Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
Bir edebiyat dergisi, edebiyatmzn bana gelen iyi eylerle ilgili anket yapm.
Türkiye edebî birikimi konusunda çok fazla düünmeyen bir ülke. Düünmeyen, yani tasnif yapmayan, seçmeyen, deerlendirmeyen... Mesela, türkçenin mutlaka okunmas gereken eserleri konusunda dörtba mamur, edebiyat çevrelerinin büyük çounluunun tasvibini alm bir deerlendirme yok henüz.
Bir zamanlar Millî Eitim’in yapt yüz temel eser (ki 70’i türkçe, 30’u tercümedir) sralamas orta öretim örencileri için düünülmü, çok da geni bir tasvibe mazhar olamam bir deerlendirme idi.
Bu deerlendirme ne kadar iyi niyetle balatlrsa balatlsn, sonuçlar balangçtaki niyetleri aan kötülüklere yol açmtr. Bugün bu sralamann uygulamas ile türkçenin 70 güzel eserinin karikatürleri asllarnn yerine geçmitir.
Çocuklarmz türkçenin klasikleri ile deil, onlarn adyla üretilmi taklitleriyle, özetleriyle, arlatrlm sahteleriyle megul ediliyor.
Bu yüzden böyle bir anket yaplmas önemli. Derginin anketinde sadece eserler üzerinden deil, kiiler ve olaylar da iin içine katlm. Sonuçlarndan tamamyla henüz haberdar olamadmz için, gazetelere yansyan kadaryla söylenilebilecekler var.
Türkiye’de edebî birikimin doru kavranamasnn önündeki en büyük engel ideolojidir. Elbette ideoloji günümüz Türkiyesinde 1970’lerdeki, 80’lerdeki katl ile kendini göstermiyor. Kamplamalar çözülüyor, iki ayr ülkede yaad sanlan yazarlar birbirlerini daha fazla tanmaya balyor. Buna ramen, bu anketin görünür sonuçlar, en azndan bir tarafta ideolojik blokun varln koruduunu, duvarlarn hükmünü icra ettiini ortaya koyuyor.
Anket sonucunda sralanan olaylar, eserler ve kiiler, henüz bu anketin içinde yer alanlarn büyük çounluunun ideolojik esaretinin sürdüünü gösteriyor. Yahut da, alkanlklarn ötesine geçecek bir hamle yapamadklarn ortaya koyuyor.
Edebiyatmzn bana gelen en önemli ey Orhan Pamuk’un Nobel edebiyat ödülünü almas olarak belirlenmi. Bu sonuç Orhan Pamuk’un veya eserlerinin deerini deil, olayn sonuçlarn esas alyor. Bu ödül, Türk edebiyatnn tannmas konusunda olumlu sonuçlar dourmutur, dolaysyla en önemli “ey” budur deniliyor.
Derginin yöneticileri hayflanarak ikinci önemli eyin Nazm Hikmet olduunu belirtiyorlar. Demek ki, birinci önemli ey olmal imi! Zaten ifadelerden Nazm hayranl ile ideolojik körlüün atba gittiini kolaylkla anlayabiliyorsunuz:
“Çada Türk iirinin kurucusu Nâzm Hikmet, iirimizi geleneksel divan ve halk iiri kalplarndan çkararak özgür koua ve sosyalist düünceye kavuturdu. Ad dünya iirinin ulular arasnda anld. Ardnda yalnzca destans bir iir birikimi deil, destans bir hayat da brakt. Hayat, bütün insanlk ailesinin geleceinde örnek oluturacak dürüst davranlar, sradan kahramanlklarla dolu geçti. Bu yüzden iirlerinin yan sra örnek yaam biçimiyle, hayat karsndaki tutumuyla da özledii bir dünya kurulana dek önemini yitirmeyecek bir ozan-kiilik.”
Bu cümlelerden adnn “hayal adas” anlamna geldii söylenen derginin yöneticilerinin tahayyüllerinin ne kadar snrl, ufuklarnn ne kadar dar olduu açkca anlalabiliyor.
Modern iirimizin kurucusu neden Nazm Hikmetmi?
20. yüzyln banda iirimizi yenileyerek bize ulatran büyük öncüleri var. Yahya Kemal var, Ahmet Haim var, Mehmet Âkif var... Bu üç isim anlmakszn modern Türk iirinden söz edilemez. Nazm’n iiri bu isimlerden ancak Mehmet Âkif’e nisbetle bir yere konulabilir. Bu yer ise asla Âkif’in önünde olamaz.
Nazm’n iirimizi geleneksel divan ve halk iiri kalplarndan çkararak özgür koua (ne demekse) ulatrd iddias için cehalettin tecessümünden baka bir ey deil.
Tanzimat’tan beri halk ve divan iirlerinin dnda bir iir alan oluturulmutu ve 20. Yüzyl iiri, bu alanda geçmii ile de yüzleerek yeniden dodu. Bu oluumda Nazm’n öyle çok fazla söz edilmeyi gerektiren bir yeri yok. Hatta akran Necip Fazl’n iir kudreti yannda, Nazm’n ad kolaylkla telaffuz edilemez. Nazm’ yükselten propaganda iiri deil, baka eyleri esas alr.
Nazm’n asl marifetinin bizi soyalizme kavuturmas olduu anlalyor. “Ardnda yalnzca destans bir iir birikimi deil, destans bir hayat da brakm” Bu hayatn neresi destans? Türkiye’nin devrimcilii, ilericilii hiç dilinden düürmeyen tek parti yöneticilerinin gadrine uramas dnda. Hayat nasl bütün insanlk ailesi için örnek oluturabilir? Yeryüzü tarihinin tand en kanl diktatörlerden Stalin’i tanrlatrmas m? Sonuna kadar bu eli kanl diktatörün medhiyesini yapmas m? Nazm’n sonradan Stalin kart gösterilmesi için harcanan çabalar büyük ölçüde kurgu ürünü... Nazm’n örnek yaam biçimini hangi günümüz insan çocuuna bir model olarak tavsiye edebilir?
Bunlarn yapt bir ey ama, edebiyat böyle bir ey deil!
Yazar: D. Mehmet Doðan |
30-01-11 |
||
| E mail: habervaktim.com | Tweet | ||
 |
 |
||
