Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / PORTRELER | Okunma Says: 546 |
D. Mehmet Doan’a rahmet dileyerek
Orhan Pamuk, Yeni Hayat romanna “Bir gün bir kitap okudum ve bütün hayatm deiti” diye balar. Orhan Pamuk; roman kiisi, anlatc ve yazar olarak kendisinin bu konuda yalnz olmadn göstermek için deliller de getirir. Kendisi gibi kitap okuyarak hayat deienler sadedinde Felsefenin Temel lkeleri ( Georges Politzer) kitabn okuduktan sonra Marksist olan ve düüncesi için banka soygununa karan ve ömrünün geri kalann hapishanede geçiren genci örnek verir.
Bir de slâm ve Yeni Ahlâk ile Batllama haneti kitaplarndan birini okuyup bir gecede meyhaneden camiye geçip buz gibi souk hallarn üzerinde gül suyu kokular içinde elli yl sonra gelecek ölümü bekleyenlerden söz eder. Böylece 80 öncesi ideolojik yönelimlerin alt yaps hakknda açklamalar getirdiini düünür Orhan Pamuk. Bir kitab okumaktr bütün mesele. Bu kurmacalar üzerinde biraz duracaz. Hayret vericidir ki Sabahattin Ali de böyle bir kitapla Marksist olmu biridir. 1928’de Almanya’ya burslu örenci olarak gönderilen Sabahattin Ali, ülkeden ayrlmadan önce Türkçü/ Turanc, Atsz’a yakn biridir. Yolda, trende Upton Sinclair’e ait (Oil) Petrol adl bir roman okur. Roman okuduktan sonra “Bu romanda anlatlanlarn onda biri bile doru ise namuslu olan her insann sosyalist olmas gerekir” diyerek Marksist olur. Bu kitaptan sonra Lenin’in Kapitalizmin Son Aamas Emperyalizm kitabn okur. Sabahattin Ali artk komünisttir.
Böyle daha somut bir örnek varken Orhan Pamuk; Sabahattin Ali’yi deil, kurmaca kiileri örnekler. Marksist olmak için Felsefenin Temel lkeleri kitab yeterli mi, bilmiyorum. Moda, yönelim bu ekilde ise, smet Özel’in deyimiyle “hazrm zaten duvar sklm bir yumrua”, Marksist olmak için okumaya gerek yoktur aslnda. Alev Alatl’nn deyimiyle “Türkiye’de Kapital’i okumu kii bir elin parmaklar kadardr.” Onlar da ya anlamam ya yanl anlamtr. Geriye Sabahattin Ali’de olduu gibi edebi eserler kalyor. Hilmi Yavuz böyledir. Der ki “Ben ve benim nesil Gorki’nin Ana’sn, Dostoyevski romanlarn okuyarak sosyalist, komünist olduk.”
Orhan Pamuk’un romannda zikrettii slâm ve Yeni Ahlâk diye bir kitap yok. En azndan internet taramasnda çkmyor. Ancak slâm balkl kitaplar var. Okuyup kütüphaneme koyduum Said Havva ve Sezai Karakoç’un slâm adl kitaplarn zikredebilirim. Orhan Pamuk, Yeni Hayat romann yazarken bu kitaplarn içeriinden ne kadar haberdar olduunu bilmediimiz için bir yorum yapamyoruz. Sabahtan Ali, Hilmi Yavuz örneinde olduu gibi kiinin hayata bakn deitirecek kitaplarn düünce, felsefi kitaplar deil; daha çok edebi eserler olmal diye düünüyorum. Nitekim “hidayet romanlar” diye bir kategori var. Basnda ve çevremizde ule Yüksel enler (Hidayet, Huzur Soka), Hekimolu smail, Raif Cilasun, Fahrettin Can, Ahmet Günbay Yldz gibi isimlerin romanlarn okuyarak tövbe eden (hidayete eren) kiilerin olduunu biliyoruz. Ancak D. Mehmet Doan’n Batllama haneti kitabn okuduktan sonra hidayete eren, “kendini souk hallarn üzerinde gül suyu kokular içinde ömür tüketen, ölümünü bekleyen kii” duymadm, görmedim.
Peki, Orhan Pamuk bu kitab romannda niye zikretti dersiniz? (Kütüphanemdeki basksna baktm. 1979, Birlik Yaynlar baskl olan alp okumuum. 83 ylnda Erzurum’da fakültede örenci iken almm. Kitapçlarn raflarna skm olmal. Yoksa o yllarda yeni basks da yaplm.)
Orhan Pamuk’un sorusuna cevap vermek için Batllama haneti’nin “çindekiler”i bilmek lazm: Mustafa Reid Paadan Günümüze, Batllamada ngiliz Tesir ve Ballnn Temelleri, Osmanl Devleti’nin ktisadi Yklnn Ana Vesikas, 1838 Osmanl-ngiliz Ticaret Antlamas, kinci Mahmud, Abdülmecid, Reid Paa ve Tanzimat Ferman, Osmanl Devleti’nin slâmî Vasfnn Darbelenmesi, Islahat Ferman, hanetin Osmanl Paalar, Âli Paa, Midhat Paa, Temeldeki Yabanclama ve Cumhuriyet, “Yaasn Cumhuriyet”, iirlerin Cumhuriyeti, Din ve Vicdan Hürriyet(sizlii), Millî Tarih, Aydn Yabanclamas, Millî Musiki, Harf Devrimi, Devrim Yabanclamas, Dil Meselesi, “Türkçülük: Milliyetçilik? Batclk, 1923-1931: Türkçülüün Hâkim ve Tek deoloji Dönemi, kinci Dönem: 1931-1944, Üçüncü Dönem 1944 Sonras, Panislâmizm-Pantürkizm, Panavrupaizm.
Bu muhtevaya baktmzda el-hak insann hayata bak açs deiebilir, hatta deimelidir diyebiliriz. Hemen belirtelim ki D. Mehmet Doan’dan önce bu konularda yazlm kitaplar veya kitap bölümleri var. Onlar da okumu biri olarak söylüyorum. Evet, temelde Necip Fazl’n, Kadir Msrolu ve Sadk Albayrak’n kitaplarnda benzer konular ilenmitir. Necip Fazl düünce ve tarihi konularda da gayet duygusaldr, Kadir Msrolu meseleyi magazinletirir. Hakeza bu magazin dili, Necip Fazl’da da vardr. Fakat hiçbiri stiklâl Mar’nda olduu gibi bu süreci “ihanet” olarak nitelemez. Batllama dönemini özel olarak, Tek Adam döneminde yaplanlar ihanet olarak tanmlad için cesur ve son çk yapmtr D. Mehmet Doan. Çünkü yeni dönem Tek Adam ve kinci Adam dönemi Türk tarihine, Türk diline, Türk musikisine, Türk yazsna, Türk’ün inanc slâm’a ve Türk milletine ihanetin addr. Bu büyük ihanetlerini gizlemek için Vahdeddin bata olmak üzere stiklâl Mahkemeleriyle yeni hainler icat edip mahkûm ettiler. Bunu da Batllamak adna yaptlar. D. Mehmet Doan ite asl ihanetin onlarn yaptklar olduunu gerçek hainlerin kendileri olduunu gösterdi bu kitapla. Adn da çekinmeden koydu.
Batllama haneti, Padiah kinci Mahmut ve Sadrazam Mustafa Reid Paa’yla balar. Onlarn da akl hocalar ngilizlerdir; Ali Paa, Midhat Paa gibi zevattr. D Mehmet Doan bu ihanet zincirini Bülent Ecevit’e kadar getirir. Önemli bir soru: Batllama, Padiah kinci Mahmut ve onun Sadrazam Mustafa Reid Paa’yla baladna göre yirmi üçten sonra kendilerini bu zincire ekleyenler bu “öncü ecdatlarn” hep öne çkarmal, minnet ve ükranla adna büyük anma toplantlar yapmalar gerekmez mi? Yapmazlar çünkü onlar kargadan baka ku tanmaz. Bütün iyilikleri ve güzellikleri kendilerine balamak ister.
Milletin kinci Mahmud’a takt “Gâvur Padiah” lakabnn takipçisi olarak görülmekten mi korktular acaba? Enteresandr, her iki ihanet de sark yerine serpu, apka getirmek eklinde balad. Özel isimlere girmiyorum. Gâvura gâvur demek suç sayld. Fakat o gâvur döndü, kendisine gâvur diyemeyene mürteci dedi. Mehmet Doan bu süreci anlatrken ne dediinden emin, sakin bir hüviyetle çkar okuyucunun huzuruna. Delilleri, örnek okuma metinleri çkar. Bu da önceki metinlerden dier bir farktr. Doan’n bu kendinden emin hâli, spekülasyona izin vermeyen, ahsiyet yapmayan, duygusala pirim vermeyen üslubu; kitaba olan teveccühü arttrmtr. Eer bir kii Batllama haneti’ni okuduktan sonra “Yeni bir hayat buldum, yeni hayat yolculuuna çktm” diyorsa bundandr. Bu noktada Orhan Pamuk’a hakl diyebiliriz. Çünkü Batllama haneti’ni okuduktan sonra gençler için hiçbir ey eskisi gibi olmad. Resmî tarih o günden beri kan kaybediyor. Eer bunun ad “hidayete ermek” ise evet Kemalist tarih, dil ve kültür anlayn terk edip millî tarih, millî musiki, Safahat Türkçesiyle gençlik hidayete erdi. Bu erite Mehmet Doan ve Batllama haneti’nin büyük pay var. Bir yazar ilk eserinde neyin peinde ise son eserinde ayn izi sürer. Gerçekten D. Mehmet Doan için de bu böyle oldu. Onun bütün eserleri Batllama haneti’nin tefsiri, geniletilmesi, daha çok belge ve güncel misallerle zenginletirilmi hâlidir.
Kitaplarn özeti olmaz. Özellikle düünce eserleri özetlenemez. Ancak ana hatlaryla söylenebilir. D. Mehmet Doan’n eserlerinin somut karl (hayata geçirilmi hâli) Mehmed Âkif ve stiklâl Mar’dr. Nurettin Topçu da Necip Fazl da Âkif’ten yansmalardr ve nasibi derecesinde yeniden söyleyitir. D. Mehmet Doan bir yerden baknca Türkçü, milliyetçi görünür. Esasen bu görünü, Hareket dergisi çevresinde bulunan birçok ahsiyette vardr. Baka bir zaviyeden de slâmc görünür. Bu da geçerlidir Hareket dergisi çevresi için. Bunun sebebi Mehmed Âkif, Safahat ve stiklâl Mar’dr. Çünkü Mehmed Âkif tam böyle bir ahsiyettir. Türk-Müslüman veya Müslüman-Türk.
Yazar: Kamil Yeþil |
12-09-24 |
||
| E mail: tyb.org.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
