Batl devletlerin, Gazze’de ABD-sraili’nce yaplan soykrma Bat zihniyetini oluturan pagan ve Yahudi-Hristiyan lahiyat nedeniyle kar çkamadklarn, soykrmn Gazze toplumunu açlkla yok etmeye evrilmesinden sonra ise uluslararas Yahudi sermayesinden nemalanmak maksadyla Filistin’i devlet olarak tanma vb. eklinde clz da olsa kimi siyasi çklarda bulunmalarnn medyatik bir gösteriden ibaret olduunu çeitli vesilelerle söylemitik.
Öte yandan, HAMAS’n silahl kolu olan zzeddin el-Kassam Tugaylar’nn 7 Ekim 2023 tarihinde ABD-raili’ne kar balatt istiklal harekatna kar Yahudilerin kontrolündeki Bat medyasnca üretilen haberlerin masa ürünü olduu ve HAMAS’n Yahudiler tarafndan igal edilen ülkesinin istiklalinden baka hiçbir eyi dert edinmedii anlaldktan sonra, mezkur harekat bahane edinerek ABD-sraili tarafndan Gazze’ye atlan ykm ve ölüm bombalarna spanyollar bata gelmek üzere Batl halklarn -katlmclar her geçen gün daha da artan- toplu gösterilerle kar çktklarna da tank olduk.
Suudi Arabistan’n ban çektii ABD güdümlü Arap krallklarndaki Müslümanlarn, Gazze’deki soykrma kar gösteriler yapmalarndan da geçtik, Yahudiler aleyhine konumalarnn bile yasakland u ortamda, Batl halklarn mezkur gösterileri, Gazze toplumuyla dayanma eylemleri elbette çok deerlidir.
Ki bu deer yani pagan ve Yahudi-Hristiyan lahiyatnn sentezinden oluan Bat zihniyetine ramen Batl devletlerin deilse de Batl halklarn Gazze soykrmna kar yaptklar bu gösteriler, eylemler u tek kelimede toplanabilmektedir: Vicdan!
Arapça “bulma” anlamndaki vcd kökünden gelen vicdân, ayn kökten gelen cide, vecd, vacid… kelimeleriyle de ilikili olarak, insann insanlna hasredilen, yani salt onda var edilmi olan ve dolaysyla ancak onun kendi kendisindeki iradeye konu fiillerini ahlak kurallar esasnda denetleyen, “iyilik yapmaktan sevinç, kötülük yapmaktan strap duyan bir ahlâkî meleke”dir. Felsefe dilinde ise vicdan, “Bireyde ya da ahlaki bir özne ya da failde var olan doru ve yanl duygusu”dur. (Geni bilgi için bkz.: Râgb el-sfahânî, Müfredât - Kur’an Kavramlar Sözlüü, Pnar; Semîn el-Halebî, Misalli Ansiklopedik Kur’an Sözlüü, Ketebe; Ahmet Cevizci, Büyük Felsefe Sözlüü, Say; TDV slam Ansiklopedisi)
Bu tanmlara göre vicdan, hükmedeni bizzat sahibi olmak üzere, Allah’n her insann gönülde kendi kendisini yarglamaya esas olarak kurduu iç -nefsi- mahkemedir. Bu mahkemenin san kiinin öz-ne-si / nefsi, savcs onun mant, hâkimi de akl ve ahlakdr.
Dolaysyla bu yorumla vicdan, nefislere münhasr yani onun ftratyla kaim olmas bakmndan eriatlara öncelenmi olup, onun sevk ve idaresindeki ya da etkisindeki doruluk, erdem, hakkaniyet, merhamet, dayanma, samimiyet… vb. kipleri ise eriatlar tarafndan çerçevelenmitir.
Nitekim vicdan, nefsin / ruhun / kalbin bir tezahürü olarak saf iyilik suretinde eriatlarca apaçk olarak iaretlenmi ancak bu apaçklk sonradan muhtelif tefsirlerle, yorumlarla o eriatlarn dispozitifine uygun hale getirilmi yani onlarn iktidar ilikilerine göre güdülenmesiyle bulandrlmtr.
Bunun tipik bir örneini, Yahudi-Hristiyan eriat’nda hükmü ile gayesi aklen ve vicdanen apaçk olan “Adam öldürmeyeceksin; çalmayacaksn.” vb. emirlerin (On Emir; Çk, 20, 32/15, 20/1-17) dini rekabet, iktidar, siyaset maksatl yorumlanarak bulandrlmasndan görebiliriz.
Bu bakla vicdan kendi varlnda verili olduu için hiçbir insann meçhulü deildir. Yahudi-Hristiyanln zikrettiimiz apaçk emirleri elbette onu duyabilen kulak ve doru yorumlayabilen akl için olduu gibi vicdann köreltilmesi, perdelenmesi ya da ideolojik bir yobazln emrine verilmesi de son tahlilde ferdidir.
Nitekim Musa’ya verilen On Emir’in “hiçbir ekilde muafiyet kabul etmeyeceini” söyleyen Thomas Aquinas’n, ftrat gerei her insann eriat emri olmasa da batan benimseyecei “Öldürmeyeceksin; çalmayacaksn” emirlerini hakllk - hakszlk ikilemine yani istisna kuralna ve maln mülkünü kaybetmeyi hak etme ihtimaline balayarak merulatrmas, söz konusu duymadaki kastl eksiliine ya da en azndan dini rekabet, iktidar hrs ve siyaset nedeniyle bunlar bilerek bulandrmasna yorulabilir. (Bkz.: Yasa Hakknda nceleme, trc.: Heyet, Pinhan, stanbul 2025, s. 162)
Sonuç olarak, Batl halklarn Gazze’deki soykrma kar çkmalar, bizzat tadklar hatta onunla sürekli olarak yourulduklar zihniyete açk bir itiraz olmas bakmndan deerlidir.
Elbette yeterli deildir ama en azndan vicdani her kyam özü gerei muharriktir.
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
