapkn eilimler de var tabii, ama yaadmz kentleme, modernleme ve eitim hayatnn geliimi karsnda onlarn olumsuz etkisi sanld kadar deil. Asl büyük etki eitim ve i hayatnn gelien yeni hayat tarzlaryla birlikte ailenin arln, önemini ve deerini azaltm olmas. Deerini belki azaltmasa bile onu hayatta yaplmas önemsenen baka iler karsnda sürekli ertelenebilir bir yere doru itmi oluyor. Buna kar alnacak tedbir de yok deil kesinlikle. Çok daha farkl, soukkanl ve aklc tedbirlerle bu süreç elbette baka türlü de iletilebilir(di).
Bu aamada bile yaplabilecek çok ey vardr:
1. Bunun için her eyden önce eitim hayatnn, erken yata meslee atlabilecekleri tevik edecek ekilde yeniden düzenlenmesi gerekiyor. 12 yllk mecburi eitimin mutlaka esnetilmesi ve meslek eitimini tevik edecek hale getirilmesi art. Eitimin zorunlu olmas, snfta kalmay da imkansz hale getirince tavizi ister istemez eitim kalitesi vermi oluyor. Ortaya eitimi hiçbir alandan tamamlanmam, elinden hiçbir i de gelmeyen garip bir nesil çkyor. Eitimin 12 yl olup olmamas üzerinde eskiden bir laiklik tartmas basks vard. Çok ükür bugün bu bask olmad için çok rahatlkla tartlp sorunun çözümüne el birliiyle ulalabilir.
2. Ayrca ev kadnl ve annelik de mutlaka yeterince ödüllendirilmeli ve takdir edilmelidir. Çocuu yaptnda bana büyük bir i açm olduunu düünmemeli kadnlar veya kocalar. Aslnda hem kariyer hem çocuk yapmak, ikisini de belli bir kalitede yapmak sanldndan çok daha zor. Bunu en iyi bunun çilesini çeken anneler ve babalar bilir elbet. O yüzden kariyere kar annelii tercih edenlere, anneliin de yeterince deerli ve avantajl bir kariyer olduu hissettirilmeli; hem maddi hem manevi açdan.
3. Gelinen durumda bir kariyeri olmayan bir kadn evlilikte bir e olarak da tercih edilmiyor ve bu maalesef muhafazakar ailelerde bile bir istisna oluturmuyor. Birçok muhafazakar, hali vakti yerinde insan bile erkek çocuklarnn evlenecei kadnlarn çalyor olmasn gözetiyorlar. Çocuklarnn kuraca yuvada birkaç torun görmekten ziyade yine geçim ve kariyer hesaplar daha fazla ön planda. Bu devletin deil belki toplumun sorunu ama bunu da tersine çevirecek yönde devletin alabilecei tedbir, mezkur tedbirdir.
4. Bilhassa kadn için aile kurmay ve çocuk yapmay itibarl bir misyon hatta meslek haline getirecek tedbirler alnabilir. Çocuk saysnca kadna balanacak bir maa, sigorta ve emeklilik hakk vs. düünülebilir elbet.
Kendisi de çok çocuklu bir ailenin içinden çkp bugünlere gelmi sevgili bakanmz Mehmet imek’in sinirleriyle oynamak pahasna bu önerimi kaydedeyim.
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
