ran nihâyet srâil’e bir karlk verdi. Bu gecikmi bir cevapt. 7 Ekim hareketinde sahneye çkan HAMAS belli ki, kuzeyde HZBULLAH’n da bir cephe açacan, akabinde Sûriye ve Irak’daki ran’a müzâhir askerî yaplarn da devreye gireceini hesap etmiti. Bu sûretle, srâil bir kaç cephede birden savamak zorunda kalacak; muhtemelen 2006’da olduu üzere kaybedecekti. Öyle olmad. ran ve muhtemelen ran’n basklamasyla HZBULLAH bu beklentiyi karlamad. srâil de bunu frsat bilerek topyekûn Gazze’ye saldrd ve yaklak bir sene boyunca, cephe dndan emin, katliamlar yürüttü. ran’n hesâb âmiyâne tâbirle, bu belâdan uzak kalmakt. Rejim içeride ve darda hayli skmt. Gelimelerden berî kalarak kendisini toparlamak ve mümkün mertebe Bat ile yeniden yumuamann imkânlarn yakalamaya karar vermilerdi. Hatrlayalm; srâil’in Gazze saldrsn balatt günlerde herkes nefesini tutmu; Nasrallah’tan gelecek açklamay bekliyordu. Nihâyet Nasrallah konutu. Her zamanki gibi âtein bir konumayd bu. Ama içi bombotu..HAMAS yanls medyada bu konuma için hayâl krkl belirten yazlar, açklamalar çkt.. Berrak bir ekilde ifâde edelim: ran ve HZBULLAH, HAMAS’ ortada brakmt.
Aslnda HAMAS ile HZBULLAH’n dayanmas sun’i ve güvenilmezdi. HAMAS ideolojik olarak HVAN’n bir uzantsyd. HZBULLAH ise Sûriye iç savana dâhil olmu, rejimin yannda yer alarak HVAN yanls Sûriyelilere kar acmaszca savamt. Ayn HZBULLAH, HVAN çizgisindeki HAMAS’ nasl ve nereye kadar destekleyecekti? HAMAS liderlii muhtemelen bu yaman çelikinin farkndayd. Belki de çâresizlikten bu âibeli ittifâk devâm ettirdi. Bu soru zamânnda pek sorulmad. srâil’e kar gûyâ ayn hat içinde olmalar meseleyi zihinlerde geriye itti.
Kafalar gerçekten de çok bulank. Aslnda ran bize hiç benzemiyor. iî teoloji ve oradan türeyen iîlie dayal teopolitik çok sert ve dlayc bir nitelie sâhiptir. Türkiye’deki Müslümanlarn kâhir ekseriyeti, iîlii, Ehl-i Sünnet’ten farkl dnda görseler de Müslüman ümmetinin hâricine koymazlar. Serde Müslüman olmak kâfî gelir. Bu yumuak bakn karln ran’da bulmak hayli mükildir. Biz erkek evlâtlarmza hiçbir kayg duymadan Ali Osman ismini koyarz. Onlar için bu düünülemez bile. Ömer, Osman, Aye ismini tayan Türklerin ran seyahatlerinde balarna gelen tuhaf hikâyeler vardr. ran’n ve ona müzâhir HZBULLAH’n, HAMAS’ göz göre göre ortada brakmasnda bu farklln son derecede tesirli olduunu düünüyorum.
Dier dikkat çekici husus ise, ranllk veyâ Fars kimliinin, ran jeopolitikasndaki hâkim, baskn rolü ile alâkaldr. Bu Araplar için de farkl deildir. Târihsel olarak Arap-Fars gerilimi, her iki tarafta da en keskin ve hassas zihin kodunu meydana getirir. Farslar, kendilerini Müslümanlatran Araplar sevmemi; balamamlardr. (Bir arkadam muzipçe, “Bu Farslar gâliba Müslüman olmamak için ii oldular” der). Araplar ise, Hz. Muhammed’in Arap, slâmiyet’in kutsal kitab Kur’an’n Arapça olmasn kendilerinin imtiyâz olarak görürler. Fars kültürüyle karan slâmî yorumu dlamlardr. Mevâli ayrm çok kadim bir ayrmdr. Hâsl tekmil insanl muhatap alan slâmiyet, târihselleirken, ne tuhaftr ki kavmî, kültürel duvarlara çarpm ve müjdesi tahrif edilmitir.
Ekümenik ve emperyal bir geçmie sâhip olan biz Türkler için bu böyle deildir. Her iki komu kavme de belli bir mesâfeden, hayli eit bakar ve sempatimizi esirgemeyiz. (Bizde Arap dümanl son devirlerin, bilhassa Osmanl’nn çöküü sonrasnda; o da belli bir çevreye mahsus tezâhür etmitir. Halkta pek de karl yoktu. Suriyeli göçü bu dümanl maalesef halk katna indirdi. Ama yine de ve çok ükür; bu hissin çok büyük bir kitleye sirâyet etmediini düünüyorum).
u aralar, Ortadou’daki hâkim teopolitik yaplanmalarn ksa devre yapmasndan tuhaf bir ekilde mutlu olan yazlara rast geliyorum. Eski zamanlara medhiyeler var bu yazlarda. Seküler ideolojilerle yürütülen o FKÖ’lü, FHKC’li Filistin dâvâsnn ne kadar enternasyonal bir kapsam kazanm olduu, din, rk fark gözetmeksizin her türlü farkll mesele olmaktan çkard, Filistin dâvâsn dünyâ kamuoyuna mâl ettii yazlyor. Bu deerlendirmeler arasnda ciddî bulduum bâzlar yok deil. Teopolitikann ekonomipolitikann yerini almasn ben de çok sorunlu bulduumu söyleyebilirim. Ama geçmiin romantik duygularla yüceltilmesi pek de houma gitmez dorusu. Bu deerlendirmelerin atlad bir husus var. Bu örgütlerle BAAS rejimleri arasndaki sk balar pek dikkate almyorlar. FKÖ ve dierleri, çürüyen BAAS rejimleriyle birlikte yol alyor ve berâber çürüyorlard. Bahsi geçen politik baary salayan yaplar 1990’larda artk tanamayacak kadar yozlam, bizzât Filistinliler arasnda itibârn kaybetmeye balamlard. HAMAS semâdan inmedi. FKÖ ve ona mümâsil yaplarn kadrolarnn çürümülüüydü HAMAS’ douran.
ran hem dâhilde hem hâriçte artk çok zor durumda. iilik üzerinden Irak, Sûriye, Lübnan ve Yemen’de genilettii tutunumunu devâm ettirmekte çok zorlanyor. HAMAS-HZBULLAH ittifâk, bata Suudî Arabistan, Körfez ve Msr’da karlk bulmad. ran’n mütereddit davranlar da süreci arlatrd.
Bir çift söz de srâil için… srâil maksimalizmi teopolitik çatlaklar tâkip ederek yol alyor. Her maksimalizm gibi kaybedecek. çeride (Gazze) ve uzaktan (dijital saldrlar, hava bombardmanlar) imdilik baya yol aldlar. Ama artk deplasmandalar. srâil askerlerinin postallar Lübnan’a dedii gün baka bir safhaya geçiyoruz demektir. Her ey sâhada belli olacak..
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
