Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : DÜNYADA NELER OLUYOR / ÝSLÂM ÂLEMÝ | Okunma Says: 256 |
Restorasyon
Suriye’de 61 yllk gaddar Baas diktatörlüü sona erdiine göre, imdi srada her alanda kapsaml bir restorasyon süreci var. Savan izlerinin silinmesi ve ülkenin fiziksel açdan ayaa kaldrlmas, bu süreçte ilk akla gelen madde elbette. Türkiye’nin bu noktada elindeki bütün imkânlar kullanacan ve komusunun ayaa kalkmas için tüm gayretini ortaya koyacan söylemeye bile gerek yok. Dolaysyla, restorasyonun en kolay ksmnn fiziksel görünümün onarlmas olduu söylenebilir. Ancak bir de “manevî, kültürel ve sosyal restorasyon” ihtiyac var ki, orada daha geni çapl planlamalar ve youn çabalar gerekiyor.
8 Mart 1963’te bir askerî darbeyle balayan Baas Partisi iktidar, 1970’de Hâfz Esed’in kendi arkadalarna kar düzenledii iç darbeyle yeni bir aamaya geçti. Suriye resmî tarihinin “Tashih Hareketi” olarak adlandrd bu dönem, ülkenin en kanl ve ac dolu yllarnn da balangcyd. Katliam, hapis, ikence vb. yöntemlerin yannda ulemâ snfndan baz isimlerin rejim safna geçmesiyle Suriye toplumunda kök salan Nusayrî aznlk yönetimi, sradan halkn hayatn cehenneme çevirdi. 1982’deki Hama Katliam’nn toplumsal bilinçaltnda meydana getirdii travma o kadar derindi ki, çounluu oluturan Sünnî Müslümanlar, Arap Bahar sürecine kadar yönetime herhangi bir ekilde kar çkma cesaretini gösteremediler.
Hz. Ali’nin ilahl temeline oturan Nusayrî inanc, 1970’li yllara kadar ana akm ia tarafndan bile “sapkn bir mezhep” olarak görülüyordu. Lübnanl iî lider Mûsâ Sadr’n verdii mehur fetva ile Nusayrîlii “makbul bir iîlik yorumu” eklinde tescilleten ve böylece “Müslümanla” adm atan Hâfz Esed, ölümüne kadar bir ksm Sünnî ulemâ ile sk bir ittifak kurdu, Suriye’nin Sünnî kodlarna da müdahale etmedi. Hatta -ia’daki uygulamann aksine- Hâfz Esed, medya önünde poz vererek kld bütün namazlarda ellerini göbek hizasndan balamay tercih etti.
Babasna göre oldukça silik bir liderlik profili çizen Beâr Esed döneminde ise, ran, Suriye’nin iîletirilmesi projesini adm adm hayata geçirmeye balad. Ehl-i Beyt ve ahfadna ait olduu iddia edilen mekânlar fiziksel olarak geniletildi, saylar da artrld. Normalde tarih kaynaklarnda hiçbir ekilde yer almayan çok sayda ziyaretgâh ve türbe ihdas edildi. am’daki Seyyide Zeyneb Külliyesi ve muhiti, adeta ran’a bal müstakil bir vilayete dönütürüldü. Ki iç sava srasnda Afganistan, Irak ve Lübnan’dan on binlerce iî savaç Suriye’ye transfer edilirken, “Seyyide Zeyneb’in harimini korumak” bahanesi kullanlacakt.
Savatan sonra, bilhassa Halep’in yerli ahalisi tehcir edildiinde, yüzyllardr Sünnî Müslümanlara ait olan cami ve mescitlerde “pilot” uygulamalar balatld; Hüseyniyyelerin açlmasna hz verildi. Onarm projelerinde, ia’y sembolize eden tasarm ve semboller öne çkarld.
Bilâdüâm’n iîletirilmesi hedefinde, elbette demografik dengelerle oynanmas kritik önem tayordu; bu da ihmal edilmedi. Beâr Esed’in ard ardna imzalad kararnamelerle yabanc iî nüfus Suriye vatandalna geçirilerek, Sünnîlerin terk etmek zorunda kald mntkalara yerletirildi. E zamanl olarak Badat bata olmak üzere Irak’n birçok ehrinde uygulamaya konulan bu proje, gelecekte Nusayrî-iî çounlua sahip bir Suriye yaratmak içindi. srail’in son günlerde am’da nüfus, pasaport ve istihbarat binalarn özellikle vurmasn bu balamda düününüz. Söz konusu saldrlar, Baas’n meydana getirdii tahribat tespit edebilmeyi bile imkânszlatrmak amacna matuf. Beâr Esed’in kardei Mâhir’in, vurulacak hedefleri srail’e bizzat bildirdii yönünde oldukça ciddi iddialar var.
Suriye’nin çiçei burnunda yeni yönetiminin önündeki en önemli gündem maddelerinden biri, sözünü ettiim -ve ancak bir ksmna yer verdiim- bu tahribat onarmak olacak. Zira toplumsal açdan salkl ve dengeli bir Suriye, ancak mezhepçilikle zehirlenmemi bir içtimai emsiye açlabildiinde kurulacak.
*
u anda üç günlük ksa bir ziyaret için Msr’daym. Nasipse, çaramba günü Kahire izlenimlerimle bu köede bulualm. Ardndan yeniden Bilâdüâm’a döner, yakn tarihin ayrntlarn konumaya devam ederiz.
Yazar: Taha Kýlýnç |
15-12-24 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
