MODERNÃZMÃ PARADÃGMAL AÃMAK

ÂYET-İ KERÎME

Ey Peygamber! Dinlerine uymadÃ½kÃ§a Yahudiler de HrÃ½stiyanlar da senden asla hoÃ¾nut olmayacaklardÃ½r.

Bakara, 120.

HADÎS-İ ŞERİF

DÃ¼nya tatlÃ½ ve caziptir. Allah sizi dÃ¼nyada egemen kÃ½lacak ve nasÃ½l davranacaÃ°Ã½nÃ½za bakacaktÃ½r. DÃ¼nyadan ve kadÃ½nlardan sakÃ½nÃ½n.

MÃ¼slim, Rikak, 99.

SÖZÜN ÖZÜ

"Her kim selefin bilmediÃ°i bir amel icad ederse, Peygamber'in risalete ihanet ettiÃ°ini iddia etmiÃ¾ olur. Ã‡Ã¼nkÃ¼ din tamamlanmÃ½Ã¾tÃ½r (Maide, 3) O gÃ¼n din olmayan Ã¾ey bugÃ¼n de din deÃ°ildir."

Ãmam MÃ¢lik

Kategori : ÃKTÃBAS / Muhtelif MevzÃ»lar, Yazarlar, YazÃ½lar

Okunma Sayısı: 285

Yazar: Mustafa Tekin

MODERNÃZMÃ PARADÃGMAL AÃMAK

Ya da “İmkansız Zaman Alır”

Modernizm üzerine yapılan tartışmaları salt “entellik” çerçevesinde okumak yanlıştır. Bugün ekonomiden eğitime, tarımdan ulaşıma kadar gündelik hayatın pratiklerine dair sorunlardan bahsederken, bunların içinde yaşanan dünyanın paradigmasından bağımsız ele alarak halledilebileceğini düşünmek büyük bir safdilliktir. Dolayısıyla bu durum bizi ister istemez tüm dünyada geçerli olan paradigmaya yani (post)modernizme götürecektir.

“Modern” kavramı hem Batı’da hem de batı dışındaki toplumlarda halk nezdinde prestijini korumaktadır. Hatta Batı dışındaki itibarı daha yüksektir denilebilir. Zira Batı dışı toplumlar Batı karşısında yaşadıkları yenilgileri zihni arkaplanlarında tutarak “modern” olanı ithal etmeye çalışmışlardır. Aslında modernizm karşısında Batı dışı toplumların ikircikli bir tutuma sahip olduğu söylenebilir; bir yandan karşısında yenildikleri için negatifleyen, ancak diğer yandan ulaşılması gereken hedefleri barındırdığı için olumlanan.

Fakat modernizm tartışmaları tamamen tikeller (parçaları) üzerinden konuşulmaktadır. Tüketim, bilgisayar, telefon vb. Halbuki bir kısmı teknoloji, bir kısmı gündelik hayatla ilintili bu kavramlar ancak bir paradigmaya referansları itibarıyla daha sağlıklı olarak tartışılabilir.

Bilhassa Batı dışı toplumlar söz konusu olduğunda “modernlik” denilince modern kıyafet, cafeler, tüketim nesneleri, güzel arabalar ve evler vb. konuşulmaktadır. Bu açıdan özellikle şehirleşmeye başlayan Batı dışı toplumlarda bunlar öncelikle bir “özenti”nin konusudurlar ve hedef haline gelirler. Halbuki modernlik Batı dışı toplumlara öncelikle bir yaşam tarzı olarak girer ve giderek zihniyet oluşturur. Açıkçası 300-350 yıllık modernleşme sürecimizde gelinen nokta, modern zihniyetin giderek yapılaşmış hale gelmesidir. Tam da bu sebeple artık post/modernlik karşısında özellikle müslüman toplumların yaşadığı teslimiyet duygusu yaygınlaşmış görünmektedir. Dolayısıyla bundan başka bir dünya ve yaşam tarzının imkanına müslümanlar bile pek inanıyor görünmemektedirler.

Modernizm bir dünya görüşü olarak kapitalizmden bağımsız olarak okunamaz. Başından beri kapitalizmin geç(ir)miş olduğu aşamalar bugün küresel dünyada yaygın bir politika oluşturmuştur. “Birey” üzerine dayanan hatta bireyi kutsayan kapitalizmin önemli sonuçlarından birisi gelir dağılımındaki adaletsizliktir. Paradan para kazanan ayrıcalıklı gruplar yaratmaktadır. Yapısal olarak geçirdiği krizler de belirli periyotlarla kendisini göstermektedir. Buna göre dünyanın yakın geleceği kitlelerin marabalaştırılması ve mülksüzleştirmeye işaret etmektedir.

Fakat kapitalizm, tüketim, bilgisayar, telefon vb. gündelik hayatın tüm unsurları modernizmin paradigmasından bağımsız işlememektedir. Dolayısıyla marabalaştırma ve kapitalizmin yol açtığı problemleri halletmek salt ekonomik değildir. İşte bu noktada modernizmin Tanrı, insan ve eşya ile kurmuş olduğu ilişki ve tanımlara doğru yönelinmelidir. Bu tanımlar aynı kaldığı sürece sorunlar asla halledilemeyecektir. Bu bağlamda modernleşme sürecinde müslümanlar zihin dünyalarının dönüşümü sebebiyle, artık “kendisi” olarak düşünmemektedirler. Dolayısıyla modern paradigmalar değiştirilmeden yapılan iş, iktibaslardan öteye geçmemektedir.

Müslümanlar ya modern olan şeyleri kötü bir dille eleştirmekte ya tamamen batılı yaşam tarzını kabul etmekte ya da eklektik bir “islam-modern”lik üretmektedirler. Halbuki burada öncelikle yapılması gereken modernizmi paradigma olarak aşmaktır. Aşabilmek ise modernizm karşısında argümanlar üretebilmek demektir. Kendi paradigmasından hareket ederek bir dünya inşa etmeye yönelmektir. Fakat maalesef müslüman toplumlar bunun çok uzağında durmaktadırlar.

Müslümanların gücü argümanları olmalıdır. Gözlemlediğim odur ki, müslümanlar güce yaslanarak haklı olmak istiyorlar. Halbuki güce yaslananarak “hak” iddia etmek “batıl”ın bir niteliğidir. İslam’a göre gücü doğuran şey “hak”ikattir.

Yazının kaynağına ulaşmak için tıklayınız.