Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / PORTRELER | Okunma Says: 400 |
Bir milletin kaderi bazen kelimelerin arlnda ekillenir. Kimileri ta üstüne ta koyar, kimileri kelime üstüne kelime… Biri ehirler kurar, dieri medeniyetin ruhunu ina eder. D. Mehmet Doan, ömrünü bu ikinci ie adam isimlerdendir. Onun medeniyet tasavvuru, geçmie dönük bir hayranlk yahut gelecee dair ham bir hayal deil; kökleri derinlere uzanan, dallar ise göe yükselen bir “dirili aac”dr.
Dilin Nefesinde Medeniyet
D. Mehmet Doan için medeniyetin en sahici damar dildir. Dil, ona göre milletin hafzasdr; kelimeler ise medeniyetin klcal damarlarnda dolaan kan gibidir. Büyük Türkçe Sözlük, yalnzca bir lügat çalmas deil, onun kelime kelime ördüü bir medeniyet haritasdr.
Dildeki her yozlamay, medeniyetin düünce ufkunda açlan bir çatlak olarak görürdü. Çünkü ona göre dil fakirleirse fikir yoksullar; fikir yoksullarsa medeniyetin istikameti kaybolur.
Medeniyet ve Ahlâkn Omurgas
Nurettin Topçu’nun “ahlâk, medeniyetin ruhudur” anlay, D. Mehmet Doan’da fiilî karlk bulur. Türkiye Yazarlar Birlii öncülüünde düzenlenen Ahlâk ûralar, onun bu ruhu toplumun gündemine tama çabasnn en canl nianesidir.
Mehmet Âkif’in imanla yorulmu ahlâk anlay ile Erol Güngör’ün ahlâk toplumsal düzenin temel direi olarak görmesi, Doan’n zihninde birleir. Bu sebeple onun medeniyet tasavvurunda kalknma, yalnzca teknik baarlarla deil, ahlâkî istikametle ölçülür.
Medeniyet Felsefesi ve Fikir Arka Plan
Doan’n medeniyet ihyas, “felsefesi olmayan medeniyet olmaz” düsturuna yaslanr. O, felsefeyi soyut bir entelektüel ura deil; toplumun istikametini belirleyen zihnî altyap olarak görürdü.
Felsefe ûralar’na katlm, bu fikrî dirili çarsnn pratik bir tezahürüdür. Ona göre medeniyet, sadece cami, kütüphane, ehir ina etmek deildir; asl mesele, bu yaplarn hangi fikir ikliminde doduudur.
Kültürden Medeniyet hyasna
Erol Güngör’ün kültür-medeniyet ayrm, Doan’n düüncesinde eyleme dönüür. Kültür, medeniyetin hammaddesidir; ancak bu hammadde kurumlar, sanat, ilim ve ahlâkla yorulmadan medeniyet douramaz.
Türkiye Yazarlar Birlii’nin kuruluu, Türkçe’nin uluslararas iir ölenleri, Ahlâk ûralar, ehir bilgi ölenleri, tarihî roman bulumalar, uluslararas kültür toplantlar… Bütün bunlar, kültürü toplumsal yapnn merkezine tayarak medeniyete dönütürme çabasnn parçalardr.
Medeniyet, drak ve na
D. Mehmet Doan’n portresinde en belirgin çizgi, inadan önce idrak gerekliliidir. Ona göre medeniyet, hazr kalplarn ithaliyle kurulamaz; önce kendi tarihinin, dilinin, kültürünün anlam idrak edilmeli, ardndan bu idrak çan artlarnda yeniden yorulmaldr.
Bu yönüyle Doan, Âkif’in “tek dii kalm canavar” eletirisini bir ykm deil, bir uyar olarak deerlendirir; Topçu’nun “Anadolu irfan” ile Güngör’ün “terkip” anlayn birletirerek bir medeniyet dirilii modeli ortaya koyar.
Bir Medeniyet çisinin Silueti
D. Mehmet Doan, ne sadece bir yazar ne de yalnzca bir kültür adam… Kimi zaman bir millet mistiinin ete kemie bürünmü hâli, kimi zaman bir medeniyet ihya ustasdr. O, kelimelerin üstad, ahlâkn taycs, fikrin örgütleyicisi, medeniyetin içisidir. Kimi zaman bir kitap sayfasnda, kimi zaman bir ûra kürsüsünde, kimi zaman bir iir öleninde, kimi zaman da bir sözlük maddesinde görünür.
D. Mehmet Doan’n medeniyet tasavvuru; geçmii bir müze vitrinine kaldrmak deil, bugünün hayat damarlarna yeniden balamaktr. Dil, ahlâk, felsefe ve kültür; onun elinde bir medeniyet inasnn dört sütununa dönüür. Bu sütunlar üzerinde yükselen yap, ne Bat taklidi bir kopya, ne de geçmiin donmu bir tekrarndan ibarettir. Bu yap; kendi kökleriyle çan yourabilen bir milletin evi, adn da kendi medeniyetinden alan bir dirili mekândr.
Onun portresi, gösterili deil ama derindir; gürültülü deil ama tesirli çizgilerden oluur. Çünkü medeniyet, gürültüyle deil, derinlikle kurulur.
Yazar: Musa Kâzým Arýcan |
03-09-25 |
||
| E mail: tyb.org.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
