Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : SANAT / MÛSÝKÎ-Ses Coðrafyamýz | Okunma Says: 391 |
nsann kendisiyle ve dndakilerle ilikilerini belirleyen fenomenler içinde ses ve müzik kadar çok boyutlu olan yoktur. Zira dorudan ruhun yani nefsin etkilendii ey olarak ses ve müzik (sema) ayn zamanda her bir organa onlarn kendi hakikatlerine uygun bir zevk ve hareket baheder.
Bu çok boyutluluk ve zevk çeitliliindeki zenginlik ses ve müzii ayn zamanda çok katmanl bir tartmann öznesi haline getirir.
Bu manada:
-nsann sese maruz kalmas yani kulaklarn sese kar kapatamamas;
-Ses ve müzii duyumsamasnn ayn zamanda ruhuyla (nefsiyle) balantl olmas nedeniyle duyma, duyumsama, idrak, dinleme, yorumlama, etkilenme ve zevk alma sürecinin çok karmak bir yap ve ileyie tabi olmas;
-Ses olgusunun kürelerle / feleklerle / kozmolojiyle ilikisinin iman, akl ve mantk yönünden temellendirilmesi;
-Melodiye asl olan sesin aritmetik, fizik ve matematikle olan ba ve bu ban ahenk ve ritim esasnda düzenlenmesi;
Bu sebeple ses ve müzik fenomeninin hangi düzeye göre ele alnd ve anlatlmak istendii son derece önemlidir. Aksi halde çoklu katmandan çoklu karmaann ve dolaysyla anlamszln ve anlalmazln üretilmesi kaçnlmazdr.
Hafz bu çerçevelemeyi ilkin kitabnn giri yazsnda, kendisininkine benzeyen çalmalar zikrederek filozoflarn müzik felsefelerine younlamay öne aldn, bu maksadna dahil olmayan çalmalar ise dta braktn söyleyerek yapmaktadr.
Bu minvalde müzik felsefesinin “genel manada müzik üzerine felsefece düünmek” olduunu belirten Hafz, bu düünmenin bir gerei olarak
-Ses nedir? Sesin kökeni fiziksel mi yoksa kozmik/metafizik midir? Ses ile melodi arasndaki farklar nelerdir?
-Müzik pratii ile teorisi arasndaki ayrm nerede balar?
-Müziin ilkesi tartmasnda pratik mi önce gelir yoksa teori mi?
-Melodik seslerin ilkesi doal m yoksa doa-üstü güçler midir?
-Beste ile icra arasnda nasl bir iliki söz konusudur?
kisi arasnda hangisinin dierine öncelii bulunur? Sesten melodiye geçi nasl açklanr?
-Müzik ilminin dier ilimlerle ilikisinin meru zemini nedir?
-Gökcisimlerinin müziinden bahsedilebilir mi?
-Bundan bahsedile bilinecekse dünyevi her türlü müziin semavi ilkesi nasl temellendirilebilir ve aksine müziin asli ilkesi algsal ve fenomenolojik midir?
-Müzik hem sanat hem bir (b)ilim olabilir mi?
Bu çatmay Giri yazsnda “Pisagorcu Küreler Müzii ve Kozmik Armoni Anlay; Aristoksenos’un Algya Dayal Müzik Estetii” balklar altnda özetleyen Hafz, -kendisine mahsus deerli yarglar da ileyerek- “Kindî ile hvân- Safâ’y Pisagorcu görüe, Fârâbî ile bn Sînâ'y ise Aristocu- Aristoksenosçu görüe dahil etmekte; bu ayrm kitabnn dier iki ana bölümünde “Müzik Metafizii: I. Kindî, II. hvân- Safâ; Müzik Estetii: I. Fârâbî, II. bn Sînâ” eklinde daha somut olarak konumlandrmaktadr.
Batda metafizik kavramnn ancak 12., estetiinse 19. yüzylda tedavüle girdiini bildiimize göre, Hafz’n söz konusu ayrm 9. yüzylda Kindî’nin, 10. Yüzylda hvân- Safâ’nn üzerinden yaplm olmasn büyük bir soru iareti olarak görmemiz gerekmektedir.
Okuma önerisi:
-bn Sînâ, Mûskî, trc.: Ahmet Hakk Turabi, Litera, 2013
-Yalçn Çetinkaya, Kozmik Müzik – Kâinatn Zikrinden Kâinatn Müziine, Ketebe, 2022
Yazar: Ömer Lekesiz |
03-07-25 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
