Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 2197 |
TÜSAD (Türk Sanayicileri ve Adamlar Dernei) kuruluunun 40'nc ylnda ülkemiz efkâr- umumiyesine yeni bir “anayasa tasla” sundu. Kendisi bu çalmaya “Yeni Anayasann Be Temel Boyutu” adn vermesine ramen medyamz daha çok “Yeni Anayasa Tasla” diyor.
2 Kasm 2010 – 1 Mart 2011 tarihleri arasnda Prof. Dr. Ergun Özbudun ve Prof. Dr. Turgut Tarhanl’nn e koordinatörlüünde düzenlenen yuvarlak masa toplantlarnda ekillenen taslak 22 Mart 2011 tarihinde duyuruldu. O günden beri Türk efkâr- umumiyesini hayli megul eden çalma ayn zamanda büyük tartmalara da yol açt. “Vatandalk tarifinde Türklük kelimesine yer verilmemesi, nüfus kâtlarndan din hanesinin kaldrlmas, din dersinin mecburi ders olmaktan çkarlmas, baörtüsünün ksmen serbest braklmas, Genelkurmay Bakanlnn Millî Savunma Bakanlna balanmas” gibi teklifler sanrm daha çok tartlacak.
Bu “anayasa tasla” meer dil ve ifade yönlerinden de “taslak” m.
(“Taslak” kelimesinin baz manalarn hatrlayalm: 1. Görünüü düzgün olmayan, kaba saba. 2.Geliigüzel yontulmu aaçtan yaplan hamur ya da çamar teknesi. 3. Henüz gerei gibi ilenmemi, kaba, yakksz, kusurlu.)
TÜSAD’n “Anayasa Tasla” ndan “Taslak” Cümleler
(Not: Cümlelerdeki imla hatalar Hüseyin Movit'e brakld için ele alnmamtr.)
“Temel Hak ve Özgürlükler” ksmndan bir cümle:
“Ayrca bir ksm oldukça eski tarihli olan uluslararas insan haklar sözlemelerinde yer alan haklar ve özgürlüklerin kapsam, Avrupa nsan Haklar Mahkemesi ve dier denetim organlar ile günümüzde oldukça genilemi ve çeitlenmitir.”
“Genileyen ve çeitlenen ne?” diye sorduumuzda cümleden alacamz karlk “haklar ve özgürlüklerin kapsam” oluyor. “Kapsam” denen mefhum genileyebilir ama çeitlenemez.
Eer bu iki fiil (genilemek – çeitlenmek) tek faile (kapsam) deil de iki ayr faile (haklar – özgürlükler) balanrsa (ifadeyi iirip bozan “kapsam” kelimesi atlrsa) açk ve salam bir ifade elde edilir:
“Ayrca bir ksm oldukça eski tarihli olan uluslararas insan haklar sözlemelerinde yer alan haklar ve özgürlükler, Avrupa nsan Haklar Mahkemesi ve dier denetim organlar ile günümüzde oldukça genilemi ve çeitlenmitir.”
***
“Cumhurbakan Seçimi” ksmndan bir cümle:
“Parlamenter rejim çoulcu hale getirilerek iletilmeye devam etmelidir ve yeni anayasada mevcut sistemin dourabilecei olas tkanklklar giderebilecek mekanizmalar öngörülmelidir.”
Burada kullanlan “dourabilecei” kelimesi zaten “dourma ihtimali olan” demektir; ayrca “olas” sözüne ihtiyaç yoktur.
ki kelime binimi, bu yüzden ifade imi.
***
“Partilerin ç leyii” ksmndan bir cümle:
“Dier katlmclar ise siyasi partilerle ilgili özel bir yasaya ihtiyaç olmadn, örnein dernekler mevzuatna tabi olabilecekleri görüünü savunmutur.”
Acemice kurulmu olan bu cümleye göre “dernekler mevzuatna tabi olabilecek” olanlar nedir, kimlerdir?
Cevap: Dier katlmclar…
Evet, cümlenin kurulu tekniine göre böyle… Hâlbuki muhtemelen kastedilen “siyasi partiler” dir.
O hâlde cümleyi buna göre tashih edelim:
“Dier katlmclar ise siyasi partilerin özel bir yasaya ihtiyaç duymadn, örnein dernekler mevzuatna tabi olabilecekleri görüünü savunmutur.”
***
“Sosyal Devlet” ksmndan bir cümle:
“Ayrca katlmclarn bir ksmna göre, yeni anayasa ekonomik ve sosyal haklar alannda devletin yükümlülüklerini zayflatan 1982 Anayasas’nn 65. maddesi gibi bir düzenlemenin yerine, devlete insan yaamnn temel ihtiyaçlar arasnda yer alan eitim ve salk gibi alanlarda bir dizi açk yükümlülükler getirmelidir.”
Bu ifadeye göre “ekonomik ve sosyal haklar alannda devletin yükümlülüklerini zayflatan” faktör 1982 Anayasas(nn tamam) m, yoksa onun 65. maddesi mi? Eer tamam deil de yalnzca 65. maddesiyse ibare öyle yazlmalyd:
“Ayrca katlmclarn bir ksmna göre, yeni anayasa, 1982 Anayasas’nn, ekonomik ve sosyal haklar alannda devletin yükümlülüklerini zayflatan 65. maddesi gibi bir düzenleme yerine, devlete insan yaamnn temel ihtiyaçlar arasnda yer alan eitim ve salk gibi alanlarda bir dizi açk yükümlülükler getirmelidir.”
***
“Anayasal Çerçeve” ksmndan bir cümle:
“Türkiye’deki laiklik anlay, müdahaleci karakteri ve devletin dinlere, mezheplere ve inançszla eit mesafede konumlanmam olmas dolaysyla Bat tipi laiklikten ayrmaktadr.”
“Türkiye’deki laiklik anlay” nn fail (subject) olduu cümlenin fiili (prédicat / predicate) “ayrmaktadr” olmaz. “Birbirinden ayrlmak, birlii bozulmak” demek olan “ayrmak” fiili en az iki fail için veya çokluk (cem’ / plural) manas tayan failler hakknda kullanlr. “Ben ayryorum.” denmez.
Cümlenin fiili (prédicat / predicate) "ayrmaktadr" deil de “ayrlmaktadr” veya “farkldr” olmalyd.
***
Dini Ayrmcln Önlenmesi
“Nüfus kâtlarnda din hanesi bulunmamaldr. Bunun uygulamada gerçeklemesi için Anayasa'daki mevcut hükmün doru olarak yorumlanmas yeterli olduu halde, yasama ve yarg organlar tarafndan bu ekilde yorumlanmamaktadr.”
barede iki mulak nokta var:
1. Neyin “uygulamada gerçeklemesi” nden söz ediliyor? Yani “bunun” zamiri neyin yerini tutmakta, “bunun” ile ne kastedilmektedir? Bir önceki cümlede bunun cevab yok… Olmaynca da ikinci cümlenin balangç (Bunun uygulamada gerçeklemesi için) ksmn anlamak imkânsz oluyor…
2. kinci cümledeki ikinci belirsizlik, “yasama ve yarg organlar tarafndan” neyin “bu ekilde yorumlanmamakta” olduudur:
A) Anayasa'daki mevcut hükmün
B) Anayasa'daki mevcut hükmün doru olarak yorumlanmas(nn) yeterli olduu (veya olmad meselesinin)
***
"Bu görüe karlk baz katlmclar, din eitiminin sivil topluma braklmas gerektiini belirtmi fakat bu durumunda, din eitimini salayan kurulularn siyasi ve özellikle iddete yönelik bir örgüt oluturmasn önleyecek bir devlet denetiminin önemine dikkat çekmitir."
“Bu durumunda” sözünün “bu durumda” olmas lazm. Aslnda buraya daha uygun olan söz “bu takdirde” dir.
Yukardaki hatann bir benzeri de “Hükümet Sistemi” bahsinde geçen u cümlede göze çarpyor:
“Bu, kapsaml ve yllar alacak bir süreçtir ve ülkenin temel birçok sorunun çözümünü ikinci plana atabilecek ve erteleyebilecek niteliktedir.”
Bu cümlede “sorunun” kelimesi “sorununun” eklinde kullanlmaldr; aksi hâlde bir “terkip hatas” olur.
***
“Hükümet Sistemi” ksmndan bir cümle:
“Cumhurbakan seçim usulüne ilikin katlmclarn yaklam farkllk göstermektedir.”
Paragrafta ele alnan mesele aslnda “cumhurbakannn seçilmesi usulü” dür. Fakat daha ilk cümlede “seçim usulü” terkibi kullanlm ve kastn anlalmas zorlatrlm veya yanl anlalmasna yol açlmtr.
***
“Yasama Organ” ksmndan bir cümle:
“Her ne kadar talya, spanya ve Fransa gibi ülkelerde iki meclisli bir yasama organ bulunsa da Türkiye’de geçmi deneyimler nda yeni anayasada iki meclisli bir yasama organna ihtiyaç bulunmamaktadr.”
Çok kere yaplan bir hata burada da göze çarpyor:
“Deneyim (tecrübe)” dediimiz ey zaten "geçmite yaanm vakalardan, hâllerden edinilen bilgi" demektir. Bir baka ifadeyle “tecrübe” mefhumu “geçmi” kelimesinin manasn da mündemiçtir.
Yazar: C.Yakup Þimþek |
26-03-11 |
||
|
E mail: c.yakup_simsek@dogrulus.com Yazar Hakknda Bilgi ve Dier Yazlar |
Tweet | ||
 |
 |
||
| AHMET | |||
ELÝNE DÝLÝNE SAÐLIK! |
Tarih : 27-03-11 | ||
Yakup Hocam, çok güzel olmuþ. Eline diline saðlýk. Yazýlarýný bekliyoruz. Selamlar. |
|||
