Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 219 |
Cumhuriyetin ilk yllarndan itibaren Takrir-i Sükunuyla, Tevhid-i Tedrdisat ve Matbuat kanunuyla, bir siyasi parti genel bakannn baka siyasiler hakkndaki iddialar ve ithamlarn ihtiva eden parti kongre konumasndan ibaret Nutuk’un neredeyse tek tarih kayna olarak tedris edilmesiyle oluturulmu olan bir resmi tarih anlayna kar yllarca hiç kimse sesini bile çkaramad. Sesini çkaranlarn bana neler geldiine dair yüklü bir arivimiz var ama. Mitolojik inançlar gibi örgün eitimde çocuklara ezberletilen bu inançlarn aslnda zamanla nasl bir zihin yaps oluturduu üzerinde hiç durulmamtr. Teolojik olarak bir Eari inancnn kader yaklamnn ne tür bir persona üretebilecei hususunda tonlarca eletirel çalma yaplm, Müslüman alimler, entelektüeller bunlara cevap yetitirmeye çalmlardr. Vaka, belli inançlar, tarih anlaylar, mitolojik anlaylar ile toplumsal kiilikler arasnda kaçnlmaz bir iliki oluyor. nsann itikad, inanc onun ahlakn da yeryüzünde i tutma tarzn da belirliyor. Tamamen çarptlm, belli ekillerde anlalmas zorunlu tutulmu, alternatif bir anlatnn bütün yollar tkanm bir tarih anlats bir ezberin çok ötesinde bir ey olarak bir kiilik yaps, bir ahlaki kod, bir zihniyet ve davran dünyas da oluturuyor.
Nuray Mert saolsun, bu konularla biraz yüzlemeye vesile olacak bir tartma balatt. Son yazmza Medyascope’ta verdii cevabi yazda ortaya koyduumuz eyin sadece biraz tarihi özgürletirme çabas düzeyinde kaldn, endie edecek birileri varsa resmi tarihin hala yerli yerinde durduunu söylediim halde, daha balktan tekrar beni “yeni resmi tarihin temsilcisi” gibi sunmu. Can saolsun.
Ama yaptmz nihayetinde sadece hepimizi hala günübirlik yaralamakta olan, beynimizi felç eden zoraki resmi tarih dayatmasna bir itirazdan fazlas deil. Bu kadarn da m yapmayalm? Bu kadarn yaptmzda buna ilk itiraz edecek olan Nuray Mert mi olmalyd? Hem de “Bir ezbere baka bir ezberle cevap vermek…” diyerek.
Öncelikle Nuray Mert’in ezbere kar bu antipatisi için bir iki ey söylemek isterim. Bir insann doru bildiini tekrarlamas ezberse, bu ezberin neresi kötü? Srf ezber görülmesin diye inandmz bir eyde srar etmeyelim mi? Sedat etmeyelim mi doru bildiklerimizde, elaleme ezberci görünmeyelim diye? Bu denklemde ezberi olmayan insan nasl bir insandr inann anlayamadm.
Ezber, nihayetinde sorgulanmadan kabul edilmi bir domaya dönümüse, delili, temeli yoksa kötü bir eydir elbette. Ama dorulanm, delillendirilmi, gerekçelendirilmi baz gerçeklerin tekrarlanmas da bir ezber görüntüsü veriyorsa bunun neresi kötü?
Burada kastedilen ey Resmi tarihe kar çkanlarn da ayn ekilde tarihi çarpttklar ise ben kendi adma konuurum. Delilsiz konuup da ortaya attm bir tarihi iddia yok. Hatta daha ileri gidip resmi tarihi sorgulayan genel muhafazakâr tarihyazmlarnn da tarihyazm konusunda çok daha bilimsel ve cesur olduunu söyleyebilirim. Karlarndaki resmi tarih ayn zamanda kulland hegemonik araçlar dolaysyla o kadar baskn ve o kadar “sorgulamadan ezberletici” ki, söylediklerini hemen “deli saçmas” olarak mahkûm edebiliyor.
imdiye kadar resmi tarih dnda bir eyler söyleyip de hemen söyledikleri hegemon söylem tarafndan itibarszlatrlmam kimseyi görmedim. Bu itibarszlatrma ise bu muhalif söylemlerin zaafndan deil, hala resmi söylemin ne kadar baskn ve despot olmasndan kaynaklanyor. Ayn ey Nuray Mert’in bana defalarca geldi üstelik, kendisinin de hatrlatt gibi. Kaç linç yedi, kaç defa itibar suikastine urad bir iki resmi tarih bilgisini veya “ezberini” kurcalad diye… Yani bir ezbere kar baka bir ezber boyutunda hiç deiliz. Hala resmi söyleme kar ortaya konulan eletirel söylem belki hakikat gücüne dayal bir hegemonya oluturuyordur ama resmiyet noktasnda son derece asimetrik bir düzeyden sesleniyor.
Tarihyazmnn siyasetten bamsz olmad ve objektif olamayaca yönündeki Nuray Mert’in uyarsn ben de tekrarlyorum bir ezber olarak. Hem Türk Dininin Sosyolojik mkan (1999, 2021) hem de Tarihbozumu (2010, 2025) isimli kitaplarmda tarihyazmnn bugünün tartmalarndan, siyasetinden ve tarihçinin siyasi ve ideolojik deer yarglarndan, tercihlerinden bamsz olamayacana dair yöntemsel önerileri de olan sosyolojik analizler yapmtm. Tarih o yüzden herbirimizin bugünkü duruumuzu geçmie dayanarak gerekçelendiren bir anlatya dönüüyor. Ama tarihyazmnda yine de dürüstlük mümkündür, diyaloga elbette kapal, herkesin bakasna kendi anlatsn sallad bir alan deildir.
Mert, benim yeni resmi tarih dayatmasna ilikin bir uygulama yok deyiime kar, “Bu ülkeyi ayyalar yönetiyordu” ifadesinin en yüksek makam tarafndan kullanldn hatrlatyor. Sormadan edemeyeceim ki bu söz kimin tarafndan söylenmi olursa olsun, hangi ara bir resmi tarihe dönümü oluyor? Ayrca Mustafa Kemal’in sofrasyla ilgili bütün tarihi veriler bugün eskisine nazaran biraz daha fazla ortada, bütün detaylaryla biliniyor. Yllarca bugün bütün detaylar bilinen bu yaam tarznn üzerinde bile nasl bir sansür olduunu da biz hatrlatalm m? Nedendi, nasld? Böyle bir sansür uygulanarak nasl bir koruma salanyordu? Bugün bunlar hiç kimseyi karalama edebiyatna bavurmadan da konumann ortaya çkaraca gerçeklerden neden çekiniliyordu? Mevzu açlnca kimin neyi ne kadar konuacana da kimse snr koyamaz ki.
Yine Nuray Mert Milli Mücadeleyi yönetmiler arasndan çkan Cumhuriyet kadrosu için “sava önce zihinlerde kaybedilir” ifademi hakkaniyetsiz ve gerçeklerden kopuk olarak gördüünü söylerken bana delil olarak Mustafa Kemal’in bir Osmanl paas olarak Birinci Dünya Sava öncesi cephe cephe dolam, Milli Mücadele sürecini yönetmi olmasndan baka bir ey öne sürmüyor. Belki tartma ilerlerse baka delilerini de ortaya koyabilir. Ama benim bu konuda daha önce Yeni afak’ta yazdm yazlar içinde bu sözümü nereye dayandrdm yeterince delillendirdiimi düünüyorum. Daha 1908 ylnda ve daha ortada sava yok, bütün Ortadou corafyas Osmanl’nn bir parças. Elbette sorunlar var, ama bu sorunlarn kökten çözümü için “oradan çekilmeyi” bir tez olarak öneren bir Mustafa Kemal var. Bunu bizzat kendi arkada Ali Fuat Cebesoy anlatyor, ükrü Haniolu da baka kaynaklarla bu görüün onda çok eskiden var olduundan bahsediyor. Bunu imdiye kadar kimse doru dürüst sorgulamam. Oysa bu kesinlikle Osmanl’nn yklnn ve yerine Anadolu’ya skm bir devletin Kemalist bir formatta kuruluunun bütün yazlmn barndran bir anlay.
Evet Osmanl subaylarnn bir ksm arasnda bu fikir mevcut ama hepsinin arasnda deil elbet. Hatta bizzat Falih Rfk Atay’n mezkur ifadesiyle ayet o masada Ali Fuat Cebesoy gibi güçlü isimler olmasayd bu fikirlerinden dolay dier subaylar Mustafa Kemal’e kar çok büyük bir tepki gösteriyordu. Bu öyle kolayca bir sicil gösterilerek geçitirilecek bir konu deil tabi. Belki Nuray Mert’in yapt gibi daha akademik bir zeminde ele almak lazm.
Nuray Mert’in “Mustafa Kemal’in otoriter siyasi anlayna iaret etmek baka, ona kar çkm herkesi kahramanlatrmak baka eyler” deyiini de yine benim yaklam tarzm fazla hafife almak olarak teessüfle karladm söylemek zorundaym. Kazm Karabekir’in alenen madur edildii bir Nutuk anlatmna vermeye çalt cevap dolaysyla bana gelenleri anlatmak onu her bakmdan aklayp paklamak anlamna gelmeyeceini bilmemesi mümkün deil Mert’in. Neticede birçok noktada ttihat ve Terakki’nin birçok günahna ortaktr Kazm Karabekir. Abdülhamid’in hallindeki rolünü de unutmuyoruz. Ancak bu olayda Kurtulu savann baaktörü olarak tasfiye edilme ve ardndan hakknda münhasran Nutuk’ta serdedilen iddialara cevap hakk bile verilmemesinin ortaya çkard hakllk/maduriyet durumunu da gözard etmemiz gerektii anlamna gelmiyor.
Ve konu öyle uzar gider. Önümüz bayram, devam ederiz gerekirse.
Bu vesileyle Ramazan Bayramnz tebrik ediyorum.
Yazar: Yasin Aktay |
18-03-26 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
