Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 5066 |
Alama psikolojisi ve gözya gerçekleri
Dünyaya admmz ilk attmzda ve ilk nefesimizi cierlerimize çektiimizde alamaya baladk. Bebekken karnmz acktnda, bir armz olduunda aladk. Çünkü elimizden baka bir ey gelmiyordu. Çocukken istediklerimizi elde etmek için alama silahn kullandk. Bazen de yediimiz dayak sonrasnda aladk. Ergenlik çana geldiimizde ulu orta alamay braktk. Artk yalnz kaldmz zamanlarda skntdan, üzüntüden, aktan ve ayrlktan alar olduk. Büyüdükçe gözyan daha az döker olduk. Hayata gözlerimizi yumduumuzda bu sefer alayan biz deil sevdiklerimiz oldu.
Ksacas alamak hayatmzn her aamasnda bizimleydi. Gözyalar ile dünyaya geldik ve yine dünyadan gözyalar ile ayrlyoruz. Hepimiz çok iyi biliyoruz ki, her gözya dökmek alamak deildir. Bilim adamlar gözyalarn dört ana gruba ayryorlar:
Temel Gözyalar
Bu gözya arlkl olarak su ve tuzdan oluuyor ve göz yüzeyimizin kaygan kalmasn salyor. Günlük ortalama 150-300 gram kadar salglanyor ve bir süre sonra burun boluuna salnyor.
Refleks Gözyalar
Ani durumlarda gözü korumak amacyla salglanan gözyalardr. Soan dorarken ya da gözümüze toz kaçtnda gözlerimizin yaarmas sonucu ortaya çkan gözyalardr. Refleks gözyalar salglandnda biz bu durumu alamak olarak adlandrmyoruz, daha çok gözlerim yaard ibaresini kullanyoruz.
Duygusal Gözyalar
Youn bir duygunun sonucunda dökülen gözyadr ki, bu gözyann dökülmesini biz alamak olarak nitelendiriyoruz. Duygusal gözyalar dier gözyalarndan % 25 daha fazla protein içeriyor. Ve tansiyonu düürüp toksinlerin dar atlmasn salyor. Bununla birlikte duygusal gözyalar vücudun iyilemesine yardmc oluyor. Zararl bakterilerin temizlenmesi yine bu gözyalarnn sayesinde oluyor. Aratrmalar duygusal gözyann kiiyi depresyondan uzak tuttuunu gösteriyor. Yani aladmzda sadece alam olmuyoruz. Bir yandan rahatlarken, dier yandan kendimizi depresyondan uzak tutuyoruz. Alama sonrasnda kendimizi rahatlam hissetmemiz bu tezi destekliyor.
Patolojik Gözyalar
Son yllarda literatürde bir alama çeidi daha dikkat çekiyor: patolojik alama. Özellikle baz psikolojik sorunlara maruz kalan hastalarda o anki durumla ilgisi olmayan uygunsuz alamalar görünüyor. Mesela hastaya yemek yedirirken, hastann yatak örtüsü toplanrken hastann da kontrolü dnda gerçekleen alamalar patolojik alama olarak nitelendiriliyor. Yani etki eden faktörle gözya arasnda dorudan bir balant bulunmuyor. Ve en önemlisi de bu alamann hastann istei dnda gerçeklemesi. Hasta da kendinin neden aladn bilmiyor. Özellikle Parkinson ve Alzheimer hastalarnda patolojik alama görülebiliyor.
Neden Alyoruz?
Biliyoruz ki, her gözya dökme alamak deildir. Alamamza yol açan temel faktör duygu younluudur. Bazen oluyor, o kadar seviniyoruz ki ‘mutluluk gözyalar’ döküyoruz. Bezen de üzüntümüz o kadar derinleiyor ki ‘hüzün gözyalar’ yanaklarmzdan süzülüyor. Korktuumuz durumlarda ise ‘korku gözyalar’ döküyoruz. Dayanlmaz aclara maruz kaldmzda, çaresizliimizin dozu arttnda gözlerimizden ‘ac gözyalar’ süzülüyor. Kimi zaman da pimanlk duygusu o kadar bizi saryor ki ‘pimanlk gözyalar’ kendini gösteriyor.
Alamada Etkili Olan Faktörler Nelerdir?
Bizde duygu younluu oluturan durumlar d kaynakl olabildii gibi iç kaynakl da olabiliyor. D çevremizde yaadmz bir olay (ölüm, baar, hastalk) bizi alatabilecei gibi, iç dünyamzda zihnimizdeki düünceler ya da geçmi hatralar bizi alatabiliyor.
En Çok Ne Zaman Alyoruz?
Zaman açsndan baktmzda bebekliimizde ve çocukluumuzda daha çok aladmz söyleyebiliriz. Ergenlikten sonra azalan alama yallkla birlikte yeniden artmaya balyor.
Peki, en çok hangi duygu younluunda daha çok gözya döküyoruz? Sevinç gözyalarmz m daha fazla yoksa ac gözyalarmz m? Aratrmalar % 49’luk oranla daha çok ‘hüzün gözyalar’ döktüümüzü gösteriyor. Bunu % 29’luk oranla ‘mutluluk gözyalar’ takip ediyor. En son srada ise % 4 ile ‘korku gözyalar’ yer alyor.
Neden Kadnlar Daha Fazla Alyor?
Yaplan aratrmalar ergenlik dönemine kadar erkeklerle kzlarn ayn oranda aladn gösteriyor. Bu dönemden sonra ortalama olarak kadnlar erkeklerden dört kat daha fazla alyor. Kadnlar ylda ortalama 64 defa alarken erkekler 17 defa alyor.
18-75 arasnda 331 katlmcdan 30 gün boyunca gözya günlüü tutmas isteniyor. Aratrma sonucunda kadnlarn erkeklerden 4 kat daha fazla alad görülüyor. Aratrmay yapan Dr. Frey bunu sebebini daha çok kadnlardaki hormonal dengeye balyor. Bunun yannda kültürel faktörlerin erkeklerin alamasna engel olduuna da deiniyor. “Erkek adam alamaz”, “Alamak zayflk göstergesidir” gibi inançlar erkeklerin duygularn bastrmalarna neden oluyor.
Timsah Gözyalar
Çokça kullanlan bir gözya deyimi de ‘timsah gözyalardr’. Timsah gözyalar döküyor demek bir eye üzülmedii halde üzülmü gibi yapmak demektir. Sahtekârlk, iki yüzlülük gibi olumsuz bir anlam vardr. Timsah gözyalar denilmesinin nedeni ise timsahlar avlarn yerken, azlarn çokça açtklarnda, gözlerinden bir sv salglanmasdr. Aslnda gözya gibi görünen bu svnn üzüntüyle bir ilgisi yoktur.
Ya Alayamyorsak?
Aratrmalarn alamann insan vücudu ve psikoloji üzerinde rahatlatc etkisi olduunu gösterdiini söylemitik. Peki, alayamayanlar ne olacak? Eer alayamyorsak farknda olduumuz (bilinçli) ya da farknda olmadmz (bilinçd) alamamz bloke eden nedenleri bulup onlar ortadan kaldrmamz gerekiyor. Gerekirse bu noktada bir psikologdan profesyonel bir yardm almay bile tercih edebiliriz.
Özetle her ne kadar günümüzde alamak zayflk göstergesi olarak görülse ve gösterilse de gözya dökmekten çekinmememiz gerekiyor. Çünkü alamak ruhumuzda biriken kirleri atp hafiflememizi salyor.
Üzüntünüz az sevinç gözyanz bol olsun.
Yazar: Psikolog Mehmet Teber |
05-02-11 |
||
| E mail: haber7.com. | Tweet | ||
 |
 |
||
