Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 2407 |
(TDK'den Bir Düzine Hata - 28)
Güncel Türkçe Sözlük ile Büyük Türkçe Sözlük’te Noktalama Hatas
Bu lügatlerde “ifreli çanta” nn açklamas öyle:
“Açlp kapanmas ifreli rakamlara bal olan özel yaplm çanta.”
Bu açklamada “çanta” isminin art arda sralanm sfatlar olan iki sfat-fiil grubu (… bal olan - özel yaplm) arasna virgül (,) konmalyd.
***
Güncel Türkçe Sözlük ile Büyük Türkçe Sözlük’te Açklama Hatas
Bu lügatlerde “ifreli kilit” sözü öyle açklanm:
“Üstünde her birinde çepeçevre birçok harf yazl bir sra tekerlek bulunan, bunlar çevrilerek bilinen bir kelime ortaya çkarldnda açlabilen kilit.”
yi, güzel de bütün ifreli kilitlerde harf mi kullanlyor? Herkesin – bisikletli çocuklarn bile – kulland bir eya olan ifreli kilitlerin üzerinde rakam olduunu biliyoruz da harf var m, bilmiyoruz.
Farz edelim ki birtakm ifreli kilitlerde rakamlar deil harfler var; TDK’nin tarifi yine yanl ve eksik… Çünkü tarifte rakam kelimesi hiç yok…
Aslnda TDK’nin “ifreli kilit” tarifinin yetersizliini ve yanlln anlamak için Güncel Türkçe Sözlük’teki “ifre” kelimesinin manalarna bakmak yeter:
“1. Gizli haberlemeye yarayan iaretlerin tümü, kod. 2. Gizlilii olan kasa, kap, çanta vb. eylerin açlmas için gereken rakam.”
Burada “ifre” nin yalnzca harflerden meydana geldiine dair bir kayt yok; hatta harf kelimesi hiç geçmiyor: “gizli haberlemeye yarayan iaretlerin tümü…”
kinci manaya dikkat edilecek olursa “kasa, kap, çanta vb. eyler” in ifresinde “rakam” kullanld belirtiliyor.
***
Güncel Türkçe Sözlük ile Büyük Türkçe Sözlük’te Açklama ve fade Hatas
“Kod” kelimesinden türedii belli olan “kodeks” sözünün izah öyle yaplm:
“Tedavi edici etkisi kesin olarak kabul edilen ilaçlarn formüllerini, fiziksel ve kimyasal özelliklerini, tannma reaksiyonlarn, saflk kontrollerini, miktar tayinlerini ve saklama koullarn içeren resmî kurulu tarafndan onayl bavuru kayna.”
Bu açklamada “bavuru kayna” isminin art arda sralanm sfatlar olan iki sfat-fiil grubu (… saklama koullarn içeren - resmî kurulu tarafndan onayl) arasna virgül (,) konmalyd.
Bu virgül hatas manay da deitiriyor.
***
Büyük Türkçe Sözlük’te Bulunmayan Kelime
Güncel Türkçe Sözlük’te geçen “kodlay” kelimesi Büyük Türkçe Sözlük’te bulunmuyor. Hani u TDK’nin “Türkçenin bütün söz varln bir araya getiren…” iddiasyla sunduu lügatte…
***
Güncel Türkçe Sözlük ile Büyük Türkçe Sözlük’te fade ve Noktalama Hatas
Buralarda “algoritma” kelimesi u ifadeyle açklanm:
“Orta Çada ondalk say sistemine göre son zamanlarda ise iyi tanmlanm kurallarn ve ilemlerin adm adm uygulanmasyla bir sorunun giderilmesi veya bir sonuca en hzl bir biçimde ulalmas ilemi, Harezmi yolu.”
1. Bu tarifte art arda sralanm hâl zarflarndan birincisi olan “ondalk say sistemine göre” sözünden sonra virgül (,) getirilmeliydi.
2. Açklamada “bir” kelimesi üç yerde kullanlm. Bunlar bire indirilebilir. Hele “en hzl bir biçimde” derken “bir” in kullanlmas yanltr: “En hzl biçim” bir taneyse zaten ayrca “bir” demeye lüzum yoktur; birden fazlaysa yine “bir” atlp “en hzl biçimlerde” denmelidir.
Felsefe Terimleri Sözlüü’nde veya Büyük Türkçe Sözlük’te Anlalmaz Kelime
Felsefe Terimleri Sözlüü’nden Büyük Türkçe Sözlük sayfalarna “simge” kelimesinin ikinci manas öyle aktarlm:
“Bir eyi gösteren, bir anlam, bir düünceyi görülenebilir klan im.”
TDK’li ustalarmzn “görülenebilir” eklinde yazd kelimenin ne olduunu bilemedik. 1930’larda “nazar; nezaret, manzara” manasna uydurduklar “görü” diye bir kelimeleri varm. Acaba bu “görülenmek” ondan “-len+mek” ekleriyle türettikleri bir kelime miydi?
Bilemiyoruz… Eer bu “görülenmek” kelimesi TDK’nin önce dourup sonra bir yerlerde terk ettii zavalllardan biriyse onu bulmak mümkün olmayabilir. TDK’nin kurulduundan bu yana hazrlam olduu bütün klavuz ve lügatleri taramadkça…
Bu tuhaf söz bir kelimenin yanl yazlm hâli de olabilir. Mesela Türkiye Türkçesi Azlar Sözlüü’ndeki “gürelenmek” kelimesinin veya Güncel Türkçe Sözlük’te de geçen “kürelenmek” kelimesinin… Fakat manalar uymuyor: Birincisi “yabanîlemek, vahilemek; yava yava alkanln kaybetmek” demek; ikincisi “Kürekle atlmak, kürekle ylmak…”
En kuvvetli ihtimal u: Bu kelime “görülebilinir” yahut “görülebilir” kelimelerinin yanl yazlm hâli…
TDK’den bir rica: 1932’den beri kültür dilimize dâhil etmek için uratnz bütün kelimeleri nternet siteniz yoluyla hizmete sunar msnz? Eer bunu yaparsanz hem kendinizi daha yakndan tantm hem de “ulusal düttürü” gibi sözlerin size ait olmadn ispatlam olursunuz…
Yazar: C.Yakup Þimþek |
12-04-11 |
||
|
E mail: c.yakup_simsek@dogrulus.com Yazar Hakknda Bilgi ve Dier Yazlar |
Tweet | ||
 |
 |
||
