Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : SANAT / DÜNYA BÝR OYUN- Sinema | Okunma Says: 1010 |
Masann bir yannda Mustafa, öte yannda Hür Adam
Hür Adam... En çok bir ilkokul müsameresi kvamnda. Can Dündar'n Mustafa's, Zülfü Livaneli'nin Veda's kadar...
Ortak vasflar, kötü çekilmi kötü film olmalar.
Tüm sermayeleriyse sözümona ideolojik hakllk.
Güçlerini sadece inançlarndan alyorlar çünkü.
Peki ya içerik ve biçim'in hakk?
Anlatan'n veya anlatlan'n deil, bizatihi anlatmn kendisi?
Yüce temalar karsnda bunlarn hepsi de basit birer teferruatm gibi görünür.
Gaye, bir yüce'yi/yücelii, bir ulu'yu/ululuu anlatmak olduundan, anlatmn da bu yücelik ve ululuktan pay alaca varsaylr.
Amac srf ulu bir kiiyi veya konuyu daha da yüceltmek olduu için, yönetmen/yapmc, seyirciden de ayn inançla, ayn duyguyla ortaya koyduu eseri yüceltmesini bekler.
Bekledii gerçeklemediinde, eletirilerin kymetini takdir etme güçlüü çeker ve "Daha da yüceltecektim ama imkânlar elvermedi" diye szlanr. Oysa ne denli kutsal, ne denli mübarek, ne denli hakl olursa olsun, hiçbir amaç, herhangi bir sanat eserine koulsuz olarak bu niteliklerin yüklenmesini hakl çkaramaz.
Sanat eseri, kalitesini, niçin'den önce nasl sorusuna verdii cevapla göstermek zorundadr.
Hadi özü bir yana, hiç deilse içerik ve biçimiyle...
* * *
Hür Adam'n içerii de, biçimi de fevkalâde zayf ve yetersiz.
Basit müsamere teknikleri...
Politik ajitasyonlar bile çocukça.
Rus komutan esir kampn geziyor, herkes ictimada, sraya girmi... Aralarnda bir tek koca Osmanl âlimi yerde oturuyor, üstelik elinde bir çubuk topraa umarszca bir eyler çiziktiriyor; güya amaç böylelikle salâbet-i diniyesine iaret etmek...
Topraa çiziktirdii ne ola ki diye düünüyorsunuz. Meer Bediuzzaman'n din bilimleriyle fen bilimlerini birletiren Ezher'e mümasil u ünlü üniversite hayâli imi: Medresetu'z-Zehra.
Esir kampnda —hem de Rus komutann önünde— yere oturmu bir hâlde elindeki çubukla topraa hayalindeki üniversitenin binalarn çizen bir Said-i Nursî...
Yönetmenin muhayyilesinin snrlar ite buraya kadar!
Kendi snrlarndan honut bir zekânn itminan!
Halbuki Said-i Nursî bir mimar, bir mühendis deil, bir âlim.
Bir âlime yakan ise, kurmay düündüü bir üniversitenin binalarnn deil, orada okutulacak derslerin içerik ve niteliinin tahayyülüyle telezzüz eylemektir.
* * *
Biliyorum, bu tür propaganda ürünlerinde anlatm dili kusurlarn veya teknik hatalar sralamann esas itibariyle bir mânâs da olmaz, bir yarar da.
Ancak yine de yüceltilmek istenen deerlere zarar verdiine inandm ucuz propaganda hevesinin maliyeti çkarlmaldr.
Bu nedenle tartmal bir sahneyle ilgili düüncelerimi açklamak isterim.
Bediüzzaman' Mustafa Kemal Paa'nn karsnda bacak bacaa atm bir halde gösteren sahneyle...
Fevkalâde sakil bir anlatm. Düük ve ucuz bir dil.
Neden?
* * *
Birincisi, sedirde veya yer minderinde, en çok taburede oturma geleneine sahip bir toplumun üyesi bacak bacaa atmaz, atamaz. Bacak bacaa atmak, iskemle, koltuk kültürünün ürünüdür, üstelik kimin karsnda bulunulduundan bamsz olarak, edebe mugayirdir. Bugün bile öyledir. Binaenaleyh bir samuray, bir yeniçeri gibi bir âlim de, bir mücahid de aslâ bacak bacaa atm bir halde tasvir ve tasavvur edilemez.
Bediüzzaman'n çada Ömer Muhtar' bacak bacaa atm bir halde tasavvur edebilir misiniz?
Geleneksel bir âlimin manevî terbiyesi, iç disiplini buna izin vermezdi. stese bile yapamazd.
Yanl anlalmasn, ahlâken deil, edeben.
* * *
kincisi, sradan bir Osmanl vatanda deil, ulema snfndan bir zatn o yllarda bacak bacaa atmas kesinlikle bir ecaat gösterisi, bir cesaret numûnesi olarak deil, bilâkis gayet münasebetsizce bir hareket olarak telâkki edilirdi. (Elmall Hamdi Yazr' veya Babanzâde Ahmed Naim'i deil, Vahdettin'in eyhülislâm' Mustafa Sabri Efendi'yi bile mücerred "bacak bacaa atm bir hâlde" tasavvur edecek bir tek iz'an sahibi düünülebilir mi?)
Yönetmene bu sahne sorulunca öyle demi:
— "Bunlar normal. Mustafa Kemal nasl siyasî bir liderse, Bediüzzaman Said Nursî de dinî bir liderdi. Zaten beraber çalmak için çaryorlar. ki liderin birlikte oturup tartmasndan doal ne var? Obama'nn karsna gittii zaman Tayyip bey bacak bacak üstüne atmyor mu? Herkes kariyerine göre hareket eder."
Yazk, çok yazk!
Bir Rus Paas'nn karsnda ayaa kalkmayp yerde oturan, buna mukabil bir Türk Paas'nn karsnda bacak bacaa atp konuan bir Osmanl âlimi!
Bir peygamber varisinin, bir âlimin izzet ve eref telâkkisi bu deildir, olamaz.
* * *
deolojik hakllk kuruntusunun bir alâmeti de anakronizmdir.
Bunun anlam u: Biz bu kadar mazlumken, biz bu kadar haklyken iimiz gücümüz yok bir de tarihe hesap m vereceiz? Tarihe... yani idrak ve iz'ana... yani ilim ve irfana...
Türkiye Büyükelçisi'ni kastl olarak alçak bir koltua oturtarak akllar sra aalamaya kalkan srailli yetkililerin bilinç düzeyinden ne fark var böylesi istiskal gösterilerinin?
Düüncenin tamad ve desteklemedii bir duygu düzeyi. Hepsi bu!
* * *
Sanatn özü dolaymdr. Göstermek, tehir etmek deil, aksine îma ve iaret etmektir. En azndan bu nezahet ve nezaketi gözetmektir.
Propaganda ile pornografiyi, bir sanat olmaktan çkaran taraflar, ideolojik hakllk dürtüsüyle salt gösterileni yüceltip yüksek düünce ve sanatn gereklerine burun kvrmalardr.
Hür Adam'n kendi dnda göstermek istedii bir ey yok. Mustafa gibi, Veda gibi, göstermek istedii zaten gösterdiinden ibaret.
Ne gizlisi var, ne sakls. Her eyi ortada.
Yazar: Dücane Cündioðlu |
23-01-11 |
||
| E mail: yenisafak.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
