Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / MÜLÂKÂT | Okunma Says: 5697 |
Müslümanlarn 'kamusal alan' tuzana dütüünü belirten sosyolog Abdurrahman Arslan, erkeklerin kapitalizmin nesnesi olduunu, kadnlarn ise feminizmden etkilendiini söyledi. Aslan, "Kamusal alana girmek hedef olmamalyd. Bu anmay telafi etmek için birkaç nesil geçecek. Görüntüye indirgenmi yeni dindarlk, haram yaklatrd, helali uzaklatrd" diye konutu.
Sosyolog yazar Abdurrahman Arslan samimiyetinden hiçbir zaman ödün vermemi bir alim. slam, modernlik, iktidar ve akl konular üzerinde çalan Arslan'la günümüzde dindarlarn dütüü tuzaklar, geçirdikleri dönüümleri ve son ortaya çkan siyasi tabloyu konutuk.
Dindarlarn iktidar olmas Müslümanlarn dönüümünü nasl etkiledi?
Müslümanlar uzun zamandan beri iktidarn basks nedeniyle skntya giren insanlar. Bu sknty Türkiye'de kimler yaad. Bata Solcular, Müslümanlar ve Kürtler yaadlar. Dolaysyla iktidarn yumuamas ya da bu baskc uygulamalarndan çkmasnn Müslümanlar daha rahat Müslümanca bir hayat yaayacaklarna dair bir kabul vard. Bu pek olmad gibi geliyor bana. Müslümanlar bunda bir bedel ödemek zorunda kaldlar. Dindar insanlar iktidara gittiinde bu kitle ile onlar temsil edenler arasndaki karlkl etkileimle birlikte, o dindar insanlar destekleyen Müslüman kitle de dönümeye balad. Sadece kitle kendi isteini iktidara tamad ayn zamanda da kendi seçtii liderlerin de öncülüünde isteyerek ya da istemeyerek bir dönüüme urad. Karlkl bir deiim ve dönüüm süreci yaamaktadr Müslümanlar.
Ne yönde bir deiim oldu?
Hiç kimse basky istemez fakat zulüm ve bask ortadan kalknca Müslümanlar kendi hedeflerine varamadlar. Bir kere iktidardan snrl bir ekilde faydalanma noktasnda bir gayret sarf edildi. kinci husus da Müslüman kesim büyük nispette sosyal bir dönüüme, kültürel bir dönüüme maruz brakld. u anda da bu süreçleri yaamaktayz. Televizyon dizilerinden tutun da pek çok konuda bunu yer yer görmemiz mümkün.
KAMUSAL ALAN YANLI HEDEFT
Neyi yanl yaptk?
Müslümanlar balar kapal olarak kamusal alana girdiler fakat kamusal alann dönütürücü gücüyle onlar da dönümeye balad. Peki bunu nasl açklayacaz? Kamusal alana alnmay sahici bir hedef olarak gördüler. Ama bence en büyük yanlg buydu. Oraya katlmak sahici bir hedef olmamalyd. "Ev"lerini terk ettikleri günden itibaren deerlerini kaybettiler. Belki bunu evi terk etmeden düüneceklerdi. Müslüman erkek kamusal alana katldnda kapitalizmin nesnesi oldu. Bu, erkekteki helal ve haram duygusunu alt üst etti. Müslüman kadn ise feminist deerlerinden büyük nispette etkilendi. Bu da kadnn zihnini eitlikçi bir zihniyete dönütürdü ve kadn her eyde bata kadn erkek ilikileri olmak üzere eitlik aramaya balad. Ama unutmayalm slam adalet dinidir, eitlik dini deil. Adalet üzerinde yeterince tefekkür etseydik bu ikisi arasndaki ontolojik fark anlayabilirdik. Kamusal alan Müslümanlar andrmaya balad. u anda bile düne göre çok özgür olan Müslümanlar gelecek kuaklar hakknda endie tayorlar. En azndan ben böyle bir endie tayorum.
Dindarlar iktidara gelmeseydi ne olurdu?
Dindarlar iktidara gelemeselerdi mevcut iktidar kendini deitirmek zorunda kalacakt. 1995'te dindarlar belediyelere geldiklerinde sistem tkanmt zaten. Kemalistler iktidar elden çkarmak tehlikesiyle kar karya kaldklar için görmek istemiyorlar. Eer dindarlar gelmeseydi sistem tkanmt. Bu sistem gidemezdi. u anda da dindarlarn bu sisteme en büyük faydalar kilitlenmi bir sisteme açlm getirmeleridir.
BASKICI YÖNETMLER TASFYE OLUYOR
AK Parti'nin ald yüzde 50'lik oyu da getirdikleri bu açlmla m açklayabiliriz?
Elbette, ama sadece bu deil. AK Parti toplumun deimesinde öncülük etti. Dindar bir toplumun deiebilmesi için liderinin de dindar olmas gerekir. Dindar bir toplum durup dururken dinsiz bir adamn peinden deiim sürecine girmez. Tam tersine kendini içine kapatr ve korumaya çalr. Meselenin bir tarihsel geçmii var. Türk modernlemesinde 2.Mahmut çok baskc bir modernlemedir. Kemalizm bu miras devralmtr. O günden bugüne kadar Türkiye'deki halk, mevcut bu modernlemeyi ve iktidar elinde bulunduran güçle çekime hali yaamtr. u anki seçimler de bu iktidar mantnn istenmediinin son söz olarak söylenmesidir. Bu ilk defa Demokrat Parti ile söylenmitir. ANAP'la söylenmiti. Daha ileri bir adm olarak AK Parti bunu temsil etmektedir. AK Parti'nin icraatlar elbette önemlidir. Topluma büyük faydas olmutur ama bu kadar oy almasnn önemli sebeplerinden birisi de tarihten gelen bu çekimedir. Zaten bir süredir yeni bir dönem balad. 2. Dünya Sava sonras kurulan devletlerde kurucu ideolojilerin tasfiye edildii bir süreci yayoruz. Türkiye bunu çok demokratik, barçl, çok dinamik bir güç olarak baaryla götürdü.
CHP BTT ARTIK SLNP GDECEK
CHP'nin yüzde 26 bandnda kalmas bu nedenle mi?
CHP, Türkiye'de kurucu ideolojiyi temsil ediyor. Yaama ans yoktur. Ya deiecektir, ki o zaman da kurucu ideolojiyi Kemalizm'i terk etmek mecburiyetinde kalacak, o zaman da ona klasik anlamda CHP demek mümkün deil. CHP'nin ii bitmitir. Onu tamir etmek mümkün deildir. Bütün kurucu ideolojilerin partilerinin silindii gibi CHP de silinecektir. Belki yeni bir sol, sosyal demokrat gelir. Türkiye'nin gerçekten iyi bir sola, sosyal demokrasiye ihtiyac vardr. Adaleti dile getiren bunu hem iktidara hem topluma hatrlatacak bir partiye ihtiyacmz var. Müslümanlar adalet kavramn yeteri kadar ne iktidara ne topluma dillendirmiyorlar. Bence bu da büyük bir aybmzdr.
Babakan Erdoan balkon konumasnda nerdeyse bütün slam Corafyas'na hitap etti. Türkiye böyle bir liderlie soyunabilir mi?
Tarihsel pozisyon açsndan bu liderliin olabilecei söyleniyor. Osmanl mirasnn da katks var ama esas bu deil. Bence bu tarihsellikten çok temsil ettii bugünkü sosyal siyasal konum itibariyle. Türkiye bugün Arap dünyasnn baskc rejimleri altnda yaayan Müslümanlarn, birçok entelektüelin, aydnn arzu ettii modernlemeyi temsil ediyor. Hem demokratiklemesi hem iktisadi geliimi ile böyle bir pozisyonu temsil ediyor. Küresel dünyada da Türkiye'den böyle bir görev bekleniyor. BOP bo bir proje deildir. Yoksa büyük sorunlar çkacaktr.
Kürtlerin Türkiye'den ayrlma talebi yok
Kürtleri temsil iddiasndaki BDP'nin oylarnn yükseldiini görüyoruz, bunu hangi balamda deerlendiriyorsunuz?
Kürtlerin tarihsel olarak uradklar bir hakszlk var. mparatorluklar çanda bile kimsenin ana dili yasaklanmamtr. Bu anlam ile insanlar ulus devletlerin çandan daha özgürdü. Kürtler geçmite uradklar o büyük hakszlklar için birlik beraberlik içinde oylarn kullandlar. Ama nihayetin de Kürtlerin de Müslümanlar gibi hzla modernletiklerini unutmamak gerekiyor. Bence hem Müslümanlarn geldikleri oy potansiyeli açsndan AK Parti ve de BDP yani Kürt siyasi hareketi nihai snrlarna vardlar. Benim gönlümde yatan iki tarafn da nereden geldik neredeyiz ve nereye akyoruz gibi sorular sorarak tahlilde bulunmalardr. Çünkü ki tarafn da destekçileri hzla modernleiyor. Bu sürecin tekrar böyle limitlere ulamas mümkün deil.
AK Parti'nin açlmlar inandrc gelmedi mi?
Tam tersine inandrc geldi. Bunu tecrübe ettiler. Hayata getirdikleri kolaylklar isizlik ve salktaki gelimeler. Fakat bunun yannda geleneksel hakim ideolojinin getirdii basknn korkularn tayan insanlarz biz. Bu da ortadan kalkt. Toplum bunu görüyor ve memnun fakat bu ivme noktasnn ötesine gitmeyecektir. Kürt hareketinde Müslüman Kürtler henüz hiçbir ey söylemediler. Bu söylediklerinde dünün sol jargonundan beslenmi Kürtçü söylemi nereye kadar srtlarnda tayabilirler, kimliklerini nereye kadar ihmal edebilirler tartlr. Muhtemelen bundan sonra biz nereye akyoruz, diye soracaklar. Bu Müslümanlar için de gerekli. Müslümanlar olarak nereye akyoruz sorusu entelektüellerin sormas gereken bir soru. hmal edilemez. Alimleri zaten tasfiye etti bu rejim. En azndan entelektüeller bu soruyu sorarak görevlerini yerine getirsinler.
Peki bu sorgulama noktasnda ayrlma talebi var m?
Ben ahsen ayrlma talebi görmüyorum. Bugün Türkiye'de en hzl modernleen kesim Müslümanlarla birlikte Kürtler. Böyle taleplerde ayrlma olmaz. Tam tersine merkeze akma olur. Bu merkeze akmaya Irak Kürdistan'n da katabiliriz. Türk dizilerinin bu kadar izlenmesi merkeze duyulan ilginin ifadesidir. Araplar için de biraz böyle. Bugün Türkiye'nin odak olmas Osmanl gelenei ile ilgili deil. Tarih tapclndan vazgeçmemiz lazm.
Görüntüye indirgenmi yeni bir dindarlk var
Türkiye'nin geçmiinden bugüne baktmzda Müslümanlar en belirgin olarak neyi kaybetti?
Kiisel kanaatim ve çok üzüldüüm bir ey Müslümanlar son 60-70 yl içerisinde "emin" vasflarn kaybettiler. Hadis-i erif'teki gibi Müslüman elinden dilinden kimseye zarar gelmeyen insandr. Ben bu emin vasfmz giderek ve hzla kaybettiimizi düünüyorum. Kanaatime göre Müslümanlar için çok büyük kayp. Çünkü baz eyleri kaybettiinizde kolay kolay yerine koyamazsnz. Koymak istediinizde de çok büyük çaba ve zamana ihtiyacnz olur. Müslümanlar bunu telafi etmek isterse birkaç nesil alacaktr bu. Fakat küreselleme ile gelen süreçlerin içinde yer alma arzusu ya da snf deitirme kaygs içindeki Müslümanlarn bu konuyu imdilik ertelediini düünüyorum.
Bir Müslümann kendinde bulunmas gereken ahlaki tutarll bugünün küresel dünyasnda salayabilmesi skntl bir süreç diyorsunuz. Nasl problemler söz konusu?
Bu tutarszln getirdii en büyük ykm imanla amel arasnda büyük bir makas açlmna sebep olmasdr. Bunun dier ad sekülerlemedir. Geçmite bir çok kavmin bana gelmitir. Buradaki temel sorun imanla amel arasnda bir açlm söz konusuysa, böyle bir süreçte Müslümanlardan kendi akidelerine bal ameller beklemek giderek zorlar. Biz böyle bir süreçten geçiyoruz. Buna bal olarak da emin vasfmz kaybediyoruz. çinde yaadmz sosyal gerçeklik bu makasn açlmasn tevik ediyor. Bu da Müslümann bilincinde ciddi bir krlma meydana getiriyor. Deyim yerindeyse çift muhayyileli çift bilinçli bir Müslüman akl söz konusu.
HARAM YAKLATI, HELAL UZAKLATI
Müslümanlarn zihin dünyasnda sapma yaand m?
Aslnda hâlâ yaamaktayz. u anda toplumumuza yeni iktisadi ilikiler yeni bir kültür hakim. Müslüman doal olarak ekonomik faaliyette bulunuyor, televizyon seyrediyor, gazete okuyor, sosyal kültürel faaliyetlerde bulunuyor ya da bu kültürü en azndan eitim olarak içselletiriyor. Müslümanlarn bu karmak süreçlerde elde etmekte olduu yeni zihin dünyasnn slam'n kurmak istedii zihin dünyasndan ciddi ekilde bir ayrlma dönüüm ve kopua giden bir süreç yaadn düünüyorum. Biz Müslümanlar dünyaya çok Müslümanca bakamyoruz. Çünkü Müslüman olmakla dünyaya Müslümanca bakmak arasnda fark vardr. Bu bilinç halinin tamir edilmesi gerekir.
Baktmzda özgürlükler artyor ama ne eksik?
Burada Müslümanlarn yapmas gereken bir eyi yapmadk. Bu özgürlüü tahlil etmedik. Çünkü her özgürlük anlay belli bir zihniyet yapsn yanstr ya da belli bir ideolojik inadr. Üstelik de günümüze hakim özgürlük telakkisi ciddi ekilde sorunludur. Çünkü bu özgürlük daha çok insann nefsi boyutunu özgür klan ona öncelik veren bir özgürlüktür. Deyim yerindeyse günümüzün dünyasnda haramlar yaklatrlp helaller uzaklatrlmtr. Böyle bir durumda Müslümanlarn deerlerinin iç anlam dünyalar boalmaktadr. Bu özgürlük bir çok eyin içini boaltyor. Her eyin anlam dünyasnn içini boaltyor. Bundan dolay her ey anlamn yitiriyor.
ENFÜS ZENGNLMZ AZALDI
Evet baörtüsü problemi çözülüyor diyoruz ama sanki elimizde sadece baörtüsü kalyor...
Evet, neden derseniz günümüzde yaznn ve sözün arlkta olmad ama her eyi görüntünün belirledii bir kültürün dünyasndayz. Bu her ey görüntüye indirgenmi demektir. Onun muhtevas ihmal edilmitir, önemsizletirilmitir ve insanlar ilgilendirmemektedir. Bu baörtüsü için de geçerlidir. Dorudur baörtülülerin says artmtr, baörtüsü daha serbestçe kullanlmaktadr, kullanlacaktr bundan sonra da ama o baörtülü insann enfüsi zenginlii alabildiine fakirlemektedir. Belki unu söylemek mümkün. Dindarl dlatran, görünüe indirgeyen ama ayn nispette içsel olarak dindarln azald yeni bir dindarlkla kar karyayz. Bu daha çok sözde, arabada dinlenen kasette, tesettürde, sakalda kendini gösteren, fakat muhteva olarak giderek fakirleen bir dindarlk. Zaten o içsel zenginlik, enfüsi zenginlik giderek azaldkça darya sarkan görünüü öne alan bir dindarlk ortaya çkar. Bence böyle bir dindarlkla kar karyayz. Müslümanlar amel olarak, enfüsi zenginlik olarak fakirlemektedirler.
Ne yaplabilirdi?
Bence Müslümanlarn yapmalar gereken eylerden biri kamusal alan bir tahlil etmekti. Çünkü günümüzün kamusal alan o bildiimiz kamusal alan deil. Hereyi gösteriye dönütüren bir kamusal alan. Dinin de gösteriye dönümesi bilerek ya da bilmeyerek kaçnlmazdr. u anda gördüümüz de budur.
Bir makaleyi 15 kitap okuyup yazyorum
Okumalarnz nasl yapyorsunuz?
Ben gündelik yaz yazan biri deilim. Bu nedenle aktüel olandan çok zihnime taklan bir mesele varsa o konuda okumalar yaparm. Yazdm bir makalede de 15 - 20 kitap okumadan yazdm hatrlamyorum. Zihnime taklan herhangi bir mesele ile ilgili ulaabildiim kaynaklara ulamaya çalyorum. Seçici biriyim. Her kitab beenip okumam. Aslnda yazarlk iddiasndan çok iyi bir okuyucuyum. Okurken de kl krk yararm.
Kitaplarnz biriktiriyor musunuz? Nasl bir kütüphaneniz var?
Hep kirac olduum için kitaplarm hep kutularda kald. imdi sahip olduum kütüphane de say olarak az bir kütüphane. Zannediyorum imdiki kütüphanemin 2 ya da 3 katn biraz modas geçtii için, biraz konular deitii için, çünkü gençliimde romandan iire kadar bir çok konuyu okudum fakat insan ya geçince daha olgunlatnda spesifik konulara eiliyor, hep dattm.
Gündemi takip etme kaygnz var m?
Hayr öyle bir kaygm yok bazen bir hadiseyi 3 gün sonra duyuyorum. Televizyon ve gazeteyle aram pek iyi deil. Bunu bir meziyet deil bir eksiklik olarak görüyorum. Ancak benim seçtiim konularla dorudan bir alakas olmad için ihtiyaç hissetmiyorum. Bu benim avantajma oluyor. Gündeme çok dalnca meseleyi derinlii ile düünme imkan azalyor diye düünüyorum.
Vanlsnz. Van'n en çok neyini seviyorsunuz?
Van'n bir gölü var, biz ona deniz diyoruz. Denizini çok seviyorum. stanbul'u sevmemin sebeplerinden biri de burada deniz olmas. Çok tarihi bir ehir. Tarihiliini çok seviyorum. Üniversiteye kadar Van'da okudum.
Van yemeklerine dükün müsünüz?
Mutfamz çok çok zengin. Bunda Türklerin, Kürtlerin ve Ermenilerin zengin katklar var. Özellikle sabah kahvaltlarmz zengin. Otlu peynir soframzdan eksik olmaz. Önemli bir mutfak gelenei var. Yeni kuaklar bunu anlamyor.
Kürtçe bilmiyorsunuz, bu sorun oluturdu mu sizin için?
Hayr hayr. Babam Kürt annem Türk. Benim yaadm dönemlerde Van'da Türkçe etkindi. Ermeni nüfusu fazlayd. Köyden kente gelite Kürt nüfusu fazlalat. Kürtçe konuulmas bu dönemde fazlalat.
Yazar: Emeti Saruhan |
20-06-11 |
||
| E mail: yenisafak.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
| ramazan | |||
. |
Tarih : 06-04-14 | ||
Üstad tespitleriyle yine ufkumuzu geniþletti. Allah razý olsun |
|||
