Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 5002 |
Etyen Mahçupyan'n "slami aydnlar ve aile ile erkek-kadn" ilikileri konularnda bana yönelttii eletirileri doru anlayp cevap vermenin yolu, onun düüncesini kurgularken seçtii ana öncülleri bilmekten geçer.
Aslnda bu, farkl "görme ve düünme biçimleri"ne sahip olsak da, hepimizin birbirimizi "anlama çabas"nda bavurmamz gereken bir yol olmaldr. Hepimizin referans ald bir ana çerçeve vardr, verili dünyaya ve olup biten olaylara bakarken bavurduumuz bir düünme ve bilme yöntemimiz ve bu ikisine bal bir insan-toplum ve dünya tahayyülümüz -ideal tipolojimiz- bulunmaktadr.
Mahçupyan, neredeyse ele ald her konuyu açklamaya çaltnda üç anahtar terime bavurur: "Cemaat, ataerkil kültür ve görecelilik". Deiim ve en üste yerletirdii "demokrat zihniyet" bunlar üzerinde yükselir. Bu üç terim onun maymuncuudur, her kapy bunlarla açmay dener. Cemaat onun betimledii biçimde geleneksel toplumda, maddi/ekonomik ve sosyal somut artlarn ürünü olarak olumu kapal toplum biçimine karlk düer; bir tür getto veya yar-gettodur. Bunun somut örnei, zamannda iyi-kötü rol oynam bulunan Osmanl toplum örgütlenme modelidir. Osmanl'da var olan "milletler" gerçekte cemaatlere karlktrlar. Modelin idari ve sosyal yönü cemaatçi bir karakter arz eder, insanlar birer bamsz ahsiyetler, özerk varlklar -bireyler- olarak deil, kimliksel özellikleriyle cemaatin üyeleri, mahiyet iradesi içindeki önemsiz varlklaryla ele alnmlardr.
Mahçupyan'n betimledii cemaat ataerkildir, hiyerariktir. Geçmite ideal tip olarak tasavvur edilmi-tasarlanmt, ama deien toplum ve dünya koullar cemaati çözdü, deiime uratmaya zorlad. Ancak cemaat ve cemaatçi yaplar ile onlardan türeyen kültürel alkanlk ve tesirler varlklarn devam ettirmekte, bu yönde deiime kar direnmektedirler. Mahçupyan, neredeyse her konuyu bu anahtarla açmaya çalt gibi, aile ve kadn-erkek ilikisini de bu anahtarla açklamaya çalmaktadr.
Belirtmek gerekir ki, Mahçupyan'n zihninde vücud bulan bir "cemaat" kurgusudur ve sorunludur. Bu kurgu öylesine zihnin kendinden emin olduu bir iç sistematie sahip olmu ki, çekiç gibi önüne çkan her eyi çivi olarak görmektedir. Mahçupyan, modern dünyann krizini; deiimi mutlaklatrmak, post-modernizmle parçalanm hakikati kendi maddi-küresel bileenlerine ayrp göreceletirmek suretiyle aabileceimizi düünmektedir ki, buna toplu olarak "demokratlk" veya "demokrat zihniyet" demektedir.
Son yllardaki düünce serüvenini takip edenler, "demokratlk"n Mahçupyan'n zihninde modern dönemlere ait bir meta-söyleme; eyleri, nesnelerin devinimlerini, cevheri ve arazi hareketi, varl, tarihi, toplumsal olaylar açklayan kendi kendine yeter "bir ideoloji"ye dönümeye baladn; bu ideolojinin de her ideoloji gibi kendinden emin, iç tutarlla ve kararlla sahip bir inanca dönüebilme riskini içinde tadn gözlemleyebilmektedirler.
Mahçupyan'n zihninde kurgulayp "cemaat" adn verdii örgütlenme modeli "hiyerarik"tir, her hiyerarik örgütlenme yaps "atarekil"dir ve her ataerkillik "itaat" istemektedir. Buna göre geleneksel cemaat yaplar (kan ve akrabalk bana, yani 'neseb'e dayal olan airetler, kabileler, klanlar), ortak iktisadi çkar ve dayanma esasna göre kurulan ahi tekilatlar, loncalar ve belli bir 'sebeb'e göre ortaya çkm bulunan modern cemaat yaplar da hiyerariktir, ataerkildir, üyelerinden itaat istemektedirler ve onlar zorlayan iç ve d deiim faktörlerinin basks altnda arkaiktirler.
Bundan dinî örgütlenme yaplar, mezhepler, tarikatlar nasibini ald gibi -Mahçupyan'n çekici ayn çiviye vuruyor- aile de nasibini almaktadr. Yani ailede esas alnan rol dalm hiyerariktir, çünkü eitlii temel almyor. Bu yüzden ataerkildir, çünkü kadn evin merkezine yerletirmekte ve ondan itaat istemektedir. Benim gibi 'anakronikler' de deiime kar bouna kürek çekip ataerkil dürtülerle 'aile güzellemeler'i yapmaktadrlar. Acaba öyle mi?
Yazar: Ali Bulaç |
22-04-11 |
||
| E mail: zaman. com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
