Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 5136 |
Dil, milletin hâfza kartdr. Tarih boyunca millet olarak yaadmz ac-tatl bütün maceralarn yanklarn dilimizde bulabiliriz. Dil, fertlerin ve milletlerin kendini ifade vastas olduu için hayatta meydana gelen her deiikliin ilk belirecei unsur dil olacaktr.
Dil âlimleri, dünyada konuulup yazlan dilleri “yapsna göre diller, mene (kaynak, köken) ine göre diller” gibi çeitli zaviyelerden tasnif edegelmiler.
Dilleri bir de âit olduklar milletlerin yaad tarihî serüvene göre mercek altna alrsak says çok da fazla olmayan bir ksm dillerin kelime hazinesi zenginlii ve ifade gücü bakmndan dierleri arasndan syrldn, farkllatn müahade ederiz.
Tarihte baz insan topluluklar bir tek corafya üzerinde yaayp gitmiler, hâlâ ayn topraklarda yaamaya devam etmektedirler. Bu milletlerin dilleri de hayatlarnn tek düzeliini ve darln yanstrlar; kelime hazinesi bakmndan gelimemi, buna bal olarak ifade gücü snrl kalm, netice olarak bir millet bile olamamlar, kabile seviyesinde kalmlar, insanlk târihinde medeniyet kurucu bir rol üstlenememilerdir.
Baz milletler ise birçok corafya parçasnda, birçok devletler kurmu, birçok ülkeyi vatan edinmiler, hâkimiyetleri altnda birçok millet bulundurmulardr. Böyle devletlere, yani hâkimiyeti altnda çok ülke ve millet yaatan devletlere “imparatorluk” denildii malumdur.
Hemen belirtelim ki bir dilin ifade gücü sahip olduu kelime hazinesi ile smsk bir münasebet içindedir. Kelimesi çok olan dilin ifade gücü yüksek, az olannki ise düüktür. Dilin kelime hazinesi bakmndan zenginlemesinin de iki temel yolu vardr:
1-Kendi kelimelerinden yeni kelimeler türetmek.
2-Tarih boyunca münasebette bulunduu milletlerin dillerinden kelime almak.
Her iki yol da daima açktr. Yani bir cemiyet yeni karlat eya ve mefhumlara ya kendi köklerinden yeni kelimeler türeterek karlk bulur ya da o eya veya mefhumu ald milletin verdii ismi aynen alr. Meselâ “bilgisayar” türetilmi, “televizyon” aynen alnmtr. (Kelimeler alnrken ses ve telaffuz milli hançereye uydurulur)
Biz burada ikinci yol üzerinde durmak istiyoruz:
mparatorluk kurabilmi milletlerin dilleri münasebet kurduklar ve bilhassa hâkimiyetleri altndaki milletlerin dillerinden -tabii olarak- birçok kelime almtr. Asrlar içinde bu kelimeleri kendi hançerelerine uydurmu; kendi mal yapm; bu kelimeler de dili zenginletirmi, hâliyle de ifade gücüne büyük katk yapmtr.
Al veri yaptmz, komuluk ilikilerinde bulunduumuz, sokaklarda beraber gezdiimiz insanlarn dillerinden kelime almak kadar tabii bir ey olabilir mi? Almamak ftrata uymaz. Bu, kaçnlamayacak bir vak’a.
Nihat Sami Banarl, imparatorluk kurmu ve bu yolla büyük bir kelime hazinesine sahip olmu dillere “mparatorluk Dilleri” diyor.1 Osmanl, hiçbir zaman kendini “imparatorluk” diye vasflandrmadysa da bu tabiri biz de kullanyoruz. Evet, Türkçe de bütün husûsiyetleriyle bir imparatorluk dilidir; çünkü tarihte en çok imparatorluk kurmu ve üç kta üzerinde uçsuz bucaksz topraklarda hâkimiyet sürdürmü bir milletin dilidir. Bu derece geni bir corafyaya hâkim olup yönettiimiz ve münasebetdâr olduumuz milletlerin dillerinden kelime almamak hem tabii deil, hem de aklllk deil…
Tarihte belli bal imparatorluk dilleri Türkçe, Arapça, ngilizce, Latincedir.2 Bu dillerin hepsinde çok büyük nisbette yabanc kelime vardr.
ngilizlerin yabanc dillerden aldklar kelimeler hakkndaki sözleri mehurdur: “Ne bahtiyardr ngilizce ki onda her dilden kelime vardr.”3 Bunu söylerken elbette tarih uuru ve imparatorluk kurmu bir milletin iftihar içindedirler. Dillerindeki her yabanc kelimenin, ulatklar topraklardan bir hâtra, târihî bir vesika olduunu bilmektedirler.
Her imparatorluk dili bir medeniyet ve kültür dilidir. Hiçbir medeniyet ve kültür dili saf (öz) deildir. Hiçbir millet de dilindeki yabanc kökenli kelimelerin hepsini atmak, yeni nesilleri onlardan mahrum brakmak gibi tüyler ürpertici bir ie soyunmamtr, soyunmamaktadr. Her uurlu topluluk o kelimelerin yüzyllar içinde kendi dillerinin vazgeçilmez mal hâline geldiinin ve dilleri için mücevher deerinde bir zenginlik olduunun uurundadr. Gerçek de budur.
Dili zenginletirip ifade gücünü yükseltmekten baka, bu kelimeler, her milletin tarihî hâtralarn da tamaktadr. ngilizcede her dilden kelime olmas, ngilizlerin tarihte kurduklar imparatorluun geniliini, ne kadar milletle münasebette bulunduunu gösterir. Bu, elbette ngilizler için bir gurur vesilesidir. “Güne batmayan imparatorluk”un dilinde her dilden kelime olacaktr elbette…
Valery, “Aslann vücûdu yedii hayvanlardan oluur.” sözüyle bu imparatorluk dili vâkasn anlatmtr.
ngilizler için geçerli olan bu hâl, Türkler için de geçerlidir. Türkler de Orta Asya’dan çkp nice ülkeler geçerek Anadolu’ya gelmiler, Afrika’ya inmiler, ta Avrupa’ya uzanmlardr. Yollar üstündeki birçok milletle kurduklar münasebetler neticesinde gayet tabii olarak onlarn dillerinden hatr saylr miktarda kelime almlardr. te bu kelimeler de bizim târihî hâtralarmz tamakta, bir zamanlar ne kadar uzak ve geni hudutlara ulatmzn, hangi milletlerle karlap beraber yaadmzn capcanl vesikalar olmaktadrlar. Hem birer hâtra ve vesika olduklarndan hem de Türk dilini zenginletirdiklerinden dolay bizim için çok mühimdirler. Bu yüzden bu kelimelerin kymeti bilinmek gerekir.
Bu zâviyeden baklnca dildeki bütün yabanc kökenli kelimeleri tasfiye etmek gibi bir teebbüs târihin akna hoyratça bir müdâhaledir; nice kymetli hâtray ve iftihar vesikalarn millî hâfzadan silmekle e deerdedir ve Türkçeyi fakirletirmek, onu bir kabile dili hâline getirmektir.
1 Nihat Sami Banarl, Türkçenin Srlar, Kubbealt Neriyat, 3.Bask, st. 1977, s.19-35
2 N. Sami Banarl, a.g.e., s. 22
3 N. Sami Banarl, a.g.e., s. 24
Yazar: Ahmet Çelen |
05-06-11 |
||
|
E mail: ahmet_ar@dogrulus.com Yazar Hakknda Bilgi ve Dier Yazlar |
Tweet | ||
 |
 |
||
| M. Gülerdem (TEM) | |||
ASIL MESELE |
Tarih : 07-06-11 | ||
“SÝZÝN ADINIZ HANGÝ DÝLDEN GELÝYOR” Þeklinde Yazýlan Kitapta; Hayatýmýzda Türkçe olduðunu zannettiðimiz ampul, Fransýzca,”fasulye” Yunanca,” fabrika “Ýtalyancadan “Palavra Ýspanyolca Kuruþ Almancadan Slogan Ýngilizceden Ýspanyolca Sigara Karete Japoncadan Konsolos Latinceden. Bunun Gibi Günlük Dilimize Yerleþmiþ Yazýlý Ve Sözlü Ýfadelerimizde Kullandýðýmýz Nice Kelime Diðer Dillerden Türkçemize Geçmiþtir. Bu Gün Memleketimizin Bir Numaralý Meselesi, Enflasyon Veya Güney Doðu Anadolu daki Anarþi Deðildir! Kýbrýsýn Kaybedilmek Üzere Olmasý Da Deðildir! Bütün Bunlarýn Hepsinden Daha Ehemmiyetli Olan Lisanýmýzdaki Korkunç Tahribattýr! Vatanýn – Maazallah Maruz Bulunduðu Bölünme Tehlikesinden Daha Büyük Bir Bela Olan Lisan Faciasý Önlenemezse, Fikri Muhtevamýz Kýsýrlaþacaðýndan Hiçbir Meseleyi Doðru Olarak Kavramak Ýstidadýmýz Kalmayacaktýr! [M.G.] TEM |
|||
| MUSA GÜLER | |||
Tarih Þuuru ve Okumak |
Tarih : 06-06-11 | ||
Okumadan Alim, Gezmeden Seyyah Olmaz. Elmas Bile Ýþlenmese Göstermez Deðerini; Ýnsan da Böyledir Ancak Okursa Gösterebilir Gerçek Deðerini Tarih Tekerrürden Ýbarettir. Tefekkür Edilirse Tekrar Etmez Bunun Ýçin de Geçmiþini,Tarihini Bilmeyen Geleceðini Göremez Ýse Dil Bir Milletin Aynasý Ve Kültürü Ýse Tarih Ve Dil Þuuru Bizleri Tarihi Bir Vazifeye Davet Ediyor . |
|||
| Müsahhih | |||
DEVLET-Ý ÂLÎ OSMANÎ |
Tarih : 06-06-11 | ||
Osmanlý devleti kendini imparatorluk olarak görmüyordu. DEVLET-Ý ÂLÎ OSMANÎ diye isimlendiriyordu. Malum imparatorda sömürme vardýr. Osmanlý devletinde ise tam bir adalet. Dikkatinizi çekmek istedim. |
|||
