Ancak dier tüm slami kimlik uuru gibi, birçok slami kurum bir saldr veya tehdit hissedildiinde daha fazla hatrlanr, daha fazla önemsenir. Bu tam da beden siyasetinin metaforik anlamlarna çok paralel bir durum ortaya koyar. Beden içinde sorun oluturan organ hatrlanr. D saldrlar bedenin savunma mekanizmalarn harekete geçirir, bedenin farkna vardrr ve organlarn iç dayanmasn artrr. Müslümanlarn beden bütünlüünü temsil eden hilafetin Batnn meydan okumas karsnda hatrlanmas ve onun etrafnda bir dayanma hattnn oluturulmas bedenin en doal refleksidir. Ayrca sosyolojik bir kural, d saldrlarn grup dayanmasn artrdn söyler. Normalde birbirine yabanc, hasm veya uzak olan iç unsurlar gruba yaplan d saldrlar karsnda bir dayanma, ortak hareket etme veya ortak kimlii kefetme refleksi sergilerler.
Aslnda Osmanl’nn son zamanlarnda slamclk olarak ortaya çkm olan hareketin birçok özellii bu hatrlama, farkna varma ve savunma refleksleriyle temayüz etmi olmasnn sebebi budur. Normalde slamclk olarak görünür hale gelen siyasi hareket aslnda slam tarihinin her döneminde ihya, tecdit veya cihad hareketi olarak ve tam da bu dsal tehditlere veya iç enfeksiyonlara kar vücudun sergiledii bir hararet bir savunma refleksi olarak da görülebilir. Mevdudi’nin slam’da hya Hareketleri isimli kitab 4 mezhep imamn, Ömer bin Abdülaziz, mam Gazali, bn Teymiyye’nin yan sra mam Rabbani olarak bilinen Ahmed Serhendi ve ah Veliyullah Dehlevi’yi de bu tarihin önemli halkalar olarak kaydeder
Asrlarca slam Birliini fiilen temsil etmi olan Osmanl siyasal bedeninin içinden 19. Yüzyldakine benzer bir slamc hareketin veya düüncenin çkmam olmas bedenin iyi-kötü fazla aksamadan çalyor olmasndan olsa gerek. Buna ramen Osmanl içinde slam’n sahih anlayyla badamayan inanç ve hurafe intiarna kar bir ulema tepkisi veya refleksi her zaman sessiz sedasz ilemi bu tepki enfeksiyonun ileri derecelere vard aamalarda Kadzadeler hareketini ortaya çkarmtr.
19. Yüzyl ise Batl baka bir siyasal bedenin bütün tehditkarlyla slam dünyasnn üzerine geldii, topraklarn igal ettii ve dünya güç dengelerinde giderek kahir üstünlüü elde ettii bir yüzyl. Bu güç dengesizliinin slami bilinç için açklamaya muhtaç bir durum ortaya çkard aikard. Müslümanlar hak dine mensup idilerse bâtl temsil eden Garb karsnda neden bu kadar zayf dümülerdi? Sorun dinlerinde miydi? Din anlaylarnda myd?
Dönüp bakldnda slam adna nevünema bulmu olan bir sürü hurafe, cehalet, atalet ve miskinliin slam’la telafisi gayr- kabildi. Ama gelen saldrlar sadece bedeni deil bu bedene ruh katan slami bilinci de tehdit ediyordu. Bu ruh gittiinde bu bedenin de ortada kalmayaca aikard. Ondokuzuncu yüzylda ortaya çkan slamclk bu yüzden tabiat itibariyle muhafazakâr ve savunmac bir söylemdir. Çünkü yalanm da olsa, hastalanm da olsa hayatta olan bir bedenin hayatta kalma mücadelesidir. Gelen saldrlara, alglad tehditlere bir cevap olarak ortaya çkmtr.
Bu hareketin ana temasnn slam Birlii olmas iin siyasal veçhesi itibariyle kaçnlmazd. O yüzden Abdülhamit ve sonrakiler kadar dönemin Sebilürread’tan Beyanu’l-Hak çevresine kadar bütün slamclarnn hatta ttihat ve Terakki çevrelerinin de temel vurgusu slam Birliidir. slam Birlii ayn zamanda Osmanlnn siyasal bedeninin bütünlüünün korunmasnn kaçnlmaz bir yoludur. O yüzden ttihat iddiasndaki ttihat ve Terakki Partisinin slamc olmayan unsurlar bile bu temaya uzak deillerdi. Ancak kukusuz bu ittihadn kapsam ve idealleri veya uygulanan siyasi pratikleri konusunda ayryorlard.
Sonra devam edelim.
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
Belki slamcln arkeolojisi demek daha dorudur. slamclk hakkndaki tarihsel ve sosyolojik çalmalar genellikle onu 19. yüzylda Batllamaya kar ortaya çkm bir ideolojik hareket olarak tarihselletirmeye fazla itahldr. Bu tanmda slamclk Bat’ya bal veya baml bir tepki olarak, biraz da onun grameri ve etki alan içinde kalan bir hareket. Böyle olunca onun bütün iddialarn, önerilerini, söylemlerini göz ard etmek ve yine bat dili içinde onu karlamak çok kolay olabiliyor. Oysa slamcln batllamaya veya sömürgelemeye kar olduu kadar slam’n kendi içindeki sorunlara kar da bir cevap boyutu vardr ve bu cevaplar 19. Yüzylla balatlabilecek kadar yeni deil, slam’n özüne ilikin her dönem tekrarlayan bir söylem ve harekettir. 
