Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
Türkiye'ye dair söylenebilecek en gerçek ifade bu corafyada yaayanlarn Müslümanlk'la yorulmu olmasdr. Son kertede bu topraklarn geleceine dair söylenebilecek son sözü bir ekilde slam, Müslümanlk'la ilintili tercihler belirleyecektir. Bu o kadar çarpc gerçektir ki, paradoksal olarak son batllama tarihimiz bile bu olmadan açklanamaz. Mesela Osmanl'nn yönetimde, toplumsal yapsnda krlma, baka bir ifade ile “dinden uzaklama” ile sonuçlanan batllama yönündeki düzenlemeleri bile slam adna gerçekletirilebilmitir. Tanzimat, Islahat düzenlemelerinin slam referans alnmadan meruiyet kazanmas nasl mümkün deildi ise bugün de yaananlar bundan pek farkl deil. Avrupa Birlii projesinin toplumu daha slamlatracak bir proje olduunu kimse iddia edemez. Aksine daha modernletirici, sekülerleme yönünde atlm önemli bir adm. Bu alanda devlet politikas olarak balatlan sürecin, en azndan toplumsal geçmileri ve halk düzeyindeki imaj bir ekilde “slam ve Müslümanlk'la ilikilendirilen” bir iktidar eliyle gerçekletiriliyor olmas bir tesadüf olmasa gerek.
slamn tarihsel bir gerçek olarak bu topraklarda oynad rol sadece siyasal ve toplumsal etkiden ibaret deil. Anadolu'ya Müslüman olarak göçen ve buray bir slam ülkesi haline getiren Türklerin bu topraklarda”slam öncesi”nin olmamas, slam'sz bir gelecein tasavvur edilemeyeceine iaret eder. Bu anlamda bu ülkenin varolu art dinle ilikili olmak zorundadr.
Resmi Türkiye'nin ve seçkinlerin görmezden gelmelerine, yok saymalarna ramen slam olmadan bu ülkenin 'kendi olarak' bir gelecek tasavvuru kurabilmesinin imkanszln yaadmz tecrübe yeterince göstermektedir. Önümüze çkan etnik, dînî, sosyal ve kültürel sorunlarn tümü bir ekilde slam'la ilintili sorunlardr.
Siyasal ve toplumsal anlamda dinin bu kadar merkezi arlnn olmasnn yok saymakla halledilemeyeceini en azndan Cumhuriyet tarihi bize göstermektedir. Elbise deitirir gibi medeniyet deitirilemeyeceinin hazin öyküsüdür batllama tarihimiz.
Bu hüznü en çok ve derinden hisseden seçkinlerimiz olsa gerek. Bir anda yok saydklar, reddettikleri, yabanclatklar ve küçümsedikleri dini ve onun hayata yansyan yanndan kaçtkça dehetli bir yalnzla düülerini satr aralarnda okursunuz..
Bu anlamda Türkiye'de doup büyüyen birinin ateist olmas bile mümkün deildir. Ezanla dünyay kavrayan, hayatnn her safhasnda karsna çkan dinin sembolleri, yansmalar karsnda felsefi anlamda bir ateizmden bahsetmek ne kadar gerçekçi? Olsa olsa kendini o ekilde görmek ister, bir tür sahne sanatçs gibi davranr. Ama bir ömür rol yaplamayaca içindir, içinde bulunduu o muazzam boluktan kurtulmak için genlerine ileyen dünya ile temasa geçmek zorunda kalacaktr.
imdi slam'n bu toplumda bu denli köklü bir etkiye, varolusal bir deer ifade etmesine ramen bu toplumun tüm özellikleriyle bir slam toplumu olduu söylenebilir mi? Bunu kimse iddia etmiyor zaten. Ancak bu toplumu slam olmadan ne anlayabilir ne de var klabilirsiniz.
Son günlerde baz yazarlarn gündeme getirdii, bence önemli bir tartma, kültürel Müslümanlk ve slam tasnifi üzerinde kafa yormak gerekmektedir. Ne yazk ki entelijansiyamz bu konular farkedecek, kavrayacak derinlie ve sorumluluk duygusuna henüz sahip deildir. Bir oryantalist kadar yaad toplumun kültürüne vukufiyeti olmayan, kendi insanna mesafesi orannda “uygar ve çada olduunu düünen bir zavalllk abidesi bir okumu-yazm kitlemiz var.
Burada sorun, slam medeniyetinin yeniden nevü nema bulup bulmayaca ile ilgilidir. Madem slam bu topraklarda bu kadar köklü ve belirleyici bir etkiye sahip “slam medeniyetinin neden bu halde” olduu sorulabilir.
Temel mesele slam medeniyetinim yeniden canlanp canlanmayaca konusunda düümleniyor. Bu yakc soruya geçmeden önce, sorulmas gereken soru udur. “slam medeniyeti ölü bir medeniyet midir? “ Ya da “ölü olan slam medeniyeti mi yoksa Müslümanlar mdr?”
Bir medeniyetin ölü bir medeniyet saylmas için tarihi sürekliliin kesilmesi, referans çerçevesinin ortadan kalkmas, bunu tayacak yaayan bir toplumun artk mevcut olmamas gerekir. Birçok antik medeniyetin hayatiyetini yitirmesi maddi artlarn bir sonucu olduu kadar o medeniyeti evrensel çapa tayacak referanslarndan mahrum olmasndan kaynaklanr.
slam medeniyeti hem genel anlamda hem de Selçuklu-Osmanl birikiminin bu topraklardaki tecrübesine bakarak iki ey çok açk bir ekilde önümüzde duruyor. Birincisi; maddi olarak Bat karsnda bir yenilgi söz konusu. Bu yenilginin, uzun tarihimiz açsndan bakldnda mutlak olmad çok bellidir. slam tarihinde açlan bir parantez olarak okunmaldr.
kincisi bir medeniyeti evrensel boyutlara tayan, sürekliliini salayan referans çerçevesi açsndan bakldnda slam medeniyetinin tarihi tecrübe ve süreklilik ve kaynaklar açsndan sorunu olmad görülür. Yani slam medeniyeti her an bu çaa ve yeryüzünün herhangi köesindeki her hangi bir toplulua söyleyecek sözü olan, tecrübesi ve kaynaklaryla bunu yeniden üretecek dinamizmdedir.
Bu durumda sorun nedir? slam medeniyeti diri ancak sorun bunu tayacak Müslümanlardadr. Müslümanlarn tarihi tecrübe, birikimleriyle yeniden salkl iliki kurmalaryla alabilecek bir kriz yaanmaktadr. Kriz varsa bunun almasna yönelik arayn olmamas mümkün deildir.
Yaznn tamam için tklaynz.
NOT: Vurgular bize âittir. (Dorulu)
Yazar: Akif Emre |
17-08-09 |
||
| E mail: Mail Adresi Yok | Tweet | ||
 |
 |
||
