Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / ÎMAN VE ÝSLÂM | Okunma Says: 385 |
Kur’an- Kerim’i anlama ve açklamay -Allah’n bizzat açklamalar dnda- Peygamberimiz (s.a.) yapar, ashâb yapar ve bir de sonrakiler (Mâtürîdî’ye göre fukahâ) yapar.
Bu anlama ve açklamalara “Allah’n murad, onun katndaki doru anlay, mutlak slam budur, diyebilmek için ya Peygamber veya onun yannda bulunup ilgili olaylar üzerine yaplan açklamalara ahit olmu sahâbî olmak gerekir ve bu anlay “tefsîr”dir.
Bunlarn dnda kalp akl, dil, usul ve dier bilgilere dayal olarak anlama ve açklama yapanlarn hüküm, anlay ve yorumlar beerîdir, “Allah’n murad budur” denemez, “Birkaç anlama yönü vardr, ben bunlardan unu tercih ediyorum, dorusunu Allah bilir” denir ve bu anlay/yorum “tevîl”dir..
mam Ebu Mansur Mâtürîdî’nin Te’vîlat isimli kitabnn bana baklrsa yukarda yazdklarm görülür.
Bu bilgi ne iimize yarar?
Çok iimize yarar da bazlarn sralayaym:
1. Genel olarak tevile de tefsir denmi, bu iki kelime -Mâtürîdî’nin tevil dedii- manada kullanlmtr. u halde Kur’an’ anlama ve anlatma faaliyeti yapan sahâbe sonras alimler, yaptklar için “Allah’n murad budur, slam da bizim anladmz ve anlattmzdr, buna uymayanlarn anlay ve uygulamalar deildir” diyemezler.
2. ctihad ve tefsir/tevil yapabilecek kadar alim olanlar bütün güçlerini sarf ederek anlamaya, çözüm çkarmaya çalrlar, çkan sonuç her biri için –onun anlayna göre- Allah’n murad ve hükmüdür, göreceli olarak slam’dr, onunla amil olurlar, Allah katndaki mana ve murada isabet etmi isler iki sevap, yanlm iseler bir sevap kazanrlar; sevap kazandran anlaylarn tamam birden slam’dr, tek slam’n /Kur’an’n, beer ftratnn icab olarak farkl yorumlardr. Meselâ itikadla ilgili açklamalarn ümmetin kahir çounluunun kabullendii Mâtürîdî ve E’arî’nin farkl açklamalar iki ayr din deildir, bir dinin baz konularda, meru görülmü iki farkl anlama ve açklamalardr. Fkh mezhebleri de böyledir; âfîler de müslümandr, Hanefîler de müslümandr, dinleri birdir, slam’dr; ictihadlar da -Hanefî, âfiî gibi isimlerle anlsa da- göreceli slam’dr, ictihadlar arasnda, baz konularda tabii olan anlay fark vardr o kadar.
3. Kadimden beri kullanlm ve onanm usûle dayal anlaylar, açklamalar (Kelam, fkh, tasavvuf, slam felsefesi) ve bunlarn farkl kollarndan biri “slam yalnz bizimkidir, dierleri deildir” derlerse -fitne çkarmak üzere yaplm kastl saptrma olmamas halinde- büyük bir hatann içine dümü olurlar.
4. u halde slam’, “Yalnz fkh ve kelamdan, yahut yalnz tasavvuftan, veya tek bana slam filozoflarndan örenin, dierlerine itibar etmeyin” diyenler; unvanlar, klk kyafetleri ne olursa olsun ya cahil veya banazdrlar, bamldrlar.
bn Ömer (r.a.)'in öyle dedii nakledilmitir: "Resûl-i Ekrem Sallallahu Aleyhi ve Sellem Hendek sava bitince bize u talimat verdi: "Hiç kimse Beni Kurayza'ya varmadan ikindi namazn klmasn!" Birlik yolda iken ikindi namaznn vakti girdi. Bunun üzerine bazlar: "Biz Beni Kurayza'ya varmadan namaz klmayacaz" diyerek namaz klmad, kimisi de: "Olur mu öyle ey, biz namaz klacaz. Bizden namaz klmamamz istenmedi ki..." dediler. Bu durum Resûlullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e anlatlnca hiç birisine kzp serzenite bulunmad.
Bu olay bize, yorum (tefsir, ictihad; yani usul) konusunda önemli bir ipucu veriyor: “Anlamada ve uygulamada söze mi, maksada m yönelmek gerekir?” Efendimizin yalnz birini tercih etmemi olmas, duruma göre her ikisinin de devrede tutulmas gerektiine iaret etmektedir.
Usule uygun hangi ictihad olursa olsun slam’n dnda deildir ve ictihad/tefsiri yapanlara ve onlara sorarak uygulayanlara göre Allah’n hükmü budur, bakalarna göre de kendi yorumlardr, Allah’n hükmü ve murad inancyla yaplan ise kulluktur, dindarlktr, tek din slam’n, kulun anlayna göre uygulandr.
Yazar: Hayrettin Karaman |
30-11-25 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
