Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / PORTRELER | Okunma Says: 341 |
Erken Cumhuriyetten bu yana resmi tarihin anlatlar üzerinden oluan kalplar, yakn dönemi anlamamz zorlatran bir etki yaratyor hiç kukusuz. Klasik anlatlar ve baskn paradigmann, devletin ideolojik aygtlar üzerinden ina edilmesi, farkl anlat ve yaklamlar da basklamtr. Bu nedenle son yüz yllk hikayemizi farkl boyutlaryla anlama ve anlamlandrma araylar birtakm engellerle karlam ve resmi tarih anlats, farkl perspektiflere imkan tanmayan kat ve doktriner bir hal almtr. Resmi tarihin hilafna eletirel birtakm çalmalar söz konusu olsa da bu çalmalar hamaset ve arlklarla malul olmu ve resmi anlat kendisini her seferinde yeniden üretmitir.
ELETREL TARH PERSPEKTF
Bu balamda 12 Eylül 1980 darbesinin hemen akabinde eletirel tarih çalmalar açsndan yeni bir pencere açan Mete Tunçay, hem mikro tarih alanna dair yeni çalmalar yapm hem de yakn döneme ilikin farkl perspektifler gelitirmitir. Tek parti gibi netameli bir alana oldukça kritik bir dönemde temas eden Tunçay’n çalmalar, ar kovanna çomak sokmak olarak yorumlanabilir. Bu konuda Tunçay’n magnum opus’u saylabilecek bir eser olan “Türkiye’de Tek Parti Yönetiminin Kurulmas” balkl çalma, post-Kemalist literatürün hem esin hem de kurucu kaynaklarndan biri olmutur.
Biyografik olarak da tek parti döneminin içine doan Mete Tunçay’n bu konudaki en önemli cesareti, kültleme ile ilgili vurgular idi. Özellikle Atatürk üzerinden oluan kültün ciddi bir snrllk ürettii ve sonraki tartmalarn da bu eksen üzerine bina edildii Tunçay’n temel tartmalarndan biriydi. Bu kültün on yllar boyunca ina ettii hikayeye bir alternatif önermek sadece Tunçay’n cesaret edebilecei bir ey deildi kendi ifadesiyle. Kendisinden sonra gelen ya da daha edebi bir ifadeyle onun paltosundan çkanlar da bu cesaret yükünü paylam ve yakn tarihin farkl boyutlarna dair bütünlüklü bir perspektif ortaya çkmtr.
Tek parti dönemine dair Tunçay’n cesaret edebildii ve ar kovanna çomak soktuu temalardan biri de stiklal Mahkemeleri idi. Mahkemelerin her türlü muhalif sesi bastrmaya dönük bir araç haline dönütürüldüü ortamda, Tunçay’n ifadesiyle bu mahkemeler marifetiyle herkesin “ipin soukluunu” hissetmesi temin edildi. Akabinde, 1925 Takrir-i Sükun ile balayan sürecin Türk siyasi tarihi açsndan ayr bir dönemin balangcna iaret ettii ve bu tarihten sonra hiç bir eyin eskisi gibi olmadn ifade etmesi de önemli idi.
TEK PART ANALZLER
Cumhuriyet devrimleri ve tek partinin bu konudaki tavr üzerine eletirel bir tutum alan Tunçay, modernleme ve alfabe arasnda kurulan ilikiyi de eletiriyordu. Dil ve tarih konularnda yaplan çalmalarn niteliine ilikin bir tartmann yan sra bu çalmalarn bir kimliin ina ediliindeki rolüne dair de bir perspektif ortaya koyuyordu. Arlklar üzerinden ortaya koyulan tek parti performansnn farkl veçhelerine ilikin yeni pencereler açan Tunçay’n tek parti çalmasn tevik eden sol akmlar da yine onun kaleminden Türkiye’nin akademik birikimine sunuldu.
Türkiye’de Sol Akmlar ve Eletirel Tarih Yazlar gibi telif eserlerin dnda Tunçay’n karakterine sirayet edecek derecede Popper hayranl, onun tarzn da etkilemitir. Kat ve dogmatik her türlü düünceye mesafe gelitiren Tunçay’n farkl ideolojik gruplarla kurduu iliki, onun saygnln artran bir husustu. Açk Toplum ve Dümanlar gibi best seller bir eserini tercüme etmesinin yan sra ngiltere’de bulunduu dönemlerde Popper’dan ders almas, hiç kukusuz akademik serüveni açsndan büyük önem tamaktadr.
Mahalleler aras temas ve hür fikrin yaylm açsndan önemli katklar ortaya koyan Tunçay’n yakn dönemi anlatan kitaplarnn dnda, Türkiye’nin scak tartmalarna dair verdii röportajlar da çok öretici idi. 2000’lerin bandan itibaren hemen her tartmada pozisyon izhar etmekten imtina etmeyen Tunçay, 89 yllk hayatna çok ey sdrd hiç kukusuz. Bir röportajnda öyle diyordu: “slam muhitinde büyümü olmann bana getirdii birtakm eyler var. Ben birçok eye Bismillah diye balarm. Kiiliimin bir parças olan eylere sava açmam manasz. Kendi hesabma bir cenaze namaz klnp, kefenlenip, slam usullerine göre gömülmekte hiçbir saknca görmüyorum”. Ve dedii gibi oldu, bir ikindi namaznn ardndan klnan cenaze namaz eliinde ebediyete uurland.
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
Prof. Dr. Mete Tunçay
Yazar: Turgay Yerlikaya |
21-08-25 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
