Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / EDEBÝYAT | Okunma Says: 2873 |
Edebiyat çiftlii
Bir zamanlar edebiyatn, toplumu deitirici, dönütürücü, onarc ve onurlandrc yönü vard.
Hatta sanat bir toplumun can damar olarak görüldüünden yazarlar, düünce adamlar bu mekanizmann bir damarn da ben koparmayaym endiesiyle canhra çaba içindeydiler.
Ustalarnn dizinin dibinde, talebelerine kar müfik ve kendilerine kar acmaszdlar. imdilerde çou ukbaya intikal etmi, içimizde yaayanlar ise o güzel atlara binip gitmeyi bu dünyada yaamaya bin kere tercih edecek kadar hüznü kuanm, kendi köelerine çekilmi bilinçli bir susuu tercih ediyorlar.
Gözlerim, artk kitaplarndan kendilerini tandmz eskileri aryor. Tek bir sözü tek bir msras yanklar uyandran, politik olsun ya da olmasn, toplum içindeki misyonu iaret eden ve her daim hedefe ‘sanatn saaltc, onarc ve güzelletirici’ yönü ile bakan o samimi damardan bahsediyorum.
Düünce adamlarnn, aksiyon antlar olduklar dönemlerden bahsediyorum.
Böyle bir döneme yetiemedim.
Kyda köede kalm temsilcileri ise o kadar azki, onlar arasam bulsam, sanki saylar azalacakm hissine kaplyorum. Ya da serzenilerinden nasibimi almann utancn yaayacam. Seslerindeki sitemkâr ifadeleri duymak için kahin olmaya gerek yok.
Peki ne oldu da edebiyat için insan, insan için edebiyat dirilten bu insanlar çoalmad? Eskisinden daha fiyakal, daha popüler, daha ses getiren yazarlarmzn says hayli fazla olmasna ramen, elektronik dergi yaynclnda çok baarl gelimeler görülmesine ramen, iletiimin, datmn, ulamn, reklam çalmalarnn bu denli kolay olduu devirde edebiyat, ilevini yerine getiriyor mu?
Ya da soruyu öyle soralm. Ne oldu da sanatç kendisini misyonu olmayan dank renkler harmonisi içinde silikletirdi? Edebiyat sözcüü ile ‘kalpazan, münafk, vurguncu, frsatç, tirübünlere oynayan’ sözcükleri nasl oldu da yanyana geldi ve birbirini besledi? Ve tam da böyle bir arenada ‘yazmak’ eylemi neyi ‘eylemek’teydi? Yoksa yazar kalemden çok silgi mi kullanyordu da farknda deildi?
Sanatn -özelde edebiyatn- topluma neyi borçlu olduunu sormann bile ‘kuramsal skclk’ olarak nitelendirilmesinden korkan bir ‘edebiyat dünyas’na sahip olmak her topluma kolay kolay nasip olmaz. Dolaysyla böyle bir düzlemde edebiyatn ilevinin, neye yaradnn sorulmas, çarklarn kurulu haliyle ileyiine tersken, böyle bir hayalin peine dümek de abesle itigal olsa gerek. Bir ‘aknlk sanat’ olarak edebiyatn pandomim sanatçlarn andran yazarlar, sahnenin perdelerinin daha uzun süre açk olmasn hiç bir çada bu kadar çok istememilerdir. Çünkü reklam (ya da halklailikiler) denilen modern zaman efsanesi tlsml sopasyla harikalar yaratmaktadr.
Bu tlsml sopann, has edebiyat içilerinin tepesinde keskin bir klca dönümediini iddia edebilir miyiz? Yaznn banda sorduumuz sorunun da cevab burada gizlidir. Edebiyata insan için, insana edebiyat için ruh veren o güzel adamlarn çoalamamasnn nedenlerinden birisidir bu klç.
Edebiyatn bireyleri olan yazarlar, airler düünce adamlar; bireysel buhranlarndan syrlamamann, egolarn her gün biraz daha iiren ayrcalklardan kopamamann, i olsun torba dolsun hesab didinileri hafifletememenin, hangi yöne bakarsam politik poz vermemi olurum endamlarnn, grafiklere ve saylara boulmu metin avcs frlamaclnn sonuçlarn ‘edebiyat artk ilevsizdir’ eki tadna dönütürmü durumdadrlar. Ve tam da böyle bir ortamda ‘ben neden yazyorum?’ sorusu sorulamyorsa eer, bu iin acya evrilen eki kokusu, hassas mideleri mutlaka bulandracaktr.
Edebiyat diri tutan ve onu vareden Söz, onu sahiplenen, ileyen, yayan, ifa eden, srlayan, sükûta erdiren, çla boan bir öznenin (yazar) elinde asl ilevlerinden kopartlyorsa, edebiyata hakim olan ey Söz deil artk bir lakrt, mrlt ya da sayklamadr. ‘Çamzda insan, edebiyata kar münafklk etmektedir’ sözü tam da bu noktada ac bir gerçek olarak suratmza çarplr.
Çok okumuyoruz naralar atanlar acaba içten içe edebiyatn bu hali pür melalini okurlara m yüklemek niyet ve kastndadrlar? Bir yazarn, nitelikli okurdan bahsetmesi bir hassasiyettir. Ama çok okumayan okurdan bahsetmesi (dolaysyla da çok satmayan kitaptan) ikayet etmesi ya da okur merkezli ikayetleri sralamas ‘edebiyat kalpazanl’nn en has versiyonu deil de nedir? Adama demezlermi Söz’e sahip çktn da, onun ayaa dümemesi için mi çabalyorsun?
Çok okumamak bir mesele olabilir, ama asl mesele, çok okunsun diye ana damarlarndan özünden ve ilevinden sökülürcesine kopartlan Söz deil midir?
Büyük bir medeniyet birikimini, gelecein kör kuyularnda yitiren yazarlar, edebiyat dütüü yerden kaldrmakla sorumludurlar, vebaldedirler.
Kimse üstüne alnmazsa u soruyu sorarak ‘mesele’mizi kapatalm gitsin. Zaten bu yaz, kör kuyuya atlm ta mesabesindedir.
Suskun ve huysuz ihtiyarlarn, kibirli yetikinlerin, akn ve hiperaktif gençlerin, yeni yetme metin avclarnn arz endam ettii bu edebiyat çiftlii kimin mal ola ki?
Yazar: Gönül Yonar |
04-01-11 |
||
| E mail: edebistan.com | Tweet | ||
 |
 |
||
