Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 455 |
Hattat Hüseyin Kutlu ile ekibi tarafndan yazlan, tezyin ile tezhip edilen stanbul Mushaf hakkndaki genel bilgileri önceki yazmzda iletmitik.
Okurumuzun bilgi düzeyini gözeterek, kitaplatrlm Kur’an anlamna gelen mushaf kelimesiyle, Kur’an’n mushaflama süreci üzerinde ayrca durmadk. Yine de bu süreci ileyen u iki kymetli eseri onlara hatrlatmakta yarar görüyoruz:
-Tayyar Altkulaç, Günümüze Ulaan Mesâhif-i Kadîme – lk Mushaflar Üzerine Bir nceleme, IRCICA, 2015
-bn Ebî Dâvûd, Kitabü’l-Mesâhif – Kur’an’n Kitaplamas, trc.: Abdülkadir Karaku, Ankara Okulu, 2018
Artk stanbul Mushaf tamamlanm ve i onu ilgilileriyle okurluk, sanatkarlk, zanaatkarlk ve zevk düzeylerine göre buluturmaya gelmiti. Bu düzeyler ise mushafn dorudan okunmaya açk tutulmasyla, hat tarzlarnn, tezyin ile tezhiplerinin inceden inceye seyredilmesini gerektiriyordu.
Yanlmyorsam bundan üç yl önceydi, Kutlu Hocamz bu çoklu sunumun nasl gerçekletirileceini dostlaryla ve ehliyle istiareye balamt. Bunlarn dar çerçeveli istiarelerinden birine dinleyici olarak katlm, Kutlu Hocamz’n bak açsyla, hazirunun bak açs arasnda dalar kadar fark olduunu bizzat görmütüm. Ayrca bir yazmda da bu durumu Kutlu Hocamzn, smal Güleç’in bir tv programndaki sözleriyle de teyit etmitim.
Kutlu Hocamz felsefî bir eitime sahipti ancak Hüsn-i hat sanatkarl onu Müslüman sanatlarnn icras ve ifas esasnda –doal olarak– slam zihniyetinin içinde tutuyordu. Hocamzn felsefeciliini zikretmemin nedeni, bu bahiste felsefenin zihniyet farkllnn ilk zeminini oluturmasndadr.
öyle ki hemen her felsefeci Bat’da modern sanatn, dinin geriye itilmesiyle doan bolua yerletirildiini, yeni sanat tarihinin de onu “her ey için bir mülkiyet unvan kaydetmek adna her eyi törensiz bir ekilde sanat olarak ilan” ettiini bildii gibi, Roma mirasna sahip bir devlete din olmas bakmndan Hristiyanln inanç ve kültür olarak sanatnn pagan imgelerini de kendi içine çektiini, bu manada Kibele ve sis ile Meryem kült ve imgelerindeki süreklilii salamas nedeniyle inanç açsndan bir krlmay ifade etmediini ve bunun sekülerleme sürecinde ilgililerince tepe tepe kullanldn da bilir.
Dolaysyla bu zihniyetin arketiplerin, idollerin, kültlerin ve imgelerin ikonlatrlmas esasnda seyre tabi olduu, yani ikonun (eikon) özünde görünmeyeni gösterme maksadyla kendi sürekli görünürlüe sunulan ey (mucizevi imgeler, aziz ve azize portreleri, Yeni Ahit’ten görsel hikayeler vb.) olarak modern zamanlardaki müzecilie, sanatevlerine, sair tehir yol ve araçlarna meruiyet salad da malumdur. (Bkz.: Ervin Panofsky, konoloji Aratrmalar – Rönesans Sanatnda nsancl Temalar, tr.c.: Orhan Düz, Pinhan, 2012; Hans Belting, mge ve Kült – Sanat Ça Öncesi mgenin Tarihi, trc.: Sedef Açkgöz, Ketebe, 2025; Brian O’Dohrety, Beyaz Küpün çinde – Galeri Mekânnn deolojisi, trc.: Ahu Antmen, Sel, 2010)
Kutlu Hocamz’n felsefecilii nedeniyle, slam zihniyet ve temeddününe tabi bir hattat olarak kendi zihniyetiyle Bat sanat zihniyeti arasnda önemli bir mesafe oluturduunu –ayn bak açsn paylayor olmakla– bizler bildiimize göre, söz kendisinin ve ekibinin müterek eseri olan stanbul Mushaf’na geldiinde onun Kur’an’n sergiye konu olmas ihtimaline kar çok özel bir hassasiyeti yüklendiini de biliyoruz.
Son tahlilde Kutlu Hocamz, stanbul Mushaf’n ayn zamanda bir sanat eseri olarak gerçekletirmede yaad teknik problemlerin çok çok fevkinde bizzat zihniyete taalluk eden büyük bir problemle ba baa kalmt. Yoksa mesele stanbul Mushaf’nn –daha önce de bilgilendirdiimiz üzere– u ya da bu ekilde sergilenmesi meselesi deildi zira gerekiyorsa o öyle de yaplabilirdi.
Ama asl mesele Batl usulde sergilemenin neden olduu zihniyet çatmasn, stanbul Mushaf’n da tehire ve dikizlenmeye açk bir sanat nesnesine dönütürmesi ihtimaliyle dert edinmekti.
slam’n idol, suret/ikon ve tehir kart olarak görmeyi salt retinal görmenin ötesinde nazar, basiret ve kalp ile tahkim etmekle kalmayp, okumay da yine retinal okumann ötesinde idrak, uur, akletme, tefehhüm, tezekkür, tecessüs… ile hakikatin kefine tahsis ederek onu tüm zamanlara ve nesillere yaymas, böylece Hristiyanln aksine, kendinden önceki arketiplere, idollere, ikonlara ve imgelere göre gerçek bir krlmay gerçekletirmesi, Kurlu Hocamzn mezkur derdini daha da younlatryordu.
Bu gerilimden beslenen sergileme problemi çözümsüzlüe havale edilemeyeceine göre ne yaplmalyd?
Yazar: Ömer Lekesiz |
12-06-25 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
