Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / TÂRÝH | Okunma Says: 4211 |
Süleymaniye Camii
Türkler’in 2700 yllk tarihleri boyunca en iyi dönemleri 16. yüzyldr (1500-1600). Bu asrda 5 muazzam Türk imparatorluu, Dünya servet ve egemenliinin dörtte üçünü elinde tuttu: Osmanl Türkiyesi, “Türkmen Devleti” denen Safevî ran, Timuroullar’nn Hindistan imparatorluu, Osmanoullar hanedanndan (kinci Murad’dan) inen Güney Hindistan Âdil-âhlar imparatorluu ve Türk’lemi Cengizoullar’nn Türkistan (eybânî) imparatorluu...
Avrupal tarihçiler Kaanûnî dönemi Türkiyesi’ne dünya devleti (meselâ Franszca puissance mondiale, Almanca Weltreich) diyorlar. Ben bunu “cihan devleti” diye Türkçe’ye çevirdim (benden önce Türkçe’de hiçbir yazar cihan devleti tabirini kullanmad). Cihan padiah yaln ekilde kullanlrsa Kaanûnî’dir. Cihan hâkan, padiah olur da cihan mimar olmaz m? imdi de bu yazlmla ilk defa olarak Mimar Sinan’ cihan mimar diye anyorum. Cihan devleti tercümem gibi kabul görür mü bilmiyorum.
98’NDE ÖLDÜ 5 PADAH GÖRDÜ
Mimar Sinan, 29 Mays 1490 günü Kayseri merkez ilçesinin Kesi bucann Arnas köyünde dodu ki o gün stanbul’un Fethi’nin 37. yldönümüdür. 9 Nisan 1588 günü stanbul’da konanda öldü. 97 yan 10 ay ve 11 gün geçiyordu, yani 98 yanda idi. Baba-oul 5 padiah devridir: kinci Bâyezid, Yavuz Sultan Selim, Kaanûnî Sultan Süleyman, kinci Selim, Üçüncü Murad...
Süleymaniye Külliyesi‘nden sonra Edirne Selimiye Külliyesi de, geçen UNESCO’nun Dünya nsanlk Miras listesine ve himayesine alnd. Sinan’n en büyük iki eseridir.
Orduya girdi. stihkâm subay olarak yükseldi. Yavuz’un ran ve Msr, Kaanûnî’nin Belgrad, Rodos, Mohaç, Viyana, Badad seferlerine katld. Köprü mühendisi sfatyla parlad. Ayn zamanda seçkin bir fikir adam ve müellif olan Vezîr-i âzam Dâmâd Lutfî Paa tarafndan bizzat padiaha takdîm edildi. Adam tehis edip yükseltmekte Türk tarihinde emsalsiz olan Kaanûnî, ya 40’ geçmi bu istihkâm albaynn mimarlk ve mühendislik bilgisine, san’at zevkine, köprü kurmaktaki maharetine hayran oldu. Sinan’ ordudan ald. Hassa ser-mîmâr tayin etti ki aa yukar imparatorluumuzun bayndrlk bakan gibidir. Bu makam yarm yüzyldan fazla muhafaza etti.
Devrinde Türk cihan devletinin bütün imkânlarnn elinde bulunduunu unutmamak gerekir. Cihan mimar olarak istedii malzemenin âlâs kendisine verildi. Devrin büyük hattatlar, nakkalar, oymaclar, çinicileri, camclar emrindeydi.
Deiik planlarla yapt (plan ve maket kullandn biliyoruz) eserlerinin says artcdr: 81 cami, 51 mescid, 81 medrese, 19 türbe, 17 imâret, 3 hastahane, 7 baraj, 8 köprü, 18 kervansaray, 33 saray, 32 hamam, 6 mahzen. Toplam 356’dr. Hersek Köprüsü, Ayasofya Hamam gibi insan heyecanlandracak estetik derecesinde âheserleri çoktur. Eserlerinin büyük bir ksm bugünkü Türkiye snrlar dnda kald. Bugünkü Srbistan, Hrvatistan, Bosna Hersek, Kosova, Makedonya, Macaristan, Yunanistan, Bulgaristan. Arnavutluk, Ukrayna, Kbrs, ran, Irak, Suriye, Suûdî Arabistan’da çok güzel eserler yapt.
Yetitirdii mimarlar, Hindistan’a kadar giderek büyük eserler ina ettiler. Sultanahmet kompleksi gibi âheserler, onun örencilerinin veya onlarn örencilerinin eserleridir.
Mimar Sinan’nn Süleymaniye Camii bahçesindeki türbesi.
Sinansz bir iSTANBUL düünülemez
Bugüne kadar hiçbir Türk mimar, Sinan’n dehasn aamad. stanbul ve Edirne’ye bugünkü çehresini veren Sinan’n eserleridir. Sinansz bir stanbul düününüz...
Batl mimari tarihçilerinden bazlar Sinan’n Mikelanj’dan büyük mimar olduunu vurgulamlardr. Zaten büyük Rönesans mimarlar ile çadatr.
Baarsn, dou eseri dehâs yannda, 16. asr corafyasnn önemli ülkelerinde bulunmu, oralarda çeitli medeniyetlerin birbirine benzemez eserlerini incelemi, kullanlan malzemeye dikkat etmi olmasna borçludur. Binlerce lk, Orta ve Yeni Ça eserini inceledii muhakkaktr. Onun için sanat ufku, ekserisi yalnz talya’y gören büyük Rönesans mimarlarndan genitir. Badad, am, Haleb, Kahire gibi slâm mimarisinin âheserleri ile dolu Osmanl kentlerini de gördü. Ama Osmanl Türkiyesi’ne mahsus, has, karakteristik çizgiyi hiç unutmad, çok gelitirdi. Sonraki bilhassa bir çok camimizin, Sinan’n eserleri de görülerek yapld muhakkaktr.
AYASOFYA ONA ÇOK EY BORÇLU
Eserlerini, meselâ stanbul ehrinin en uygun yerlerini seçerek yaptn görüyoruz. Geliigüzel bir devlet arsasnda inaat yaptn göremiyoruz. Minare mimarisine ve cami akustik’ine verdii önemi ayrca kaydetmek gerekir.
Bugünkü Ayasofya, minareleri ile, muhteem siluetini Sinan’a borçludur. Ayasofya malûm bütün Avrupa’da ayakta kalan en eski mimari eserdir. Bunu da Sinan’n baz ksmlarn yeniden ina ederek yapt restorasyona borçlu bulunuyoruz. Sinan’n eserlerine çok da iyi bakamadmz, hattâ bazlarn yeni bina yapmak gibi barbarca niyetlerle yktmz malûmdur.
2 defa evlenen Sinan’n çocuu olmad. Çok cömertti. Ölümünde miras, borçlarn karlamad; Hazîne-i Hassa’dan ödendi. Süleymaniye Camii yanndaki zarif türbesinde yatyor. Çok uyum salad Cihan Hâkan Sultan Süleyman’n az ötesinde...
Yazar: Yýlmaz Öztuna |
09-07-11 |
||
| E mail: turkiyegazetesi.com | Tweet | ||
 |
 |
||
