Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 2404 |
Necati DORU
(Bakanmz temiz midir kirli midir! – 20 Temmuz 2011 – Sözcü)
“ntihal” eski bir deyim.
Kibar bir anlatm.
Bugünkü Türkçe’ye çevirirsek; “armac” demek. Ferit Develiolu’nun “Osmanlca-Türkçe Ansiklopedik Lügat”nda intihalin karl olarak aynen öyle yazyor: “çalma, bakasnn maln benimdir diye iddia etme, birinin yazsn kendinin gibi gösterme”
DORU Bey’e “Doru söyleyin de vatanda dorusunu örensin…” diyecektim, vazgeçtim. “Dorusunu bilmiyorsanz hiç olmazsa yanl söylemeyin…” diyorum.
Mademki “intihal” kelimesini Türkçeye çevireceksiniz, bari karln doru söyleyin.
“Arma” diyeceinize “armac” diyorsunuz. Birincisi bir fiil, ikincisi o fiilin faili... Siz bunlar (fiil-fail) birbirine kartrmsnz.
Tpk “aratrma, kaytarma, uydurma” kelimelerinin yerine “aratrmac, kaytarmac, uydurmac” demek gibi…
Fakat iin daha artc taraf u: “ntihal” kelimesine karlk vermek için Ferit Develiolu’nun “Osmanlca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat”ine bakmanza ramen hata etmisiniz…
“ntihal” Eski mi?
“ntihal”in “eski” olup olmadna gelelim:
“ntihal” için “eski” sfatn TDK de kullanyor ama acaba bugünkü Türkçede “arma” diyen mi çok, yoksa “intihal”i tercih eden mi?
Dilde yaayan bir kelimeye eski yaftasn vurmak onun eskimesini (unutulmasn / ölmesini) istemek demektir.
“ntihal”i deitirip “arma” yapmann bize ne faydas olur peki?
ntihaller ve intihalciler mi azalr?
“ntihal” mi “Arma” m?
Bugün “intihal” deyince akla yalnzca bir çeit “arma” gelir: yaz arma.
Fakat sadece “arma” dediinizde akla neler gelir neler…
Türkçede “arma” kelimesinin ifade ettii manalar hatrlarsak ne kadar geni bir mefhum olduunu görürüz.
sterseniz TDK lügatlerine bir girelim, “arma” kelimesine verilen karlklar derelim ve bunlar bir liste hâlinde verelim:
1. Armak ii. (Bu fiilin de 10'dan fazla manas var.)
2. mim. Yap çatlarnda uzun mertek, ak.
3. sf. Arlm.
4. hlk. Küçük kazan, kova, bakraç.
5. ed. Bakalarnn yazlarndan bölümler, dizeler alp kendisininmi gibi gösterme veya bakalarnn konularn benimseyip deiik bir biçimde anlatma, intihal.
6. huk. Özellikle para arma, art, ihtilas.
7. Pantolon asks.
8. Boyuna aslan fieklik.
9. Semer paldmnn aaya dümemesi için sar üzerinden ve iki yandan paldma balanan yün veya kay kemer.
10. Boyuna omuzdan taklan hamayl ba.
11. Mübalâal konuma.
12. Çrpma diki.
13. Çelik çomak oyunu.
14.Yerli güree balarken sa kolunu, hasmnn sa omuzundan arp belindeki kuaktan tutma.
15. Bar denilen millî bir oyun.
16. Bakr kova.
17. Kumatan yaplan pantolon asks.
18. Kündede ya da kavak dikme oyunlarnda dengeleme durumuna getirilen güreçinin pes etmediini görünce çevirip srtnn üstüne yere atma.
19. Aa yakn duran kar oyuncunun üzerinden topu arp arkasna düürme.
20. Kolan kuvvetlendirmek için semer ile kolan arasna balanan ip ya da kay.
Not: Bu karlklar, TDK’nin resmî nternet sitesinde hizmete sunduu lügatlerden tespit edebildiklerim…
“Arma” kelimesinin bunlar dnda da birtakm manalar olabilir.
imdi ben Necati DORU’ya ne diyeyim peki?
Onun hatas “arma” yerine “armac” demesi.
“ntihal”in “arma”dan kibar bir kelime – her ne kadar o buna “deyim” diyorsa da – olduunu ifade etmesi hatasn telafi edecek bir güzel itiraf…
Peki, TDK kendi hatasn telafi edecek bir itirafta bulunacak m?
Onun böyle bir güzellik yapacana dair ümidimi muhafaza ediyorum. Hatta – içimden geldi – TDK’nin “intihal”ine dair edecei itiraf için eline ksa bir itirafname vereyim:
“Sevgili vatandalarm!
Biz bu ‘intihal’ meselesinde fena hâlde yanldk. Bunu ve dier binlerce kelimeyi Türkçeletirelim(!) derken hata ettik.
tiraf ediyoruz:
1. Aslen Arapça olsa da ‘intihal’ kelimesi mana bakmndan ‘arma’dan daha açk ve net bir kelimedir.
2. Aslnda ‘arma’ sözünün srtnda yeteri kadar yük (15-20 mana) vard ama biz ona bir yük (intihal) daha yükleyip insafszlk ettik.
3. Bu sebeplerle hatadan dönüyoruz: Artk “intihal” kelimesine kuru bir “arma” ile karlk vermeyeceiz ve Ferit Develliolu’nun tarifini alp benimseyeceiz. (Yanl anlalmasn: ‘Alp benimseyeceiz…’ derken armay – affedersiniz, intihali – kastetmiyoruz.)
4. Son olarak – aslnda bunu söylemek çok zor ama – unu da itiraf ediyoruz:
Öz Türkçe adnda bir hayalî dilbere abay yaktk, o yüzden Türkçe dersinden snfta çaktk.
Uslanmadk, halkn diline çengeli taktk; Yunus’un kelimelerini bile dilden atmaya kalktk.
Bir ak ile yllarca söz uydurmaya baktk;
'Öz Türkçe' mi? Yok, artk o sevday braktk.
Bizler o sevday braktk…”
Yazar: C.Yakup Þimþek |
25-07-11 |
||
|
E mail: c.yakup_simsek@dogrulus.com Yazar Hakknda Bilgi ve Dier Yazlar |
Tweet | ||
 |
 |
||
