Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
Okumamakta direnenleri orta yatan sonra bekleyen tehlike; "Demans" yani "bunama"dr!
Alkol, uyuturucu, sigara, sters, gece hayat, baz metabolik hastalklar, beyini ilgilendiren enfeksiyonlare ve yine beyin dokusunun azalmasna sebep olan Aizheimer benzeri dejeneratif beyin hastalklar ve kafa travmas gibi sebeplerin beyin üzerinde meydana getirdii ykm erken yalarda bunamay getirir. Beyin dokusunun ykm, yani sinir hücrelerinin azalmas, zihni fonksiyonlarn gerilemesi sonucunu dourur. Bu durum bazen o kadar ileri boyutlara varr ki, oluan "bunama" tablosu birçok kimse için hayatn trajedik bir tarazda sonlanmasn kaçnlmaz hale getirir.
Bu demans tablosunun bilinmesi, anlalmas, bundan koruyucu bir ilaç gibi olan "Oku" emrinin kymetini ve önemini daha iyi anlamamza ve ciddiye almamza yardmc olacaktr.
Dementia= Demans: Akldan yoksun olma manasnda bir kelimedir. "Ment" akl, "de"=den, dan manas tar, "ia" olumsuzluk ekidir. Bu kelimeyi ilk kez M.S. I.yy'da Celsus kullanm.. XVIII. yüzyl sonlarna kadar "delilik" anlamnda kullanlm, XIX. yüzyl sonlarna kadar kronik beyin hastal nedeniyle geri dönüü olmayan akl bozukluu olarak tanmlanmtr.
Demans bir semptomlar ve bulgular kompleksidir. Ve kimse bu tehlikeden uzak deildir. Bellek bozukluklar Demansn ilk belirtilerindendir. Unutkanlk, sorulara verilen cevaplarda duraklamalar eklinde lml düzeyde olabilecei gibi hastann; iini, kendi ismini, günlük olaylar hatrlamakta zorlanmas eklinde ileri düzeylerde de olabilir." (119) Doç.Dr.Yahya Karahan,age, s.35
Hafza: Uyaranlarn alg araclyla oluturduu anlar, izleri kalplar, simgeleri, depolama, saklama beyin bölgelerine yerletirme, yenileri ile birletirme, hatrlama, canlandrma ilevlerini yerine getirir. Yani geçmie ait tecrübelerin korunmas, duruma göre uyumu ve bunlara dayal olarak yenilere hazrlkl bir fonksiyondur.
Geçici olan bellek parçalar kalc hale getirilir. Bu depolama sürekli deildir, yeniden yaplandrma ile yeni ayrntlar eski yani depodaki bilgilerle ilikilendirilerek eski bilgilerde bir yerde kontrol edilmi olur. Hafzadaki bilgilerin kullanlmas ve yaplandrlmas için bilgiler depodan geri çarma ve tarama ilemleri yaplr. Bu her ikisi de hatrlama dönemiyle ilgili bir organizasyondur. Bilgi seçilir, yenileri ile ilikisi gözden geçirilir, gerektiinde depolara tekrar gönderilir. Hafza, davranta nispeten kalc deiikliklerle sonuçlanan bir procestir. Asla gözlenemez, ancak anlalabilir.
Hafza beynin bütün karmak eylemlerinde esas rollerden birini oynar ve uyanklk, dikkat, alglama, duygulanmla yakndan ilikilidir.
Önceden bilinmeyen durumlar karsnda amaca yönelik davran gösterilmesi anlamna gelen adaptasyon kapasitesi, büyük oranda çevreden gelen enformasyonun (bilgilerin) kaydedilip saklanmasna yani hafza fonksiyonuna dayanr.
te insan beyin fonksiyonlar için son derece önemli olan bu yetenek demansn olumaya balamas ile yklma sürecine girer.
Demansn Devreleri ve Belirtileri
"lk Devre: Balangç genellikle siliktir, ilk belirtiler somatik (bedensel) bir hastalk veya psikolojik bozukluu düündürebilir, tabloda atipik özellikler fazladr. Enerji ve istek kayb, bencillik, ve duyarlk kayb, kukuculuk ve mükemmeliyetçilik, ayrntlara kar dikkatsizlik, emosyonel uygunsuzluk ve yetersizlik, uygunsuz fkra ve aka yapma, kiisel temizlik alkanlklarnn bozulmas, bellek bozukluklar ön plandadr.
Orta devrede hastalk belirtileri daha belirgin hale gelir. Kognitif (zihni) fonksiyonlarda bozulma ile yakn hafza kusuru bu devrede ortaya çkar, uzak bellek nispeten korunmutur. Yarglamada bozukluk, oryantasyon bozukluu (bulunduu yer ve zaman bilememe) bozukluu, konfüzyon (zihni bulanklk, aknlk hali), katastrofik reaksiyon (eskiden bilip de imdi yapamad eylere kar reaksiyon) görülebilir.. Perseverasyon (cinsel problemler), dikkatte azalma, bir fikirde tutarl bir ekilde duramama, konfabulasyon (masal uydurma, hatrlayamad yerleri uydurarak doldurma) yani, hatrlanamayan baz kesimler hasta tarafndan yaktrma ve çou kez de lüzumsuz teferruatla doludur. Genç dönemde, zaman, yer ve kii oryantasyonunda (zaman ve yeri bilme, kiileri tanmada) ileri derecede bozulma, sk kaybolmalar, paranoid (üpheci) düünceler.. geliir.
Bilmeye ve kavramaya ait bütün (alglama, dikkat, zeka, yarglama, soyutlama, hesaplama, gerçei deerlendirme) yeteneklerini kapsayan fonksiyon bozukluklar tablonun ana temelini tekil eder. Yeni bilgileri örenme yetenei bozulduu gibi eski bilgilerini de unutmaya balar. Yakn bellekten yava yava uzak bellee doru bir unutma sras vardr. Kii eskileri de kartrmaya balar.
Dikkat bozukluklar, hastann çaba gösterdii halde çevresinde olanlar fark edememesi, dikkatte ve çevreden gelen uyaranlarn alglanmasnda genel bir azalmann olduu, bunlara bal olarak uyaranlara uygun tepki gösterememesi durumudur. Uyaranlarn yanl yorumlanmasyla genel bir aknlk ve sersemlik olur. Ayrca düüncenin sonradan hatrlayamama hali ile bir arada giden yavalamas, yetersizliini belirtir.
Yarglama bozukluu: Kendisi ve çevresi ile ilgili meselelerde karar verememe, salkl düünememe, mantkl sonuç elde edilecek ekilde bir hüküm yürütememedir. Uygunsuz akalar, kaba konuma, kurallara uyamama, kiisel hijyene dikkatsizlik olur.
Çevreyi ar kontrol, üphecilik, geçimsizlik, titizlik, paranoid davranlar, saldrganlk, huzursuzluk, affektif (duygusal) bozukluklar bariz hale gelir.
Özet olarak; "Hastalarda evvela ufak tefek unutkanlk, dikkatini teksif edememe, okunan anlayamama, yeni bir ey örenememe gibi ikayetler ba gösterirken ayn zamanda; o güne kadar kamil, faziletli, olan ahsta bir karakter deiiklii, huysuzluk, irritabilite (huzursuzluk), egoizm, sadece kendini düünme gibi teessüriyet kusurlar da müahede edilir. Zaman zaman paranoid (üpheci) düünceler dikkati çeker.
Yeniliklere kar bir korku (neofobi) ve dümanlk görülmeye balar, kii, eskiden belledii ve alt muhitini deitirmek istemez. Ailesi tarafndan muhit ve artlar deitirilmek istendiinde buna bütün gücü ile mukavemet eder.
Seksüel patolojilere ait kusurlar, exibisyonizm, pederasti, hyperseksüel davranlar, homoseksüel tandanslar, çok genç yatakilere ak olup onlara bütün servetini balama sk sk rastlanabilecek arazlardr.
Hastalarda bir çocuklama (puerilizm) mevcuttur. Geveze olan hastann yüzü akn, manasz bir nee veya hiddet ifadesi tar; üç yandaki çocukla ciddi bir ekilde kavga eden, ona kzan, alnan ve dargn duran bunak dede ve nineler çoktur. Kolayca kanma ve kandrlmalar da söz konusu olabilir.
Bunlarda uykusuzluk da skça rastlanr. Bundan dolay hasta geceleri bütün evi dolar, oca yakar, kahve piirir, oca açk unutarak yangna sebebiyet verdii de çok görülür.." (120) Dr.Kriton Dinçmen, Desktiptiv ve Dinamik Psikiyatri,Atlas Kitabevi, st, 1967, s.186
te bütün bu trajedik tablo beyin hücrelerinin ölerek azalmas sonucudur.
Bütün bunlardan sonra siz isterseniz okumayn! Ama bilin ki; Yaratan Rabb, Kyamete kadar baki kalacak Kitab'nda ilk emir olarak, "Yaratan Rabb'inin adyla Oku!.." buyuruyor! Ve bu emrin pek çok getirisi yannda bunamaya, yani sinir hücrelerinin ölümüne kar bir tedbir olduu da asla unutulmamaldr. Eer bu emir kulak ard edilecek olursa biliniz ki, önemli bir ihtimalle bunama sizi bekliyor olacaktr. Ve siz (sinir hücrelerinizin korunmas konusunda) bu emrin ifasndan bir daha hiç istifade edemeyeceksiniz; çünkü bir raddeden sonra okumak isteseniz de okuduunuzu anlayamayacak hale gelirsiniz.
Ayette ifade edilen; "Allah' unutup da, Allah'n da kendilerini kendilerine unutturduu kimselerden olmayn," ikazna kulak verenlerden olmak, bir anlamda "Oku"yanlardan olmakla mümkündür.
Bu yüce emre kar inatla muhalefet etmenin cezalarndan biri olan bunama cezas, ne büyük bir ceza!
Yazar: Dr. Hamdi Kalyoncu |
31-12-10 |
||
| E mail: hamdikalyoncu.com | Tweet | ||
 |
 |
||
