Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TASAVVUF / TASAVVUF VE TARÎKATLAR | Okunma Says: 4159 |
Hatrlatma: Bu yazdan önce ayn yazarn "Nakîliin Birletirici Rolü" balkl yazsn, daha sonra bu yazy okumanz tavsiye ederiz. (Dorulu)
Haminnemizin pozitivist hurâfeleri ve tekkeler
Nakîlik, tarikatlar içinde kendini yenileyen, yaanlan dönemin artlarna uyum salayan bir akm olarak da dikkat çekicidir. 17. asrn sonunda, Hindistan’da mam Rabbânî ile yeni bir güç kazanr. 18. asrda Hindistan’da Rabbanî’nin “müceddidiye” kolu etkili olur. Hindistan, tarikatn üçüncü büyük merkezi haline gelir. mam Rabbânî, iîlie kar siyâsî muhalefet de içeren kitab “Mektûbât”la etkili olur ve sünnî ulemây da nakiîie çeker. Rabbanî, “Müceddid-i elf-i sani” yani “kinci bin yln müceddidi”, yenileyicisi saylr. Hicri 971’de Serhend’de doar. Nakîlik, kaadirîlik, çetîlik, sühreverdîlik, kübrevîlik yollaryla birlikte daha bir çok yolu nefsinde toplar.
Hind sahasnda, Rabbanî’den sonra ah Velîyullah Dehlevî önemli bir isimdir. Müceddidiye Hindistan dnda da tesirini gösterir. Osmanl sahasnda yaylr, Türkistan’da, tarikatn çk bölgesinde de hâkim olur, oradan Volga havzasna kol atar. 19. asrda yaayan Mevlâna Halid-i Badadî, Dehlevi’nin halifesidir. Halidî kolu, asl arl Osmanl sahasnda olmakla beraber, Balkanlar’dan Güneydou Asya’ya, Krm’dan Arabistan’a kadar geni bir alana yaylm, 19. ve 20. yüzylda bölgenin sosyal ve siyasî hayatnda önemli rol oynamtr.
Burada bir istitrata ihtiyaç var. Çinenen sakz udur: Tekkeler ve türbeler, Türkiye’de ve Sovyetler’de, insanlar miskinlie, tembellie sevkettii için, hurafeci yapt için kapatld... Aradan bu kadar zaman geçtikten sonra bu gerekçeyi hâlâ ciddiye almal myz? Bu tezle geçmi büyüklerin kabir ziyaretini yasaklayanlarn, modern dönemde kabir ziyaretini zorunlu protokol listesinin bana aldklarn hatrlamakta zorlanr myz?
Tasavvufa, tekkelere, tarikatlara kar 20. yüzylda sonuca ulaan tepkiler ve uygulamalar, gerçekten tarikatn, tekkelerin kötülüünden, zaaflarndan, insanlar atalete, miskinlie sevketmesinden kaynaklanyor olabilir mi? Sömürgeciler öyleyse neden tekkeleri kapatmak, tarikatlar yasaklamak yönünde hareket ettiler? Onlar için slâm dünyasn uyuturan, güçten düüren bu kurumlara ihtiyaç yok muydu?
21. yüzyln banda haminnemizin inandrld hurafelere inanmak zorunda myz? slâm dünyasnda bütün anti-emperyalist hareketlerin arka plannda tekkelerin, tarikatlarn varln emperyalistler bildii halde biz niye bilmezden geliyoruz? Sömürgeciler, yerel yöneticileri, mahallî iktidar sahiplerini kontrol altna aldklarnda dahi, karlarnda tasavvuf kaynakl dinamik bir mücadeleci güç buluyorlard.
Hindistan’da ngilizlerin en büyük düman tarikatlard. Afrika’da talyanlarn ve Franszlarn en büyük korkular tarikatlardand, bilhassa Senusiliktendi.
slâm, kilisesi olmayan, din bürokrasisi olmayan bir dindir. Bu anlamda tekilattan yoksundur. Devlet, onun bu tarafn tamamlar. Devlet bu tamamlayclk görevini yapamad zaman ne olur? slâm'n, disiplinli görünüü, kurumlam yüzü tarikatlardr. Onlar devletin görevini yapmad veya etkisiz kald zamanda, yaplmas gerekeni yaparlar. Oryantalistlerin arkaplann doldurduundan üphe etmediimiz modern dönemdeki tasavvuf dümanlnn esas sebebi bu olmaldr.
20. yüzylda, hem batnn, hem dounun emperyalistleri tekkelerin kapatlmas, tarikatlarn yasaklanmas için ellerinden geleni yapmlardr.
19. yüzyln son yllarnn akm olan entelektüel islâmclk dahi, selefî bir görüle, tarikatlarn slâm dünyasnda oynadklar rolü görmezden gelmitir.
Meseleyi Osmanl Devleti balamnda deerlendirirsek, bilhassa nakîliin, daha dorusu onun hâlidiye kolunun, etkili olduu bütün alanlarda, Kafkaslar’dan Güney Asya’ya kadar bu devletin ba destekçisi olduunu görmemek için gerçekten görmemek lâzmdr!
Türkiye açsndan düünürsek, nakîliin, Türkler ve Kürtler arasnda yaygnl ile, ülkenin birlik ve beraberliinin önemli unsurlarndan biri olduunu kolaylkla fark edebiliriz. Türkiye’nin kuzey dousunu Ruslarn igalini önleyen eyh âmil ve sonrasnda yürütülen ve “müridizm” olarak adlandrlan mücadelenin nakîlikle alâkasn kurmakta kimse zorlanmaz. Çarlk rejimi yklnca Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti’ni halidî eyhlerinin kurduu da tarihî bir hakikattir. Hâlidiye’nin sadece Kafkaslar’da deil, Tataristan ve Bakrdstan’a kadar geni bir alanda etkili olduunu da unutmamalyz.
Yazar: D. Mehmet Doðan |
13-08-09 |
||
| E mail: Mail Adresi Yok | Tweet | ||
 |
 |
||
