Ümmet fikri en asgari düzeyde bile klnan her namazn bütün anlamlarnda içkin olarak bütün dünya Müslümanlar birbirleriyle manevi ve dini anlamda balamaya devam eder. Belki Osmanl slamcl ile Osmanl sonras slamcl arasndaki en temel fark, beden siyasetinin diliyle söylemek gerekirse, birincisinde slamclk hayatta kalmaya çalan ve bunun için tehditlerle ba etmenin yollarn arayan bir bedenin siyasetidir; ikincisinde ise slamclk öldürülmü bir siyasal bedenin halklar (bu halklar kimlerdir, nasl oluuyor, nerelerde teekkül ediyor ayrca tartmak gerekiyor) nezdinde tekrar canlanmaya, hayat kazanmaya çalan dirili mücadelesidir. Yani öncekinde bir bakma iktidar refleksi iken ikincisinde tamamen bir sivil halk muhalefet hareketidir.
Halifeliin ilgasnn ve halife-sonras durumun ayn zamanda Müslümanlarn maruz kaldklar ve fiilen hala bütün etkileri devam eden bir igal sömürgecilik durumu olduu kaydedilmelidir. Bugün hala Halifeliin kaldrlmasyla kurulmu bütün devletlerde bu igal ve sömürgeciliin etkisinin devam ediyor olduu gerçeiyle ba baayz. O yüzden Cumhuriyet dönemi sadece Türkiye’de deil bütün dünyada slamclk olarak ortaya çkan hareketlerin en önemli vurgusu dolayl veya dolaysz igal ve sömürgecilie bir direni veya muhalefet olmu ve olmaktadr. Ama bu hareket ayn zamanda Osmanl veya önceki slamclktan aklilik, kitabilik, ilmilik, irade, meveret gibi deerleri miras almtr. Zaten bu deerler tarihsel bir süreklilik içindeki bu ihya hareketlerinin olmazsa olmaz deerleridir.
Cumhuriyet döneminde Hilafetin kaldrlmasyla birlikte slami siyasal beden çözülmü onun hayat sürdüü organlar üzerinde Batc, Kemalist bir baka siyasal beden organize edilmitir. Bu bedenin kendini var edebilmesi bireysel bedenler üzerindeki sembolik mevcudiyetlerle gösterilmeye çallmtr. apka bu yeni bedenlenmeyi gösteren en önemli sembol olmutur. Bunu giymeye kar gösterilen direncin slami anlam küçümsenemez. Bu siyasal bedenin hakimiyetine kar sergilenen 4 farkl direni biçimi Osmanldan gelen 4 farkl sembolik isimde örneklenmitir: skilipli Atf Hoca, Mehmet Akif Ersoy, Elmall Hamdi Yazr ve Said Nursi. Bu örneklerin her birinin ayr bir eylem ve siyasal varolu biçimi üzerinde durulduunda ayn zamanda sonraki siyasal çeitlenme de daha iyi anlalabilir.
Ümmet fikri en asgari düzeyde bile klnan her namazn bütün anlamlarnda içkin olarak bütün dünya Müslümanlar birbirleriyle manevi ve dini anlamda balamaya devam eder. Belki Osmanl slamcl ile Osmanl sonras slamcl arasndaki en temel fark, beden siyasetinin diliyle söylemek gerekirse, birincisinde slamclk hayatta kalmaya çalan ve bunun için tehditlerle ba etmenin yollarn arayan bir bedenin siyasetidir; ikincisinde ise slamclk öldürülmü bir siyasal bedenin halklar (bu halklar kimlerdir, nasl oluuyor, nerelerde teekkül ediyor ayrca tartmak gerekiyor) nezdinde tekrar canlanmaya, hayat kazanmaya çalan dirili mücadelesidir. Yani öncekinde bir bakma iktidar refleksi iken ikincisinde tamamen bir sivil halk muhalefet hareketidir.
Halifeliin ilgasnn ve halife-sonras durumun ayn zamanda Müslümanlarn maruz kaldklar ve fiilen hala bütün etkileri devam eden bir igal sömürgecilik durumu olduu kaydedilmelidir. Bugün hala Halifeliin kaldrlmasyla kurulmu bütün devletlerde bu igal ve sömürgeciliin etkisinin devam ediyor olduu gerçeiyle ba baayz. O yüzden Cumhuriyet dönemi sadece Türkiye’de deil bütün dünyada slamclk olarak ortaya çkan hareketlerin en önemli vurgusu dolayl veya dolaysz igal ve sömürgecilie bir direni veya muhalefet olmu ve olmaktadr. Ama bu hareket ayn zamanda Osmanl veya önceki slamclktan aklilik, kitabilik, ilmilik, irade, meveret gibi deerleri miras almtr. Zaten bu deerler tarihsel bir süreklilik içindeki bu ihya hareketlerinin olmazsa olmaz deerleridir.
Cumhuriyet döneminde Hilafetin kaldrlmasyla birlikte slami siyasal beden çözülmü onun hayat sürdüü organlar üzerinde Batc, Kemalist bir baka siyasal beden organize edilmitir. Bu bedenin kendini var edebilmesi bireysel bedenler üzerindeki sembolik mevcudiyetlerle gösterilmeye çallmtr. apka bu yeni bedenlenmeyi gösteren en önemli sembol olmutur. Bunu giymeye kar gösterilen direncin slami anlam küçümsenemez. Bu siyasal bedenin hakimiyetine kar sergilenen 4 farkl direni biçimi Osmanldan gelen 4 farkl sembolik isimde örneklenmitir: skilipli Atf Hoca, Mehmet Akif Ersoy, Elmall Hamdi Yazr ve Said Nursi. Bu örneklerin her birinin ayr bir eylem ve siyasal varolu biçimi üzerinde durulduunda ayn zamanda sonraki siyasal çeitlenme de daha iyi anlalabilir.
slam Birliinin ayn zamanda Osmanlnn siyasal bedeninin bütünlüünü korumann kaçnlmaz bir yolu olmas dolaysyla ttihat iddiasndaki ttihat ve Terakki Partisinin slamc olmayan unsurlar bile bu temaya uzak deillerdi. Ancak bu ittihadn kapsam ve idealleri veya uygulanan siyasi pratikleri konusunda ayryor olduklarn söyledik. Özellikle ttihat ve Terakki içindeki Türkçü unsurlar daha bu aamalarda Osmanl’nn bütün Müslümanlar temsil yerine kendi kabuuna çekilip sadece Türkleri, hem de Anadolu’daki Türkleri temsil etmekle yetinmesi gerektiini, bunun da bu siyasal bedeni korumann tek yolu olaca düüncesine ram olmulard. 
