Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 3246 |
(TDK'den Bir Düzine Hata - 27)
TDK’nin Atletik Hatalar
Güncel Türkçe Sözlük ve Büyük Türkçe Sözlük’te fade ve Açklama Hatas
TDK’nin “atletizm” hatalar daha tarifinden balyor. Türkçeye Franszcadan gelen “athlétisme > atletizm” kelimesi, TDK’nin Güncel Türkçe Sözlük ve Büyük Türkçe Sözlük’ünde u ifadeyle açklanm:
“Beden gücünü, çeviklii, yetenekleri gelitirmeye yarayan kou, atlama, arlk kaldrma, atma vb. tek bana yaplan bireysel sporlarn genel ad.”
Bu tariften anlalyor ki “atletizm” kelimesi “tek bana yaplan bireysel sporlar” n adym. Yani hem “tek bana” yaplrm hem de “bireysel” imi…
Bu iki söz (tek bana – bireysel) birbirinden farkl eyleri anlatmyor: Biri mana olarak dierinde zaten mevcut.
sterseniz Türkçede bu mefhum dairesinde bulunan kelimelere bir bakalm:
birey: Kendine özgü nitelikleri yitirmeden bölünemeyen tek varlk, fert.
bireysel: Bireyle ilgili olan, bireye özgü olan, ferdî.
ferdî: 1. Tek olan ey. 2. Bireysel, kiisel, fertle ilgili, ahsî (TDK buradaki “ahsî” kelimesini de kendi kaidelerine göre yanl yazm).
münferit: Tek, ayr, kendi bana olan.
tek bana: Kendi kendine, yalnz olarak, münferiden
münferiden: Tek bana.
Bu tariflerin tamam TDK’den… Görüldüü gibi “birey, bireysel, ferdî, münferit, münferiden” kelimelerinin hepsinde “tek” olma keyfiyeti var.
***
Güncel Türkçe Sözlük ve Büyük Türkçe Sözlük’te Açklama ve fade Kusuru
Güncel Türkçe Sözlük bir jimnastik tabiri olan “tersbeik” sözünü u ifadeyle tarif etmi:
“Srtüstü yatta kollarla, bükülü durumdaki dizleri kavrayarak srt üzerinde ba ve ayak yönünde sallanma, yuvarlanma.”
fadeyi meydana getiren unsurlar isabetsiz dizilmi ve bu, iki kusura yol açm:
1. Ayn manaya gelen iki adet söz kullanma ihtiyac duyulmu: srtüstü – srt üzeri
2. “Srtüstü yatta kollarla” ifadesinden sonra (“kollarla bükülü” eklinde bir kelime grubu teekkül etmesin diye) virgül (,) koyma zarureti duyulmu.
Unsurlar isabetli dizilmedii zaman cümleler böyle özürlerle malul olabilir.
Hâlbuki ibare aadaki gibi kurulsayd bu iki kusurdan da kurtulurdu:
“Bükülü durumdaki dizleri kollarla kavrayarak srt üzerinde ba ve ayak yönünde sallanma, yuvarlanma.”
***
Güncel Türkçe Sözlük ve Büyük Türkçe Sözlük’te fade ve Açklama Hatas
Bu lügatlerde “gelime kousu” tabiri öyle açklanm:
“Atma veya atlamalardan önce en iyi aamay elde edebilmek amacyla yarçnn hz kazanmak için yapt kou.”
1. Yarçlar “en iyi aama” y ne zaman kazanmak istiyorlarm; “atma veya atlamalardan önce” mi? Gerçekten öyleyse tarifte kusur yok… Fakat eer o dereceyi “atma veya atlamalarda” kazanmak istiyorlarsa ifade yanltr ve dorusu udur:
“Atma veya atlamalarda en iyi aamay elde edebilmek amacyla yarçnn hz kazanmak için yarmadan önce yapt kou.”
2. Tarifte kullanlan “aama” kelimesi “atletizm veya dier spor yarlarnda elde edilen derece” manasna gelir mi? TDK’nin lügatlerinde bu manaya geldiine dair bir kayt yok… Güncel Türkçe Sözlük ve Büyük Türkçe Sözlük’te bu kelimenin spor tabiri olarak “Bir yarn belirli uzakl kapsayan bölümlerinden her biri, etap.” demek olduu kaytldr.
Belki daha önceki yllarda “aama” ya böyle bir mana verilmitir diyerek TDK’nin 1976 tarihli Atletizm Terimleri Sözlüü’ne baktm. O kitapta “aama” için yaplan tarif u:
“1. Bayrak yarlarna katlan takmlarn her bir koucusuna düen uzaklk. 2. Yarn belirli uzakl kapsayan bölümlerinden her biri.”
Görüldüü gibi, orada verilen mana da “ derece” falan deil…
Bütün bunlardan sonra doru tarifi yapalm:
“Atma veya atlamalarda en iyi dereceyi elde edebilmek amacyla yarçnn hz kazanmak için yarmadan önce yapt kou.”
***
Güncel Türkçe Sözlük ve Büyük Türkçe Sözlük’te fade ve Açklama Hatas
"Savurma” sözünün spordaki manas u ibareyle açklanm:
“Kol, bacak vb. vücut bölümlerinin arlklarndan yararlanarak omuz ve uyluk eklemleri çevresinde türlü yönlere doru hzla çevirme.”
“Çevirmek” fiili nesne alan, yani ismin –i hâli (akuzatif / mef’ûlün bih) ile kullanlan bir fiildir. TDK de bunu belirtmek için lügatlerinde bu fiilin açklamasndan önce (-i) ksaltmas koymutur. Gelgelelim “savurma” nn tarifindeki ifade buna uymamtr. “Savurma” denen ey “neyi çevirme” demektir? Çevrilen ey nedir? Kol ve bacaklar m? bare bunun cevabn vermedii için eksik ve mulaktr.
Eer çevrilen ey “kol ve bacaklar” ise “bölümlerinin” kelimesinin sonundaki “n” yi atarak tarifi salna kavuturabiliriz:
“Kol, bacak vb. vücut bölümlerini, arlklarndan yararlanarak omuz ve uyluk eklemleri çevresinde türlü yönlere doru hzla çevirme.”
***
Güncel Türkçe Sözlük ve Büyük Türkçe Sözlük’te fade ve Açklama Hatas
“Sçrama tahtas” ad verilen alet öyle tarif edilmi:
“Araçtan atlamalarda, üzerine hzla basarak yükselme hz kazanlan yayl veya esnek tahtadan eik yüzeyli araç.”
Tarif deil muamma… Tarifte iki “araç” var: Biri cümlenin bana, dieri sonuna park edilmi. Sonda olan “sçrama tahtas” nn kendisi, onu anladk. Peki, bataki “araç” neyin nesi, o “araçtan atlamalar” ne demek oluyor? “Araç” ile kastedilen, yine bu “sçrama tahtas” m? Öyleyse “sçrama tahtas” nn üstüne çkp oradan baka bir yere mi atlyorlar? Öyle deilse nerden atlanyor? Bir atlama var ama muallakta: Nerden atlanp nereye düülecek?
Bu “lügaz” baka bir “lügat” ile çözülebilirdi belki. (Not: u “lügaz” kelimesi yoksa “lugaz” diye mi yazlacakt, diye baktm. Heyhat, bu kelime TDK’nin hiçbir lügatinde – velev ki “eskimi kelime” kaydyla olsun – yok… TDK’nin dikkatine…)
Açtm, Kubbealt Misalli Büyük Türkçe Sözlük’te “sçrama tahtas” nn tarifine baktm. Aynen öyleydi:
“Atlamalarda üzerine baslarak atlama hz kazanlan yayl tahta...”
Oh be!.. Ne zorlandm ne darlandm… Ne “araç” derdi var ne park…
***
Yazar: C.Yakup Þimþek |
05-04-11 |
||
|
E mail: c.yakup_simsek@dogrulus.com Yazar Hakknda Bilgi ve Dier Yazlar |
Tweet | ||
 |
 |
||
| AHMET HAYRÝ BAHADIR | |||
TEBRÝKLER |
Tarih : 05-04-11 | ||
YAKUP BEY BÝR KURUM ANCAK BU KADAR YAPICI ELEÞTÝRÝLEBÝLÝR. SÝZÝ TEBRÝK EDÝYORUM. BÝR MÝLLETÝ AYAKTA TUTAN ÝKÝ TUTKAL VARDIR. BÝRÝ DÝN BÝRÝ DE DÝL. facebook.com/ahmethayribahadir |
|||
| AHMET | |||
ÜÇ YORUM YERÝNE |
Tarih : 05-04-11 | ||
Yakup Hocam, TDK'ye hareket etmeyi býrak, kýmýldayacak alan býrakmamýþsýn. Ýyidir. TDK de zengin Türkçemize alan býrakmamýþtý. "Seni de sigaya çeken bir Molla Kasým gelir" TDK'nin Molla Kasým'ý oldunuz. Teþekkürler. |
|||
