Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 222 |
Geçtiimiz hafta sonu konferanslar için Sivas ve Elaz’daydm. Pazar sabah Sivas’tan Elaz’a geçerken Divrii’ye uradk. Çok uzun zamandr, bu irin slâm beldesine yolumu düürmek istiyordum, ancak Divrii’yi dünya çapnda öhrete kavuturan ulu cami ve ifahane yllardan beri restorasyonda olduundan, ziyaretimi de erteliyordum. Nihayet çalmalar tamamlannca, imkânlar frsata dönütürdük. Epey serin bir bahar sabah, Divrii’yi idrak etmek nasibine erdik. “Ziyaret” yerine “idrak” kelimesini kasten kullanyorum elbette. Gidip görünce anladm ki, Divrii ziyaret deil idrak edilir.
Günümüzde Sivas’n bir ilçesi olan Divrii, aslnda 15 bin nüfuslu bir kasaba; ancak slâm tarihinde çok az beldeye nasip olan bir derinlie sahip. 1180’lerden 1270’lere kadar ehri yöneten Türk hanedan Mengücekliler, Divrii’de o kadar kalc ve silinmez izler brakm ki, daha uzaktan görür görmez, srtn dalara yaslam biçimde size tebessüm eden ve adeta “Gelin bakalm, size anlatacaklarm var” diye fsldayan ehrin büyüsüne kaplyorsunuz. Herhalde eriilmesi güç konumu sebebiyle olsa gerek, Divrii, tarihteki büyük ykm ve istilalardan kendisini korumu. Anadolu Selçuklularna bal bir ehir devleti olan Mengücekliler, bu sayede Divrii’yi batan baa imar etme frsat bulmular.
Divrii Ulu Camii’ni ve ona bitiik ekilde ina edilen ifahaneyi, caminin müezzini Nail Ayan Hoca’nn mihmandarlnda gezdik. 1228-1243 tarihleri arasnda tamamlanan külliyenin cami ksmn Süleyman ah’n olu Ahmed ah yaptrm. ifahaneyi ise Ahmed ah’n ei Melike Turan Melek vakfetmi. Külliyenin ba mimar, Muîs olu Ahlatl Hürrem ah. in ilginç taraf, Divrii Ulu Camii ve ifahanesi, Hürrem ah’n bilinen ilk ve tek eseri. Tarihe böyle bir âbideyle geçmek de her faniye nasip olmayacak bir devlet dorusu. Tam iki saat boyunca, külliyenin içindeki ve dndaki ayrntlardan gözümüzü alamadk. Ta ilemeler, taç kaplar, süslemeler, semboller, mânâlar ve iaretler… Nail Hoca anlattkça, biz de tarihin derinliklerine doru dalp gittik.
Seyahatten önce yaptm aratrmalar srasnda, Divrii Ulu Camii ve ifahanesi’ne “Anadolu’nun Elhamra’s” dendiini okumutum. tiraf etmem gerek: Divrii’ye doru yaklarken “Endülüs’ün incisi Elhamra’nn ihtiamyla kyaslanacak bir eser olabilir mi gerçekten?” diyordum. Fakat külliyeyi görünce, tek kelimeyle çarpldm. Defalarca Endülüs’e seyahat etmi, Elhamra Saray ve Müslümanlardan kalma dier eserleri her yönüyle incelemi biri olarak, artk unu söylemekte beis görmüyorum: Divrii Ulu Camii ve ifahanesi, Endülüs’teki hiçbir eserle kyaslanamayacak derecede muhteem ve olaanüstü. Bu cümleyi, ne dediimi bilerek kuruyorum.
Divrii’den ayrldktan sonra Arapgir ve Keban üzerinden seyahatimize devam ettik. Divrii Kaymakam Sayn lyas Klç Bey’in “Divrii’deyseniz misafir etmek isterim” eklindeki mesaj bize ulatnda, çoktan Elaz’a varmtk. Ama Divrii, tek seferde hazmedilip anlalacak bir ehir deil elbette. Yeniden ve tekrar gelmek, uzun zaman kalmak, gecesiyle gündüzünü yaayp tarihin derinliklerine doru tefekkürlere dalmak gerekiyor. Kaymakam Bey’e de nazik daveti için teekkür ederken -inallah- tekrar geleceimizi belirttim.
Anadolu’muz, slâm dünyasnn her tarafna uzanan kollaryla ve balantlaryla, barnda nice hazineler gizleyen bir corafya. Bu yönüyle, Anadolu’nun kymetini yeterince bilip takdir edebildiimizi söylemek zor ne yazk ki. Anadolu’yu etraflca anlamadan ve kavramadan da âlem-i slâm’ ihata etmek imkânsz. Bu sebeple, özümüz ve yüzümüz Anadolu’ya dönük. Ayamz da smsk bu topraklara basyor. Divrii’nin bana fsldad nice cümle arasnda, herhalde en güçlüsü buydu.
Divrii’yi muhakkak görünüz ve idrak ediniz. Bakalm, bu kadim slâm beldesi size neler söyleyecek?
Yazar: Taha Kýlýnç |
08-04-26 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
